Решение #2831305 Экономические

****1-2502/****-сонлииш Судья: **** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** ****5йил19декабрь Андижон туманлараро иқтисодий судининг судьяси****раислигида,судья ёрдамчисиА.Азизовнингсуд ****котиблигида, “**** INSUR NCE SUG’URT KOMP NIY SI”акциядорлик жамиятинингжавобгар-якка тартибдаги тадбиркор****ҳисобидан ****,18 сўмқарздорликни суброгация тартибида, **** сўм вакил хар****ва суд ****ундириш тўғрисидаги иқтисодий ишни даъвогарвакили**** (**** йил 6 январдаги ишончнома асосида) иштирокида жавобгариштирокисиз, Андижон туманлараро иқтисодий судибиносида, видеоконференцалоқа режимидаочиқ суд **** кўриб чиқиб,қуйидагиларни АНИҚЛАДИ: Даъвогар -“**** INSUR NCE SUG’URT KOMP NIY SI” акциядорлик жамияти судга даъво ариза билан мурожаат қилиб, жавобгарякка тартибдаги тадбиркор****ҳисобидан****,18 сўмқарздорликни суброгация тартибида, **** сўм вакил хар****ва суд **** ундиришнисўраган. Даъвогар суд**** иштирок этиб, даъво талабини такрорлаб даъвони қўллаб-қувватлаб, суддан даъвони қаноатлантириб беришни сўради. Жавобгар иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган бўлсада, жавобгар вакили суд муҳокамасида иштирок этмади ва даъво ариза бўйича эътирозларини билдирмади. Иш ҳужжатларига кўра, “**** INSUR NCE SUG’URT KOMP NIY SI”акциядорлик жамиятисуғурта компанияси(бундан буёнматндадаъвогар,Суғурталовчидеб юритилади) ва“T ng b nk” АТБ (бундан буён матнда Суғурта қилдирувчидеб юритилади) ўртасида****4йил28октябрда**** кредиттўловлариини қайтармасиликхавфинисуғурта қилиш тўғрисида****-сонлибошсуғурта шартномаси тузилган. Мазкур шартноманинг 3-бўлимига кўра, **** кредит портфели сифатида ёмонлашуви оқибатида суғурта қилдирувчининг тадбиркорлик фаолиятидан кўрган зарарлари суғурта ҳодисаси ҳисобланиши, кредит шартномасининг сўндириш жадвалларига кўра 60 кун ва ундан ортиқ муддат ўтган тўловлар мавжуд бўлса, кредит, кредит шартномасида белгиланган муддатда сўндирилмаган бўлса, кредит суд муҳокамаси жараёнида бўлса, қарз олувчининг кредит бўйича **** **** учун мол-мулки етарли бўлмаса суғурта қилдирувчи олдида тегишли моддий жавобгарлик**** олганбўлиб, шартномагакўрасуғурта суммаси****сўмни ташкил этган. Даъвогар томонидан****-сонлисуғурта полиси расмийлаштирилган. “T ng b nk” АТБсуғурталовчига мурожаат қилиб, жавобгар–кредит олувчиякка тартибдаги тадбиркор****(бундан буён матнда Жавобгар деб юритилади)томонидан кредит шартномаси бўйича **** **** натижасидаўз **** тўланмаган****,18 сўм миқдорида зарар кўрганлиги ҳолатини суғурта ҳодисаси дебтопиши сўралганлиги сабабликредит қарздорлигисуғуртаҳодисаси сифатида баҳоланиб,суғурта шартномаси ва полисига асосан ****5йил 16 октябрдаги****-сонли тўлов топшириқномаси билан****,18 сўмсуғурта товон пули****муассасасигатўлаб берган. Тарафлар ўртасида тузилган суғурта шартномасининг 9.1-бандида суғурта қилдирувчининг қарз олувчидан зарарни қоплаш бўйича барча талаблари, суғурта қилдирувчига тўланган суғурта товони миқдори доирасида суғурталовчига ўтиши белгиланган. Даъвогартомонидан жавобгаручун****5йил 16 октябрдатўлаб берилган****,18 сўмқарздорликни регресс тартибда тўлаб беришюзасиданюборилганталабномаси жавобгар томониданоқибатсиз қолдирилганлигисабаблииқтисодий судига даъво аризасикиритилиб,жавобгардан****,18 сўмқарздорликнисуброгация тартибидаундиришни сўраган. Суд, ишдаги мавжуд ҳамда **** этилган ҳужжатларни ўрганиб чиқиб,қуйидагиларгакўра даъвони қаноатлантиришнилозим топади. Хусусан,Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матндаФК деб юритилади)нинг ****-моддасида **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса – иш муоамала одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** кераклиги кўрсатилган. Шунингдек,ФКнинг ****-моддасида кредитор ҳуқуқларининг қонун асосида бошқа шахсга ўтиши асослари келтирилган бўлиб, мазкур модданинг 4-бандига кўра суғурта ҳолати бошланиши учун жавобгар бўлган қарздорга нисбатан кредитор ҳуқуқларининг суғурта қилувчига суброгацияси (ўтиши) натижаси асос сифатида белгиланган. Ушбу Кодекснинг****-моддасига кўра агар мулкий суғурта шартномасида бошқача тартиб назарда тутилмаган бўлса, суғурта қилдирувчи (наф олувчи)нинг суғурта натижасида қопланган зарар учун жавобгар шахсдан талаб қилиш ҳуқуқи тўланган сумма доирасида суғурта товонини тўлаган суғурталовчига ўтади.Бироқ шартноманинг била туриб зарар етказган шахсга нисбатан талаб қилиш ҳуқуқи суғурталовчига ўтишини истисно қиладиган шартлари ўз-ўзидан **** бўлмайди. Суғурталовчига ўтган талаб қилиш ҳуқуқи унинг томонидан суғурта қилдирувчи (наф олувчи) ва зарар учун жавобгар бўлган шахс ўртасидагимуносабатларни тартибга солувчи қоидаларга риоя қилган ҳолда амалга оширилади. Суғурта қилдирувчи (наф олувчи) суғурталовчи ўзига ўтган талаб қилиш ҳуқуқини амалга ошириши учун зарур бўлган барча ҳужжатлар ва далилларни суғурталовчига бериши ҳамда барча маълумотларни унга маълум қилиши шарт. Агар суғурта қилдирувчи (наф олувчи) суғурталовчи томонидан қопланган зарар учун жавобгар шахсга нисбатан ўзининг талаб қилиш ҳуқуқидан воз кечса ёки бу ҳуқуқни амалга ошириш суғурта қилдирувчининг (наф олувчининг) айби билан мумкин бўлмаган бўлса, суғурталовчи суғурта товонини тўлиқ ёки унинг тегишли қисмини тўлашдан озод қилинади ва товоннинг ортиқча тўланган суммасини қайтаришни талаб қилишга **** бўлади. Тарафлар ўртасида тузилган суғурта шартномасининг 9.1-бандида суғурта қилдирувчининг қарз олувчидан зарарни қоплаш бўйича барча талаблари, суғурта қилдирувчига тўланган суғурта товони миқдори доирасида суғурталовчига ўтиши белгиланган. Даъвогар томонидан жавобгарнинг****,18 сўмкредит қарзи тўлаб берилганлиги иш ҳужжатларига илова қилинган**** йил 16 октябрдаги ****-сонли тўлов топшириқномаси билан ўз тасдиғини топади. Юқоридагиларга кўрасуд даъво талабини тўлиқ қаноатлантиришни лозим топади. Бундан ташқари, даъвогар даъво талабида жавобгардан ўзининг бузилган ҳуқуқини тиклаш учун қилган4**** сўмни ҳам ундиришни сўраган. Суд даъво талабини ушбу қисмини муҳокама қилиб, уни қаноатлантириши лозим топади. Чунки, даъвогарнинг ушбу кўрган зарари даъвогар билан “**** PRIME” адвокатлик фирмаси ўртасида тузилган **** йил 27 апрелдаги ****-сонли юридик ёрдам кўрсатиш шартномаси ва ушбу шартнома асосида даъвогар томонидан ушбу юридик фирмага ўтказилан пул маблағларини ўтказганлигини тасдиқловчи **** йил19 ноябрдаги ****-сонли тўлов топшириқномаси билан ўз тасдиғини топади. Зеро,Фуқаролик кодексининг 14-моддасида, агар қонун ёки шартномада зарарни камроқ миқдорда тўлаш назарда тутилмаган бўлса, ҳуқуқи бузилган шахс ўзига етказилган зарарнинг тўла қопланишини талаб қилиши мумкинлиги белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ўзбекистон Республикасининг “Давлат божи тўғрисида”ги Қонунига кўра, “мулкий тусдаги даъво аризаларидан - даъво баҳосининг икки фоизи миқдорида, лекин базавий ҳисоблаш миқдорининг бир бараваридан кам бўлмаган миқдорда” давлат божи ундирилади. Юқоридагиларга мувофиқ суд,жавобгардан даъвогар фойдасига аввал тўлаб чиқилган****сўм давлат божи, **** сўм почта **** ва Олий суд депозитига **** сўм видеоконференцалоқа ****ундиришни лозим топади. Баён этилганларгакўра ҳамдаЎзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****,****,****-****-моддаларини қўллаб суд Қ Р Р Қ И Л А Д И: Даъво аризаситўлиқ қаноатлантирилсин. Жавобгар якка тартибдаги тадбиркор****ҳисобидан: -даъвогар “ SI INSUR NCE SUG’URT КOMP NIY SI” акциядорликжамияти фойдасигасуброгация тартибида****,18 сўм асосийқарз, **** сўм вакил ****,****сўм давлат божива41200сўм почта ****; -олий суд депозитига ********сўм давлат божи ундирилсин. Мазкур қарор қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози томон бир ой муддат ичида Андижон вилоят судига апелляция шикояти, прокурор протест келтириши мумкин. Раисликқилувчи, Судья ****