Решение #2830741 economic_new

****501/****-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** ****5йил22 декабрь Когон туманлараро иқтисодий судининг судьяси ****,даъвогарКогон шаҳар ахборот кутубхона маркази давлат муассасасининг жавобгар “**** ****” масъулияти чекланган жамиятидан1.****.****сўм пеня ундириштўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган ишни соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: Когон шаҳар ахборот кутубхона маркази давлат муассасаси (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“SAMANDAR OYDIN” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан1.****.****сўм пеня ундиришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****2-моддасининг биринчи қисмигаасосанагар даъвонинг баҳоси юридик шахсларга нисбатан — базавий ҳисоблаш миқдорининг йигирма бараваридан, якка тартибдаги тадбиркорларга нисбатан эса — беш бараваридан ошмаса, даъво аризалари бўйича ишлар соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқилиши лозим. Суд томонидан юқоридаги қонун нормасига асосан****5йил2 декабрдаги**** асосандаъвогарнинг даъво аризаси соддалаштирилган тартибда иш юритишга қабул қилиниб, **** жавобгарга ИПК ****4-моддасининг иккинчи қисмига асосан ўн беш кунлик муддатда эътирозларини ёзма равишда судга **** этиши билдирилган бўлсада, эътирозлар келиб тушмади.Шу сабабли суд, ишни ИПК ****4-моддасининг тўртинчи қисмига асосан кўриб чиқишни лозим топади. Суд, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъвониқисманқаноатлантиришни, қолган қисмини радқилишнилозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 67-моддасига асосан давлат қулай инвестициявий ва ишбилармонлик муҳитини таъминлайди.Тадбиркорлар қонунчиликка мувофиқ ҳар қандай фаолиятни амалга оширишга ва ўз фаолияти йўналишларини **** равишда танлашга ****.Ўзбекистон Республикаси ҳудудида иқтисодий макон бирлиги, товарлар, хизматлар, меҳнат ресурслари ва молиявий маблағларнинг эркин ҳаракатланиши кафолатланади.Монопол фаолият қонун билан тартибга солинади ва чекланади. Даъво аризаси ва иш ҳужжатларидан кўринишича,тарафлар ўртасида****5 йил19 сентябрдаумумий қиймати7.****.****сўм бўлган****сонли Махсус ахборот порталида (Миллий дўкон) давлат харидлари натижаси бўйичатовар етказиб бериш тўғрисида шартнома (бундан буён матнда шартнома деб юритилади)тузилган. 2 Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг биринчи қисмигаасосаншартнома тузилган пайтидан бошлаб кучга киради ва тарафлар учун **** бўлиб қолади. Шартномашартларига кўра,жавобгаршартномада кўрсатилган 7.****.**** миқдоридаги маҳсулотни етказиб бериш, даъвогар эсатоварни қабул қилиб олиш ҳамда тўловни амалга ошириш**** ўз зиммаларига олганлар. Шартноманинг 2.1 ва 2.2-бандларига кўра, буюртмачи (даъвогар) шартномасуммасининг ****% миқдорида тўловни Операторнинг Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги Ғазначилигидаги **** шартнома Молия вазирлигининг давлат молиясини бошқариш ахборот тизимида қайд этилган ёки қабул қилингандан бошлаб 10 иш куни ичида ўтказади.Ижрочи (жавобгар)тўлов амалга оширилганлиги тўғрисидаҲККПдан хабарнома олганидан бошлаб 10 иш куни ичида товарни етказиб бериши шарт. Даъвогар томонидан **** тўлиқ ****, шартнома суммасининг ****% миқдоридаги маблағларниҲККПҳисобварағигаўтказган.Бироқ, жавобгар томонидан шартнома шартлари лозим **** **** товарларетказиб берилмаган. Шартномада белгиланган товарларни 3 (уч) кунлик муддатда етказиб бериштўғрисидагидаъвогарнинг14.11.**** йилдагиталабномасиоқибатсиз қолдирилган. Шу сабабли даъвогар судга жавобгарга нисбатан даъво аризасида кўрсатилган талаб билан мурожаат қилишга **** бўлган. ФК ****-моддасининг иккинчи қисмигабиноан**** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади.Ушбу ҳолатда тарафлар ўртасидаги **** шартномадан келиб чиққан. ФКнинг ****-моддасида**** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** кераклиги кўрсатиб ўтилган. ФКнинг****-моддасигаасосанмаҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи — сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. Шартноманинг4.1-бандидабуюртмачи ва ижрочи мазкур шартнома шартларини **** ва бузганлик учун қонунчиликда белгиланган тартибда жавобгарликка тортилиши кўрсатилган. Шунга кўра, даъвогар томонидан“Хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятининг шартномавий-ҳуқуқий базаси тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни (бундан буён матнда Қонун деб юритилади)нинг 25моддасига асосан1.****.****сўм миқдоридапеня ҳисобланган. 3 ФК ****-моддасининг биринчи қисмидақонунчилик ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланиши белгиланган. Қонуннинг 25-моддасигамувофиқ, товарларни етказиб бериш муддатлари кечиктириб юборилган, тўлиқ етказиб берилмаган, ишлар **** ёки хизматлар кўрсатилмаган ҳолларда, товар етказиб берувчи (пудратчи) сотиб олувчига (буюртмачига) кечиктирилган ҳар бир кун учун **** **** қисмининг 0,5 фоизи миқдорида пеня тўлайди, бироқ бунда пенянинг умумий суммаси етказиб берилмаган товарлар, **** ишлар ёки кўрсатилмаган хизматлар баҳосининг 50 фоизидан ошиб кетмаслиги лозим.Пеняни тўлаш шартнома **** бузган тарафни товарларни етказиб бериш муддатларини кечиктириб юбориш, тўлиқ етказиб бермаслик, ишларни **** ёки хизматларни кўрсатмаслик оқибатида етказилган зарарни қоплашдан озод этмайди. Даъвогар томонидан пенясуммаситоварни етказиб бериш муддати кечиктирилган 47 кун учун 1.****.**** сўм миқдоридаҳисобланган.Мазкур ҳолатда суд,даъво талабини асосли деб ҳисоблайди. ФК ****-моддасининг биринчи қисмигаасосанқарздор айби бўлган ****, **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ,агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” **** йил 15 июндаги ****сонли қарори 4-бандинингбиринчи ва иккинчи қисмларида, ФКнинг ****моддасига мувофиқ суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга **** эканлиги, шу билан бирга неустойканинг энг кам миқдори ФКнинг ****моддасида кўрсатилган фоизлар миқдоридан кам бўлмаслиги лозимлигини эътиборга олишлари тўғрисида судларга тушунтириш берилган. Суд,тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблигини,тарафларнинг мулкий аҳволини, ўз навбатида **** **** ҳам жавобгар томонидан кечиктирилганлигини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб,пеняни ****.****сўмгақаноатлантиришни, қолган қисмини рад қилишни лозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчи ва олтинчи қисмларида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши, агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд 4 томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозимлиги белгиланган. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тасдиқланган “Давлат божи ставкаларининг миқдорлари” 2-бандининг “а” кичик бандига кўра, мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши лозим. Суд,даъво қисманқаноатлантирилганлиги сабабли суд **** жавобгарнингзиммасига юклашниваундан даъвогар фойдасига олдиндан тўланган41.****сўмпочта ****, шунингдек Республика бюджетига ****.****сўм давлат божи ундиришни лозим топади. Юқоридагиларни инобатга олиб ҳамда ИПКнинг ****, ****, ****, ****, 2 **** , ****4-****5-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: Даъвоаризасиқисманқаноатлантирилсин. Жавобгар“SAMANDAR OYDIN” масъулияти чекланган жамиятидандаъвогарКогон шаҳар ахборот кутубхона маркази давлат муассасаси фойдасига****.****сўмпеняҳамдаолдиндан тўланган41.****сўм почта ****ундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар“SAMANDAR OYDIN” масъулияти чекланган жамиятиданРеспублика бюджетига ****.**** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори ўн кундан сўнг қонуний кучга киради ҳамда ижро ****лари берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан ўн кун муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****