Решение #2831592 Экономические

****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Асака тумани **** йил 18декабрь Асака туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, судя ёрдамчиси **** котиблигида, даъвогар “Sh xrux li tilin” **** жавобгар “M rh m t T kstil” **** нисбатан “Sh xrux li tilin” **** фойдасига жавобгар “M rh m t T kstil” **** хисобидан 1 **** **** **** сўм миқдорида пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича иқтисодий ишни, даъвогар вакили Р.Тўхтасинов (ишончнома асосида) жавобгар вакили **** (ишончнома асосида) иштирокида, Асака туманлараро иқтисодий судининг биносидаочиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Даъвогар “Sh xrux li tilin” **** (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) Асака туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар **** **** (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)га нисбатан “Sh xrux li tilin” **** фойдасига жавобгар “M rh m t T kstil” **** хисобидан **** **** сўм миқдорида пеня ундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъво аризабўйича **** такрорлаб даъво талабини тўлиқ қаноатлантириб беришни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили даъво талаби бўйича қисман иқрорлик билдириб, даъво талаби бўйича шартномада келишилган пеня миқдори асосли эканлигини, бироқ жамиятнинг хозирги кундаги молиявий холати яхши эмаслигини билдириб ушбу холатларни инобатга олиб даъво талабида сўралган пеня миқдорини камайтириб беришликни сўради. Суд тараф вакилларининг **** ва тушунтиришларини эшитиб, даъво аризаси **** ўрганиб,ишдаги ҳужжатларни муҳокама қилиб, қуйидаги асосларга кўра, даъво талабини қисман қаноатлантиришни ва суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига асосан ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****.Ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан кейинги ўринларда ФК деб номланади)нинг ****-моддасига кўра, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ФКда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФК ****-моддасига мувофиқ **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганидаэса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг ****-моддасига кўра маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи-сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. Ишдаги мавжуд далиллардан кўринишича, тарафлар ўртасида 06.02.**** йилда 06-сонли махсулот етказиб бериш шартномаси тузилган бўлиб, унга асосан даъвогар шартномада белгиланган махсулотларни жавобгарга етказиб бериш, жавобгар эса уларни қабул қилиш ва тўловларни амалга ошириш **** олган. Аниқланишича мазкур тарафлар ўртасидаги 06.02.**** йилда 06-сонли махсулот етказиб бериш шартномасининг 5.2-бандига кўра буюртмачи белгиланган муддат ичида махсулот **** тўлиқ тўламаса тўланмаган ҳар бир кун учун тўланмаган суммасининг 10 % миқдорида пеня тўлаши белгиланган. Мазкур шартномада келишилган асосий қарздорлик жавобгар томонидан шу кунга қадар ҳам тшлаб берилмаган. Шундан сўнг даъвогар **** туманлараро иқтисодий судигадаъво ариза билан мурожаат этиб тарафлар ўртасидаги шартноманинг 5.2-бандига кўра жавобгар “M rh m t T kstil” **** хисобидан 1 **** **** **** сўм миқдорида пеня ундиришни сўраган. Суд даъвогарнинг жавобгар хисобидан 1 **** **** **** сўм миқдорида пеня ундириш тўғрисидаги даъво талабини асосли деб хисоблайди ва уни қуйидаги асосларга кўра,қисман қаноатлантиришни лозим топди. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодексининг ****-моддасига биноан “Неустойка тўлаш тарафларнинг келишувида назарда тутилган ёки тутилмаганлигидан қатъи назар, кредитор қонунда белгиланган неустойка (қонуний неустойка)ни тўлашни талаб қилишга ****. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига асосан қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланган бўлмаса, жавоб беради. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 15 июндаги “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик учун фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги ****-сонли қарорининг 2-бандида шартномада жарима ёки пеня шаклида белгиланадиган неустойка тарафлар томонидан қабул қилинган **** **** таъминлаш усулларидан бири ҳисобланиши, судлар, неустойкани ундириш тўғрисидаги даъволарни ҳал қилишда неустойка миқдорининг қонун талабларига мувофиқ ҳисобланганлиги, унинг асослилиги, **** бузилиши оқибатларига мутаносиблиги каби ҳолатларни ҳар томонлама ва чуқур муҳокама қилиб, талаб қилинган неустойканинг адолатли миқдорини белгилашлари шартлиги **** судларга тушунтириш берилган. Суд шартномада келишилган пеня ҳисоб-китобини ўрганиб чиқиб, даъвогарнинг жавобгардан пеня ундириш талаби асосли деб ҳисоблайди. Бироқ, ФКнинг ****-моддаси ҳамда Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “****риятларни **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида берилган тушунтиришларга таяниб, талаб қилинганпенянинг миқдори **** бузилиш оқибатларига номутаносиблиги сабабли, суд пеня миқдорини Марказий **** қайта молиялаш ставкасидан кам бўлмаган ҳолда **** **** сўмга қаноатлантириб, пенянинг қолган қисмини рад этишни лозим топади. ИПК ****-моддасининголтинчи қисмида агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. Қайд этилганларга кўра суд, даъвогарнинг даъво талабларини қисман қаноатлантириб, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига **** **** сўм пеня, **** сўм почта ****, республика бюджетига **** **** сўм давлат божи ундиришни лозим топади. Бинобарин, Ўзбекистон Республикаси фуқаролик кодексининг ****моддасини, ИПКнинг 73,****,****,****,****,****,****-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛАДИ: Даъво талаби қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар“M rh m t T kstil” **** хисобидан даъвогар “Sh xrux li tilin” **** фойдасига **** **** сўм пеня, **** сўм почта ****ундирилсин. Жавобгар “M rh m t T kstil” **** ҳисобидан республика бюджетига **** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарориқабул қилинган санадан бошлаб бир ой муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан Асака (Андижон) туманлараро иқтисодий суди орқали Андижон вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига бир ой муддат ичида аппеляция тартибида ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач олти ой муддатда кассация тартибида шикоят берилиши (протест келтирилиши)мумкин. Раислик қилувчи, судья ****