Решение #2830581 Экономические

ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Фарғона шаҳар 2025 йил 22 декабрь 4-1501-2501/21797-сонли иш Фарғона туманлараро иқтисодий судининг судьяси Т.Маматожиев, судья ёрдамчиси Н.Эралиеванинг суд мажлиси котиблигида, прокурор ёрдамчиси О.Холматов қатнашувида, даъвогар вакили (ишончномага асосан) А.Эминов, жавобгар вакили (ишончномага асосан) М.Маматқуловларни иштирокида, даъвогар Қўштепа туман йўллардан фойдаланиш давлат муассасасининг жавобгар Фарғона вилоят ҳокимлиги «*******» ДМдан 194 674 929 сўмни ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни суд биносида, очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Қўштепа туман йўллардан фойдаланиш давлат муассасаси (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, Фарғона вилоят ҳокимлиги «*******» ДМ (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) ҳисобидан 194 674 929 сўм асосий қарзни ва тўланган суд харажатларини ундиришни сўраган. Прокурор даъво аризаси юзасидан ўз фикрларини баён қилиб, даъво аризани қаноатлантиришни сўради. Суд мажлисида даъвогар вакили даъво талабларини қувватлаб, жавобгар томонидан шартномага асосан амалга оширилган ишлар ва хизматлар ҳақидан тўланмасдан қолган 5 фоиз миқдоридаги тўлов тўланмасдан келаётганлиги сабабли даъвони қаноатлантиришни сўради. Жавобгар вакили даъво аризаси юзасидан ўз эътирозларини баён қилиб, қурилиши тугалланган объектлар бўйича тегишли тартибда далолатномалар тузилмаганлиги ҳамда даъво муддатини қўллаб, даъво аризани қаноатлантиришни рад этилишини сўради. Суд, ишда иштирок этувчи шахсларнинг тушунтиришларини тинглаб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидагиларга кўра, даъвони қаноатлантиришни лозим деб ҳисоблайди. Иш ҳужжатларига қараганда, Фарғона вилоят ҳокимлиги «*******» ДМ (“Буюртмачи”) билан Қўштепа туман йўллардан фойдаланиш давлат муассасаси (“Пудратчи”) ўртасида 2021 йил 15 октябрь кунги 1067-сонли танлов асосидаги пудрат шартномаси тузилган. Ушбу шартноманинг 3-бандига кўра, мазкур шартнома бўйича “Пудратчи” томонидан бажариладиган ишлар танлов комиссиясининг 2021 й л 13 октябрь кунг 5033-сонл баён б лан тасд қланган шлар қ ймат қўш мча қ ймат сол ғ ва 12 фо з ЯИТн ўз ч га олган ҳолда жор й нархларда 3 893 503 929 сўмн ташк л эт ш кўрсат лган. Мазкур шартномага асосан даъвогар томон дан жавобгарга 2021 й л 9 декабрдаг 1-сонл ҳ собварақ-фактура б лан 1 054 878 183,03 сўмл к ҳамда 2021 й л 29 декабрдаг 2-сонл ҳ собварақ-фактура б лан 2 838 625 746,04 сўмл к шлар ва х зматлар бажар л б белг ланган тарт бда топш р лган бўлсада, жавобгар томон дан шартнома шартлар лоз м даражада бажар лмасдан қ сман тўловлар амалга ош р л б, қолган объектн нг шартномав й жор й қ ймат н нг 5 фо з м қдор да 194 674 929 сўм тўловлар тўланмасдан кел нган. Ўзбек стон Республ кас Конст туц яс н нг 55-моддас га кўра, ҳар к м ўз ҳуқуқ ва эрк нл клар н қонунда тақ қланмаган барча усуллар б лан ҳ моя қ л шга ҳақл . Ҳар к мга буз лган ҳуқуқ ва эрк нл клар н т клаш учун ун нг ш қонунда белг ланган муддатларда ваколатл , мустақ л ҳамда хол с суд томон дан кўр б ч қ л ш ҳуқуқ кафолатланад . Ўзбек стон Республ кас Фуқарол к кодекс (бундан буён матнда ФК деб юр т лад )н нг 236-моддас га кўра, мажбур ятлар мажбур ят шартлар га ва қонунч л к талаблар га мувоф қ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаган да эса — ш муомалас одатлар га ёк одатда қўй лад ган бошқа талабларга мувоф қ лоз м даражада бажар л ш керак. ФКн нг 238-моддас б р нч қ см га кўра, мажбур ят кел ш лган ва тарафлар учун мақбул усулда бажар л ш шарт. ФКн нг 357-моддас б р нч қ см га кўра, шартнома туз лган пайт дан бошлаб кучга к рад ва тарафлар учун мажбур й бўл б қолад деб белг ланган. шбу ҳуқуқ нормалар га асосан суд, даъвогарн нг жавобгар ҳ соб дан 194 674 929 сўм асос й қарзн унд р ш талаб н асосл деб ҳ соблаб, қаноатлант р шн лоз м деб топд . Бундан ташқар , жавобгар вак л суд мажл с жараён да, даъво муддат н қўллаб, даъво ар зан қаноатлант р шн рад эт л ш н сўраган бўлсада, суд қуй даг ларга асосан ушбу важлар б лан қўш л б бўлмайд деб ҳ соблайд . Тарафлар ўртас да туз лган танлов асос даг пудрат шартномас н нг 49-банд га кўра, объект ва унга к рад ган муханд сл к т з млар , асбобускуналар, матер аллардан фойдалан ш ва шларн нг кафолатл муддат томонлар қур л ш тугалланган объектн қабул қ л б ол ш тўғр с даг далолатноман мзолаган кундан бошлаб кам да 1 (б р) й л эт б белг ланад деб кўрсат лган. Шунга кўра, қур л ш тугалланган б но, ншоотн нг Давлат қабул хайъат га тақд м эт ш учун тайёрл г тўғр с да шч хайъат далолатномас 2021 й л 31 декабрда туз лганл г дан кел б ч қ лганда, даъвогар томон дан даъво ар зас судга 2025 й л 20 ноябрь кун мурожаат қ лганл г сабабл шартноман нг 49-банд н ҳ собга ол нганда, жавобгарн даъво муддат ўтган деган важлар ўз тасд ғ н топмаган. ИПКн нг 68-моддас б р нч қ см га кўра, шда шт рок этувч ҳар б р шахс ўз талаблар ва эът розлар га асос қ л б келт раётган ҳолатларн сботлаш керак. ИПКн нг 118-моддас б р нч қ см га кўра, суд харажатлар тттда. шт рок этувч шахсларн нг қаноатлант р лган даъво талаблар м қдор га мутанос б рав шда уларн нг з ммас га юклат лад деб белг ланган. Шу сабабл суд, даъво ар зан қаноатлант р шн , даъвогар фойдас га жавобгар ҳ соб дан 194 674 929 сўм асос й қарз ва тўланган 41 200 сўм почта харажат н унд р шн ҳамда жавобгардан Республ ка бюджет га 3 893 498,58 сўм давлат бож унд р шн лоз м деб топд . Б нобар н суд, Ўзбек стон Республ кас Иқт сод й процессуал кодекс н нг 68, 118, 129,170, 176-179-моддалар н қўллаб, Қ А Р О Р Қ И Л Д И: Даъво ар зас қаноатлант р лс н. Даъвогар Қўштепа туман йўллардан фойдалан ш давлат муассасас фойдас га жавобгар Фарғона в лоят ҳок мл г «*******» ДМ ҳ соб дан 194 674 929 сўм асос й қарз ва тўланган 41 200 сўм почта харажат унд р лс н. Жавобгар Фарғона в лоят ҳок мл г «*******» ДМ ҳ соб дан Республ ка бюджет га 3 893 498,58 сўм давлат бож унд р лс н. Ишда иштирок этувчи шахслар бир ой муддат ичида суднинг ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Фарғона вилоят иқтисодий судига апелляция шикояти (протест) келтиришга ҳақли. Р а и с л и к э т у в ч и : Т.Маматожиев