Решение #2830988 Экономические

4-****/****-сонли иш Судья **** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Андижоншаҳри **** йил19 декабрь Андижонтуманлараро иқтисодий судининг судьяси ****раислигида, судья ёрдамчиси****нингкотиблигида,даъвогар раҳбари ****иштирокида, даъвогар « NDIJON 1-SON P XT TOZ L SH» акциядорлик жамиятинингжавобгар«OLTIN M TO-GROUP» масъулияти чекланган жамиятидан**** сўм **** фоизиундириш тўғрисидаги даъво аризасибўйичакўзғатилган иқтисодий ишнисудбиносида,очиқ суд **** кўрибчиқиб,қуйидагиларни аниқлади: « NDIJON 1-SON P XT TOZ L SH» акциядорлик жамияти (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,жавобгар«OLTIN M TO-GROUP» масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан**** сўм **** фоизиундиришнисўраган. Суд ****иштирок этган даъвогар вакилижавобгарнинг қарздорликлари бўйича ҳисобланган **** фоизинингқайта ҳисобланган маълумотини**** қилиб, олдин ҳисобланган фоиз суммаси хато ҳисобланганлигини маълум қилиб, қайта ҳисоблаш натижасида ҳосил бўлган ****сўм фоиз қарздорлигини жавобгардан ундириб беришнисўради. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган бўлсада, жавобгар вакили суд **** иштирок этмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда — ИПК деб юритилади) ****-моддаси учинчи қисмига кўра, иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар, учинчи шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин.Шу сабабли суд ишни жавобгар вакилининг иштирокисиз кўриш мумкин деган хулосага келди. Суд даъвогар вакилларинингтушунтиришларини тинглаб, иш хужжатларини ўрганиб чиқиб, уларгаҳуқуқий баҳо бериб,қуйидаги асосларга кўрадаъвогарнинг даъво талаблариниқисман қаноатлантиришни,ишни кўриш билан боғлиқ суд ****атларинитарафлар зиммаларига мутаносиб равишда ****лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўраҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг (бундан буён матнда ФК деб юритилади) 8-моддасига кўра фуқаролик ҳуқуқ ва бурчлари қонун хужжатларида назарда тутилган асослардан, шунингдек фуқаролар ҳамда юридик шахсларнинг, гарчи қонун хужжатларида назарда тутилган бўлмасада, лекин фуқаролик қонун хужжатларининг умумий негизлари ва мазмунига кўра фуқаролик ҳуқуқ хамда бурчларни келтириб чикарадиган харакатларидан вужудга келади. ФКнинг ****-моддасига асосанм**** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодекс (ФК)да кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Ишдаги мавжуд далиллардан кўринишича,Андижон туманлараро иқтисодий судининг**** йил 6 декабрдаги ****-сонли, ****йил6 декабрдаги****81-сонли, **** йил 6 декабрдаги ****-сонли, **** йил 31 июлдаги ****-сонли, **** йил 23 июндаги ****/****-сонли, **** йил 18 июндаги ****-сонли ва Избоскан туманлараро иқтисодий судининг **** йил 29 апрелдаги ****-сонли ҳал қилув қарорлари ҳамда Бўстон туманлараро иқтисодий судининг **** йил 11 сентябрдаги ****-сонли иш бўйича келишув битимини тасдиқлаш **** ****асосан жавобгар«OLTIN M TO-GROUP» масъулияти чекланган жамиятидандаъвогар« NDIJON 1-SON P XT TOZ L SH» акциядорлик жамиятифойдасига қарздорликлар ва пеня ундирилишибелгиланган бўлиб, жавобгар даъвогарга жами **** **** сўм қарздорликни тўлаб бериши лозим бўлган. Ҳал қилувқарори қонуний кучгакиргачсуд томонидан берилган ижро **** асосидақарздорликни жавобгардан ундириш ҳаракатлариолиб борилган.Бунинг натижасидақарздорликнинг **** сўмқисмижавобгар томонидан даъвогарга тўлаб берилган. Бироқ, ҳозирги кунга қадар жавобгартомониданюқоридагиқарздорликнинг **** **** сўм қисмидаъвогарга тўлаб берилмаган. Шундан сўнг, даъвогарқарздорликнинг тўлаб берилмаган қисми бўйича жавобгарга нисбатан****фоизиҳисоблаб,судга мурожаат қилиб,жавобгардан **** сўм **** фоизиундиришнисўраган. ФК ****-моддасибиринчи қисмида бошқа шахсларнинг пул маблағларини ғайриқонуний ушлаб қолиш, уларни қайтариб беришдан бош тортиш, уларни тўлашни бошқача тарзда кечиктириш ёхуд бошқа шахс ҳисобидан асоссиз олиш ёки жамғариш натижасида улардан фойдаланганлик учун ушбу маблағлар суммасига фоиз тўланиши кераклиги, фоизлар миқдори кредитор яшайдиган жойда, кредитор юридик шахс бўлганида эса, унинг жойлашган ерида пул **** ёки унинг тегишли қисми **** кунда мавжуд бўлган **** фоизининг ҳисоб ставкаси билан белгиланади.Қарз суд тартибида ундириб олинганида суд кредиторнинг талабини даъво қўзғатилган кундаги ёки қарор чиқарилган кундаги **** фоизининг ҳисобставкасига қараб қондириши мумкинлиги белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги қарори 12-бандида **** бўйича қарзни тўлаш учун зарур бўлган пул маблағларининг қарздорда мавжуд эмаслиги, унинг шартлашувчи шериклари томонидан **** бузилиши, **** **** учун керак товарларнинг бозорда йўқлиги қарздорни ФКнинг****моддасиданазарда тутилган фоизларни ёки қонун ҳужжатларида ёхуд шартномада келишилган неустойкаларни тўлашдан озод этиш учун асос бўла олмаслиги тушунтирилган. Мазкур ҳолатдан, суд даъвогарнинг жавобгардан тўлови кечиктирилаётган қарздорликдан****фоизиундириш талабини асосли деб ҳисоблайди. Бироқ, даъвогар қарздорликларга нисбатан фоиз ҳисоблашда асосий қарздорликдан ташқари судлартомонидан ундирилган пеняга нисбатан ҳам фоиз ҳисоблаб, шунингдек фоизни белгиланган миқдорданюқори ҳисоблаб,хатоликка йўл қўйган. Ўзбекистон Республикаси Марказий **** **** йил 24 мартдаасосий **** фоизи ставкасини 13,5 фоиздан 14 фоизга ўзгартирган. Қарздорликлар бўйича **** фоизи миқдори тегишли тартибда қайта ҳисобланиши натижасида жавобгар даъвогарга **** сўм **** фоизи тўлаши кераклиги аниқланди. Юқоридагиларга асосан, суд даъвони қисман асосли деб ҳисоблайди ва асосий қарздорликданҳисобланган ****сўм****фоизинижавобгардандаъвогар фойдасига ундиришни, даъво талабининг ****сўм****фоизи ундиришқисминиқаноатлантиришни рад этишнилозим топади. ИПК ****-моддасига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Қайд этилганларга кўра, суд даъвогарнинг даъво талабини қисманқаноатлантиришни, суд **** даъвонинг қаноатлантирилган қисмибўйича жавобгардан, даъво талабининг қаноатлантириш рад этилган қисми бўйича даъвогардан ундришни лозим топади. Бинобарин,ФКнинг 8, ****, ****-моддаларини,ИПКнинг 66, 72, ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л а д и: Даъвогарнинг даъво талаби қисманқаноатлантирилсин. Жавобгар«OLTIN M TO-GROUP» масъулияти чекланган жамиятидандаъвогар« NDIJON 1-SON P XT TOZ L SH» акциядорлик жамиятига **** сўм **** фоизи ва**** сўм почта **** ундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Даъвогар« NDIJON 1-SON P XT TOZ L SH» акциядорлик жамиятиданРеспублика бюджетига ****,72сўм давлат божиундирилсин. Жавобгар «OLTIN M TO-GROUP» масъулияти чекланган жамиятидан Республика бюджетига ****,38сўм давлат божи ундирилсин. Жавобгар«OLTIN M TO-GROUP» масъулияти чекланган жамиятидан ЎзбекистонРеспубликаси Олий судига ******** сўмВКА ****ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қароридан норози тараф шу суд орқалиАндижонвилоятсуди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига бир ойлик муддат ичида апелляция шикояти бериш (протест келтириш) ёки ушбу муддатда апелляция шикояти (протест) берилмаса, олти ойлик муддатда кассация шикояти бериш(протест келтириш) мумкин. Судья ****