Решение #2830629 economic_new

****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Қоракўл тумани 2025 йил 22 декабрь Қоракўл туманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида, **** котиблигида, даъвогар **** вилоят божхона бошқармасининг жавобгар “ОЕОТ иЬООКЛ ТА\Т)0 1\Л'ЕТТ” масъулияти чекланган жамиятига нисбатан киритган даъво аризаси бўйича ишни даъвогар вакиллари ****, ****ўжаев (ишончномага асосан), жавобгар вакиллари **** (раҳбари), **** (ишончномага асосан) иштирокида, Қоракўл туманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни,- а н и қ л а д и: Даъвогар Бухоро вилоят божхона бошқармаси Қоракўл туманлараро иқтисодий судига даъво ариза билан мурожаат қилиб, жавобгар “ОЕОТ ЦЬООКЛ ТА\Т)0 1\\ЕТТ” масъулияти чекланган жамиятидан 1.****.****.**** сўм пул маблағларини ундиришни сўраган. Жавобгар “ОЕОТ иЬООКЛ ТА\Т)0 1\\'ЕТТ” масъулияти чекланган жамияти судга қарши даъво аризасини **** этиб, жавобгар **** вилоят божхона бошқармасидан 1.****.****.**** сўм асосий қарз, 62.****.**** сўм пеня ундиришни сўраган. Жавобгар “ОЕОТ ЦЬОиКЛ ТА\Т)0 1\\ЕТТ” масъулияти чекланган жамиятининг қарши даъво аризаси иш юритишга қабул қилинган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъвони қўллаб- қувватлаб, жавобгар томонидан тасдиқланган лойиҳа-смета ҳужжатларига кўра **** дона “Плита дорожная разм.6*2 ПДН-АТ****” русумли бетон қопламаси ўрнатилиши кўрсатилган бўлса-да, **** дона “Дорожная плита ПДН арматура- а-14 А****с **************” русумли бетон плита қопламаси ўрнатилганлигини, “Дорожная плита ПДН арматура-а-14 А****с **************” русумли бетон плита қопламаси арзон туришини, шу боис жавобгар даъвогарга фарқ суммасини тўлаб бериши лозимлигини, экспертиза хулосасига нисбатан эътирози мавжудлигини маълум қилиб, қарши даъво аризасини қаноатлантиришдан рад этишни, дастлабки даъвони тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили даъво талабига эътирози мавжудлигини, тасдиқланган лойиҳа-смета ҳужжатларига кўра **** дона “Плита дорожная разм.6*2 ПДН-АТ****” русумли бетон қопламаси ўрнатилиши кўрсатилган бўлса-да, **** дона “Дорожная плита ПДН арматура-а-14 А****с **************” русумли бетон плита қопламаси ўрнатилганлиги ҳолати бўйича Бухоро вилоят божхона бошқармаси билан келишув мавжудлигини маълум қилиб, қарши даъво аризасини тўлиқ қаноатлантиришни, дастлабки даъвони қаноатлантиришдан рад этишни сўради. Суд, ишдаги мавжуд ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, тарафлар вакилларининг тушунтиришларини тинглаб, қуйидаги асосларга кўрадастлабки даъвониқаноатлантиришдан рад этишни, қарши даъво аризасиниқисман қаноатлантиришни суд **** жавобгар зиммасига қолдиришни лозим деб ҳисоблайди. Ишдаги материаллардан ва суд муҳокамасида аниқланишича, даъвогар ва жавобгар ўртасида **** йил 16 декабрда “Олот” чегара божхона пости йўл қопламасини темир бетон қопламага алмаштириш ҳамда ҳудудни ободонлаштириш” объекти бўйича 10-сонли пудрат шартномаси тузилган. Шартноманинг 1.1-бандига асосан, пудратчи мазкур шартномага мувофиқ “Олот” чегара божхона пости йўл қопламасини темир бетон қопламага алмаштириш ҳамда ҳудудни ободонлаштириш” объекти бўйича лойиҳа-смета ҳужжатларида кўзда тутилган ишларни **** **** олади, буюртмачи ўз навбатида пудратчига ишларни **** учун зарур шароитлар яратиш, уларни қабул қилиш ва тўловни амалга ошириш **** олади. Шартноманинг 2.1-бандига асосан, мазкур шартнома бўйича пудратчи томонидан **** ишлар қиймати ҚҚС билан жами 26.****.****.**** сўмни ташкил этади. Шартноманинг 6.1-бандига асосан, буюртмачи Пудратчига шартнома бўйича ишлар умумий жорий қийматнинг 15 фоизи миқдорида, Бюртмачининг ҳисоб **** маблағлар келиб тушгандан сўнг, Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги Ғазначилигида шартнома (ёки қўшимча келишув) рўйхатдан ўтгандан кейин 5 (беш) кундан кечиктирмаган ҳолда аванс маблағини ўтказади.Шунингдек, қурилиш объктида фойдаланиш учин тайёр махсулот (темир бетон плита) харид қилиш **** қўшимча равишда шартнома қийматининг 30 фоизи миқдоригача аванс маблағ ўтказиши мумкин. Шартноманинг 6.2-бандига асосан, жорий молиялаштириш **** ишлар **** ва сифати текширилгандан кейин, ҳар ойда **** авансни мутаносиб равишда ушлаб қолишни ҳисобга олган ҳолда, ишларни **** ҳамда молиялаштириш жадвалларига мувофиқ объектнинг умумий шартномавий жорий қийматининг 80 фоизигача тўлов амалга оширилиб берилади.Агар қурилиш объектида фойдаланиш учун тайёр махсулот (темир бетон плита) харид қилиш **** қўшимча равишда маблағ тўлаб берилган бўлса, ушбу маблағлар ҳам мутаносиб равишда ушлаб қолиниши инобатга олинади. Тарафлар томонидан белгиланган тартибда расмийлаштирилган объектда **** ишлар қиймати тўғрисидаги ҳисоб-фактуралар (асословчи ҳужжатлар билан) жорий молиялаштириш учун асос ҳисобланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда-ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра,қурилиш пудрати шартномаси бўйича пудратчи шартномада белгиланган муддатда буюртмачининг топшириғи билан муайян объектни қуриш ёки бошқа қурилиш ишини **** **** олади, буюртмачи эса пудратчига ишни **** учун зарур шароит яратиб бериш, ишни қабул қилиш ва келишилган **** тўлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасига асосан, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Суд даъвогарнинг**** дона “Плита дорожная разм.6*2 ПДН-АТ****” русумли бетон қопламаси ўрнатилиши кўрсатилган бўлса-да, **** дона “Дорожная плита ПДН арматура-а-14 А****с **************” русумли бетон плита қопламаси ўрнатилганлиги, шу боис жавобгар даъвогарга фарқ суммасини тўлаб бериши лозимлиги тўғрисидаги **** билан келишмайди. Чунки, “Олот” чегара божхона пости йўл қопламасини темир бетон қопламага алмаштириш ҳамда ҳудудни ободонлаштириш” объектини фойдаланишга қабул қилиш тўғрисидаги **** йил 30 ноябрдаги далолатномасига асосан ишлар давлат қабул ҳайъати томонидан ишлар қабул қилинган. ФКнинг ****-моддасига асосан, пудратчининг амалдаги **** иш баҳосини аниклаш **** (смета тузилаётганда) назарда тутилган **** кам бўлган ҳолларда, башарти буюртмачи пудратчининг тежами **** иш сифатига таъсир этганлигини исботлай олмаса, пудратчи ишлар учун пудрат шартномасида кўрсатилган баҳо бўйича **** олиш ҳуқуқини **** қолади. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 21 апрелдаги ****-сонли қарори билан тасдиқданган “Бюджет тизими бюджетлари ҳисобидан капитал қўйилмаларни молиялаштириш тартиби тўғрисида”ги низомнинг 42-бандига асосан, танлов натижалари бўйича шартномада белгиланган нархга нисбатан сифати ва **** таъсир қилмаган ҳолда тежалган маблағлар пудрат ташкилоти тасарруфида қолдирилиши белгиланган. Мазкур ҳолатда Бухоро вилоят божхона бошқармаси томонидан ишларнинг сифати ва **** бўйича эътироз бўлмаган. Шунингдек, Бухоро вилоят божхона бошқармаси томонидан **** йил 1 июндаги 1-сонли техник қарорга асосан“Плита дорожная разм.6*2 ПДН- АТ****” русумли бетон қопламаси ўрнига, “Дорожная плита ПДН арматура-а-14 А****с **************” русумли бетон плита қопламаси шартнома нархидан чиқиб кетмаган ҳолда ўрнатишга рухсат берилган. Шу боис суд даъвогар **** вилоят божхона бошқармасининг даъво аризасини қаноатлантиришдан рад этишни лозим топади. Жавобгар “ОООТ иЬОЦКЛ ТАООО 1\\ТЛТ” масъулияти чекланган жамияти судга қарши даъво аризасини **** этиб, жавобгар **** вилоят божхона бошқармасидан 1.****.****.**** сўм асосий қарз, 62.****.**** сўм пеня ундиришни сўраган. Шартноманинг 11.2-бандига асосан, объект ва унга кирадиган мухандислик тизимлари, асбоб-ускуналар, материаллар ва ишларнинг кафолат муддати, қурилиши тугалланган объектни фойдаланишга қабул қилиш олиш тўғрисидаги далолатнома имзоланган кундан бошлаб камида 12 ойни ташкил этади. Шартноманинг 11.3-бандига асосан, агар объектдан фойдаланишнинг кафолат муддати даврида, улар бартараф этилгунга қадар фойдаланишни давомэттириш имконини бермайдиган нуқсонлар аниқланса, у ҳолда кафолат муддати нуқсонларни бартараф этиш даврига мос равишда узайтирилади. Бироқ, Бухоро вилоят божхона бошқармаси томонидан “01,0Т иЬОЦКЛ ТА\Т)0 [\\Т АТ” масъулияти чекланган жамиятига объектдан фойдаланишнинг кафолат муддати даврида, улар бартараф этилгунга қадар фойдаланишни давом эттириш имконини бермайдиган нуқсонлар аниқланмаган. Ўзбекистон Республикаси Бош **** ҳузуридаги иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаментининг Давлат молиявий назорати инспекцияси Бухоро вилоят бошқармасининг **** йил 1 декабрдаги далолатномасига асосан ****.****.**** сўмлик ишлар Ф-3 ва Ф-5 далолатномаларга ортиқча киритилганлиги аниқланган. Шу боис суд, Бухоро вилоят божхона бошқармасидан “0Е0Т иЬОиКЛ ТА\Т)0 1\\ТАТ” масъулияти чекланган жамияти фойдасига (****.****.**** сўм **** ишлар учун+ 1.****.****.**** сўм 5 фоиз-332.990.745 ортиқча киритилган миқдор) 1.****.****.**** сўм ундиришни лозим топади. Шунингдек, “0Е0Т ЦЬОЦКЛ ТА\Т)0 !\\ЕТТ” масъулияти чекланган жамияти Бухоро вилоят божхона бошқармасидан 62.****.**** сўм пеня ундиришни сўраган. Шартноманинг 13.2.1-бандига асосан, буюртмачи **** иш учун тўловларни кечиктиргани учун пудратчига ҳар бир кечиктирилган кун учун муддати ўтган тўлов миқдорининг 0,1 фоизи миқдорида пеня тўлайди, лекин муддати ўтган тўлов миқдорининг 5 фоизидан кўп бўлмаган миқдорда тўлайди. Пеня ҳисоб-китоби асосли. Бироқ, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****моддасига кўра, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга **** эканлиги, бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак. Бу **** Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сон қарорининг 4-бандида ҳам тушунтириш берилган. Юқоридагиларга кўра, суд, неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблигини, шу билан бирга, кредиторнинг шартнома талабларидан келиб чиқадиган ҳаракатларини ва манфаатларини, эътиборга олиб, даъво талабинининг пеня ундириш қисмини 7.****.**** сўм миқдорида қаноатлантиришни, пенянинг қолган қисмини қаноатлантиришдан рад қилишни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****моддаси биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****моддаси олтинчи қисмига кўра, агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонун ҳужжатларида белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. Баён этилганларга асосан суд, асосий даъво аризасини қаноатлантиришдан рад этишни, қарши даъво аризасини қисман қаноатлантиришни,Бухоро вилоят божхона бошқармасидан “О^ОТ и^ОиКЛ 8А^^О !№УЕ8Т” масъулияти чекланган жамияти фойдасига 1.****.****.**** сўм асосий қарз, 7.****.**** сўм пеня ваолдиндан тўланган 37.**** сўм почта **** ундиришни,Бухоро вилоят божхона бошқармаси давлат божи тўловидан озод этилганлиги боис давлат божи ундирмасликни, “О^ОТ ЦЬООКЛ ЗА^^О ШУЕ8Т” масъулияти чекланган жамиятидан республика бюджетига 6.****.**** сўм давлат божи ундиришнилозим топди. Юқоридагиларга асосан, ФКнинг ****, ****-моддалари, ИПКнинг ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Бухоро вилоят божхона қаноатлантиришдан рад этилсин. бошқармасининг даъво аризаси “О^ОТ иЬОЪКЛ 8А^^О 1КУЕ8Т” масъулияти чекланган жамиятининг қарши даъво аризаси қисман қаноатлантирилсин. Бухоро вилоят божхона бошқармасидан “О^ОТ и^ОиКЛ 8А^^О 1КУЕ8Т” масъулияти чекланган жамияти фойдасига 1.****.****.**** сўм асосий қарз, 7.****.**** сўм пеня ваолдиндан тўланган 37.**** сўм почта **** ундирилсин. Қарши даъвонинг қолган қисми қаноатлантиришдан рад этилсин. “О^ОТ иьоъкл 8А^^О 1КУЕ8Т” масъулияти чекланган жамиятидан республика бюджетига 6.****.**** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан бир ой муддат ўтгач қонуний кучга киради.Мазкур ҳал қилув қароридан норози бўлган тарафлар бир ой муддатда шу суд орқали Бухоро вилоят судига апелляция тартибида шикоят бериши, прокурор протест келтириши мумкин. ****в Судья