Решение #2831098 Экономические

****1-2502/****-сонли иш Судья:**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСП БЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Андижон шаҳар ****5 йил19 декабрь Андижонтуманлараро иқтисодий суди, судьяси ****нинграислигида,судья ёрдамчисиА.Азизовнинг суд ****котиблигида,Ўзбекистон Савдо саноат палатасиАндижонвилоят ҳудудий бошқармаси акциядорлик тижорат“Халқ ****”манфаатини кўзлаб, жавобгар –“OLTINKO’LNING OLTIN ZARLARI”масъулияти чекланган жамиятиҳисобидан****,55сўм муддати ўтган кредиттани,****,95сўммуддатиўтганфоиз қарздорлигива****,70сўм пеняни ундириштўғрисидаги даъво аризасибўйичақўзғатилганиқтисодийишни, даъвогар вакили О.Мадаминов(**** йил 3 октябрдаги ****-сонлиишончнома асосида)иштирокида, Андижонтуманларароиқтисодий суди биносидаочиқ суд **** кўрибчиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: Ўзбекистон Савдо-саноат палатасиАндижонвилоят ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда “Палата” деб юритилади)акциядорлик тижорат**** (бундан буён матнда “Даъвогар” деб юритилади) манфаатидаиқтисодий судга даъво аризасибилан мурожаат қилиб,OLTINKO’LNING OLTIN ZARLARIмасъулияти чекланган жамиятиҳисобидан****,55сўм муддати ўтган кредиттани,****,95сўммуддати ўтганфоиз қарздорлиги ва****,70сўм пеняни ундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъво талабини қўллабқувватлаб,тўлиқ қаноатлантириб беришни сўради. Суд муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган палата вакил суд **** келмади.Палата даъво аризасидаиқтисодий ишни вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Шунингдек, жавобгар ҳам суд **** **** хабардор қилинган бўлсада, лекин суд **** иштирок этмади, жавобгарни хабардор қилинганлигини тасдиқловчи хужжат мавжудлиги сабабли судЎзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда “ИПК” деб юритилади)нинг ****-моддасига асосанишни жавобгар ва палата вакилларининг иштирокисиз кўришни лозим топди. Суд ишда иштирок этгантарафларнинг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги мавжуд ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидаги асосларга кўра даъво талабинитўлиққаноатлантиришни, ишни кўриш билан боғлиқ суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топди. Иш ҳужжатларива суд аниқлаган ҳолатларга 2 кўра,даъвогарважавобгар ўртасида 2024йил24 октябрькуни03-F/xalqbankG****-сонликредитшартномаситузилган,мазкур кредит шартномасибўйича,даъвогар томонидан жавобгарга****сўм миқдорида,11ой муддатга, йиллик12 фоиз устама тўлаш шарти асосида кредит маблағлари ****,бироқ тарафлар ўртасида **** йил 14 апрелда тарафлар ўртасида 03-F/xalqbank-G****-сонликредитшартномасига 03-F/xalqbank-G****/25-сонлиқўшимча келишув битими имзоланган. нга кўра жавобгарга **** сўм кредит ****иши белгиланган. шбу кредитшартномасига асосанжавобгар кредит тани ва фоизларини тўлов жадвалига асосан ўз **** тўлаб бориш **** ўз зиммасига олган. Кредит шартномага илова қилинган тўлов жадвалда кредит маблағлари ва фоизлари тўланиб борилиш муддатлари **** келишилган бўлса-да, жавобгар ушбу тўлов муддатларини бузиб, кредит шартномаси бўйича ўз **** ****. Бунинг натижасида ****5йил28 октябрьҳолатига****,55сўм муддати ўтган кредиттани, ****,95сўм фоиз қарздорлигиюзага келганваунга ****,70сўм пеня ҳисобланган.Суд **** якунига қадарли ҳам жавобгар томонидан тўловлар амалга оширилмаган. Таъкидлаш жоизки, кредит шартнома бўйичатўлов жадвалининг охирги муддати ****5йилдекабрьойи этиб белгиланганбўлиб, муддати ўтиб кетган бўлсада, шу кунга қадарлиҳамкредит қарздорлигини жавобгар тўламасдан келган. Даъвогаркредит қарздорликни ундириш чораларини кўргани ҳолда****5йилда октябрдажавобгарга муддати ўтган кредит тани ва фоизларидан бўлган қарздорликни тўлашни, акс ҳолда кредит қарздорлигиниундириш**** судга даъво аризасибилан мурожаат қилиш тўғрисида талабнома юборган.Лекин талабнома жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Қолаверса, тарафлар ўртасида тузилган кредит шартномасининг3.3.6-бандига асосан жавобгар кредитлар ва уларга ҳисобланган фоизларни белгиланган муддатлардатўлаб бориш **** олган. Шунингдек, тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 3.2.9-бандига асосан, даъвогарга қарз олувчи ўз **** ****,кредит шартномасини муддатидан олди бекор қилиш ёки кредит қарзини муддатидан аввал қайтариш чорасини кўирш ҳуқуқига эга. Бундан ташқари, тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 6.3-бандига биноан, қарзларни белгиланган муддатда тўламаганлик ва улар бўйича муддати ўтган суммалар вужудга келгани учун қарздор **** кечиктирилган тўловнинг ҳар бир куни учун кечиктирилган тўлов суммасининг 0.2фоизи миқдорида, аммо кечиктирилган тўлов суммасининг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорида пеня тўлайдидеб келишилган. Даъво талабининг асослилигидаъвогарвакилининг суд **** берган кўргазмаси, ишдаги мавжуд хужжатлар, **** этилган хужжатлари, кредит шартномаси ва тўлов жадвали билан ўз тасдиғини топди. Зеро, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён 3 матнда “ФК” деб юритилади)нинг****-моддасига кўра, неустойка тўлаш тарафларнинг келишувида назарда тутилган ёки тутилмаганлигидан қатъи назар, кредитор қонунда белгиланган неустойка (қонуний неустойка)ни тўлашни талаб қилишга ****. ФКнинг****-моддасига асосан, кредит шартномаси бўйича бир тараф — **** ёки бошқа кредит ташкилоти иккинчи тарафга шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари (кредит) бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасига биноан, агар қарз шартномасида қарзни қисман (бўлиб-бўлиб) тўлаш назарда тутилган бўлса, қарз олув қарзнинг навбатдаги қисмини қайтариш учун белгиланган муддатни бузган ****, қарз берувчи қарзнинг барча суммасини тегишли фоизлар билан бирга муддатидан олдин қайтаришни талаб қилишга ****. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарз олувчи қарз суммасининг қайтариб берилишини таъминлаш юзасидан қарз шартномасида назарда тутилган **** ****, шунингдек қарзнинг таъминоти қарз берувчи жавобгар бўлмаган вазиятларда йўқотилса ёки унинг шартлари ёмонлашса, агар шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, қарз берувчи қарз олувчидан қарз суммасини муддатидан олдин қайтаришни ва тегишли фоизларни тўлашни талаб қилишга ****. Ўзбекистон Республикаси Олий суди пленумининг, Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди пленумининг **** йил 22 декабрдаги ****сонли “Кредит шартномаларидан келиб чиқадиган **** **** таъминлаш тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги Қарорининг 3-бандига кўра, **** ёки бошқа кредит ташкилоти ва қарз олувчи ўртасида кредит шартномасидан келиб чиқадиган ҳуқуқий муносабат кредит ташкилотининг кейинчалик, келишилган муддатларда, кредит бериш **** ва қарз олувчининг олинган кредитни қайтариш ва у бўйича фоизларни тўлаш **** ўз ичига олади. Суд, иқтисодий иш бўйича ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ суд **** ундириш масаласини муҳокама қилиб, суд **** жавобгар ҳисобидан ундиришни лозим топди. Чунки, ИПК ****-моддаси биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ўзбекистон Республикасининг Давлат божи тўғрисидаги қонунига кўра, “мулкий тусдаги даъво аризаларидан - даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, лекин базавий ҳисоблаш миқдорининг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда” давлат божи ундирилади. Юқоридагиларга мувофиқ суд, жавобгар ҳисобидан Республика бюджетига****,20сўм давлат божи, даъвогар фойдасига****сўм почта **** ундиришни лозим топди. Бинобарин суд, Ўзбекистон Республикаси ФКнинг ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини, ИПКнинг ****, ****, ****, ****-моддаларини, “Гаров тўғрисида”ги Қонуннинг 26-моддаларини,ЎзбекистонРеспубликаси Олий 4 суди пленумининг,ЎзбекистонРеспубликасиОлий пленумининг****-сонлиҚарорини қўллаб, хўжалик суди ҚАРОР ҚИЛДИ: Даъво талаби тўлиқ қаноатлантирилсин. “OLTINKO’LNING OLTIN ZARLARI”масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан: -АТ **** фойдасига****,55сўм муддати ўтган кредиттани, ****,95сўмфоиз қарздорлиги,****,70сўм пенява****сўм почта ****; -Республика бюджетига****,20сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан бир ойлик муддат ичидаАндижон туманлараро иқтисодий суди орқалиАндижонвилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик этувчи, судья ****