Решение #2830648 economic_new

****-2502/****-сонли иқтисодий иш Судья **** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН Ҳ АЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Жиззах шахри ****5йил22 декабрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида, судья ёрдамчисиА.Турғунбоевнинг котиблигида, Шароф**** тумани фермерлариКенгашининг даъвогар“Хумоюн Ўралов” фермер хўжалигиманфаатида жавобгар "Жиззах **** ****"**** нисбатан бергандаъво аризаси юзасидан қўзғатилган иқтисодий ишни Шароф**** тумани фермерлариКенгашининг вакилиД.Қўлдошев (****5йил 14 мартдаги №34-сонли ишончнома асосида) вадаъвогар“Хумоюн Ўралов” фермер хўжалиги вакилиА.Шерманов(рахбар) иштирокида,жавобгар "Жиззах **** ****" ****вакили иштирокисиз,Жиззах туманлараро иқтисодий суди биносида, очиқ суд **** муҳокамасида кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: “Хумоюн Ўралов”(бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади) Жиззах туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар "Жиззах **** ****" **** (бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади) маҳсулотнинг 80%ҳисобидан****сўмасосий қарзва****сўм пеняундиришни сўраган. Суд **** Шароф**** тумани фермерлариКенгаши вакили ўз кўрсатмасида, даъво талабларини қўллаб-қувватлаб, даъво аризани тўлиқ қанотлантиришни сўради. Суд **** қатнашган даъвогар вакили ўз кўрсатмасида, даъво талабини қаноатлантиришни сўради. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда **** орқали хабардор қилинган жавобгар суд **** вакил иштирокини таъминламади. Суд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд муҳокамасини жавобгар вакиллари иштирокисиз ишда мавжуд ҳужжатларга асосланган ҳолда кўриб чиқишни лозим деб топди. Суд, тарафлар вакиларининг тушунтиришларини тинглаб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра, даъво аризани қисман қаноатлантиришни лозим топди. Иш ҳужжатларидан аниқланишича, ****5йил19 февралрь куни тарафлар ўртасида пахта хом ашёси ва уруғлик пахтани етказиб бериш ҳамда ҳарид қилиш бўйича №****-сонли фьючерс шартномаси имзоланган. Шартноманинг 1.1-бандига кўра, "Хўжалик" пахта хом ашёсини "Буюртмачи"га етказиб бериш, "Буюртмачи" эса ушбу маҳсулотни қабул қилиб олиш ва унинг **** тўлаш **** олган. Шартнома шартларидан келиб чиқиб, даъвогар томонидан тегишли ҳисобфактураларга асосан жавобгарга****сўм пахта хом ашёси етказиб берилган. Бироқ, жавобгар ўзининг шартномавий **** лозим **** **** етказиб берилган пахта хом ашёси **** тўлиқ тўлаб бермаган.Натижада жавобгар "Жиззах **** ****" ****етказиб берилган пахта маҳсулотни 80%ҳисобидан****сўмдаъвогар олдида қарздорбўлиб қолган. Ушбу қарздорликни тўлаш **** талабнома жавобгар томонидан жавобсиз қолдирилган. Шу боис, Шароф**** тумани фермерлариКенгашининг даъвогар“Хумоюн Ўралов” фермер хўжалигиманфаатида Жиззах туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар ҳисобиданмаҳсулотнинг 80%ҳисобидан****сўмасосий қарзва****сўм пеняундиришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг 8 ва ****-моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафларнинг ****контрактацияшартномасидан келиб чиққан. ФКнинг****-моддасигакўра, контрактацияшартномасига мувофиқ қишлоқ хўжалиги маҳсулотини етиштирувчи қишлоқ хўжалиги маҳсулотини қайта ишлаш ёки сотиш учун бундай маҳсулотни харид қиладиган шахсга-тайёрловчига шартлашилган муддатда топшириш(топшириб туриш)**** олади,тайёрловчи эса бу маҳсулотни қабул қилиш(қабул қилиб туриш),унинг **** шартлашилган муддатда муайян баҳода тўлаш(тўлаб туриш)**** олади. ФКнинг****-моддасигаасосан,**** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ,бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса-иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. “Хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятининг шартномавий ҳуқуқий базаси тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг7-моддасигамувофиқ,хўжалик шартномаси тарафлари тузилган хўжалик шартномалари бўйича зиммаларига олинган **** ўз **** ва тегишли тартибда **** шарт. Ишдаги мавжуд ҳужжатларга кўра,мазкур ҳолатда даъвогар томонидан шартнома бўйича олинган **** ****,тегишли ҳисоб-фактуралар асосида жавобгарга маҳсулот етказиб берилган,жавобгар томонидан маҳсулот етказиб берилганлик ҳолатлари ҳисоб-фактуралар асосида тасдиқланган,аммо етказиб берилган маҳсулот **** тўлиқ тўлаб берилмаган.Судга даъво киритилгандан кейин хам тўловамалга оширилмаган. Шусабабли даъво талабларининг **** сўм асосий қарз ундириш талаби қаноатлантирилиши лозим. Шунингдек,даъвогар ўзининг даъво талабида жавобгардан шартноманинг 5.4-бандигаасосан **** сўмпеняундириб беришни сўраган. ФКнинг****-моддасигакўра,қарздор **** **** ёки лозим **** **** ҳолларда тўлайдиган ва қоида тариқасида,қатъийпулсуммасида ҳисобланадиганнеустойка жаримаҳисобланади. ФКнинг****-моддасигаасосан,қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агарқонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланган бўлмаса,жавоб беради. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжаликсудиПленумининг“**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” ****йил15июндаги****-сонлиқарорининг2бандидашартномадажаримаёкипеняшаклида белгиланадиганнеустойкатарафлар томонидан қабул қилинган **** **** таъминлаш усулларидан бири ҳисобланиши,судлар,неустойкани ундириш тўғрисидаги даъволарни ҳал қилишданеустойкамиқдорининг қонун талабларига мувофиқ ҳисобланганлиги,унинг асослиги,**** бузилиши оқибатларига мутаносиблиги каби ҳолатларни ҳар томонлама ва чуқур муҳокама қилиб,талаб қилинган неустойканинг адолатли миқдорини белгилашлари шартлиги **** тушунтириш берилган. ФКнинг****-моддасиҳамда юқоридагиПленумқарорининг4-бандигакўра, суднеустойкани камайтиришга ****.Бундақарздор **** қай **** ****,**** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи,шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак. Баён этилганларга кўра, судФКнинг****-моддасиниқўллаган ҳолда даъвонингпеняундириш талабини **** сўмга қаноатлантиришни лозим топди. Юқорида баён этилганларга асосан, суддаъвони қисман қаноатлантириб, жавобгардан даъвогар фойдасига****сўм асосий қарз ва**** сўмпеня ундиришни лозим топди. Шунингдек, суд Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддасига мувофиқ, агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим ва давлат божи тўлашдан озод қилинган давлат органлари ҳамда бошқа шахслар томонидан юридик шахслар ва фуқароларнинг манфаатларини кўзлаб **** этилган даъво талабларини қаноатлантириш рад этилган ёки улар қисман қаноатлантирилган ****, давлат божи манфаатлари кўзланиб даъво **** этилган шахслардан даъво талабларининг қаноатлантирилиши рад этилган қисмига мутаносиб равишда ундирилади. Суд **** тўлиқ жавобгар зиммасига юклаб, ундан даъвогар фойдасига******** почта **** ва Республика бюджетига****сўм давлат божи ундиришни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал Кодексининг****, ****, ****, ****, ****-моддалариниқўллаб, суд қ а р о р қ и л а ди : Даъвогарнинг даъво талаби қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар "Жиззах **** ****" **** ҳисобидан даъвогар “Хумоюн Ўралов” фермер хўжалиги фойдасига ****сўм асосий қарз ва**** сўмпенява олдиндан тўланган******** почта **** ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисми қаноатлантириш рад этилсин. "Жиззах **** ****" ****дан Республика бюджетига**** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тарафлар бир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти (протести) бериши ёки биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой муддат ичида кассация шикояти (протести) бериши мумкин. Судья ****