Решение #2831731 Экономические

4-13****502/****-сонли иқтисодий иш **** судья– **** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ 2025йил18 декабрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди судьяси **** раислигида,судья ёрдамчисиА.Турғунбоевнинг котиблигида, даъвогар“**** **** ****” **** жавобгар"JIZZ X GRO KIMYO" ****га нисбатан даъво ариза бўйича иқтисодий ишнидаъвогар “**** **** ****” **** вакили**** (ордер асосида) важавобгар"JIZZ X GRO KIMYO" **** вакили**** (ишончномаасосида)иштирокида, Жиззах туманлараро иқтисодий суди биносида,видеоконференцалоқа режимида очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И К Л А Д И: «INOQ NUR B R K ” **** (кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади) ва «JIZZ X GRO KIMYO» ****(кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади) ўртасида07.02.****5йилда4-сонли маҳсулот етказиб беришшартномасиимзоланган. Мазкур шатномага кўрадаъвогар маҳсулоти етказиб бериш ****, ўз навбатида жавобгар эса етказиб берилган маҳсулотларини қабул қилиб олиш ва уларга **** тўлаш **** олган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили**** ўз кўрсатмасида, даъво талабларини қўллаб-қувватлаб,ташкилоти томонидан07.02.****5йилдаги4сонли шартномага асосан****.****.****сўмлик маҳсулотлар«JIZZ X GRO KIMYO» ****га етказиб берилган маҳсулотлар қиймати тўлиқ тўланмаслик натижасида ****.****.****сўм қарздор бўлиб қолганлигиниинобатга олибдаъво аризани тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили ****даъво талабидагиасосий қарздорликни тан олиб пеняни рад қилишни сўради. Аниқланишича07.02.****5йилдаги4-сонли шартномагаасосан****.****.****сўмлик маҳсулотлар«JIZZ X GRO KIMYO» ****га етказиб берилган маҳсулотлар қиймати тўлиқ тўланмаслик натижасида ****.****.****сўм қарздор бўлиб қолганваетказиб берилган маҳсулотучун40.****.****сўм пул маблағиўтказиб берилган, лекинқарздорликктўлиқ тўланмаслик натижасида ****.****.****сўм қарздор бўлиб қолган. Шундан кейиндаъвогар«INOQ NUR B R K ” **** судга даъво ариза билан мурожаат қилиб, жавобгар «JIZZ X GRO KIMYO» **** ҳисобидан қолган****.****.****сўм асосий қарзва****.****.****сўм пеня ундириш тўғрисидасудга даъво аризаси билан мурожаат қилган. Суд,даъвогар вакилнинг кўрсатмасини тинглаб, ваажларини таҳлил қилиб, ишга **** қилинган ҳужжатлар ва далилларга тегишли баҳо бериб, қуйидаги асосларга кўра даьво аризани қисман қаноатлантиришни лозим деб ҳисоблайди. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг(кейинги ўринларда ФК деб юритилади)****-моддасига кўра, **** **** шартларигава қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ лозим **** **** керак, ушбу кодекснинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФКнинг ****-моддасига кўра, маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи — сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. Ўзбекистон Республикаси Олий судиниг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги Пленумининг **** йил 15 июндаги ****сонли Қарориниг12-бандига қўра, Ўзбекистон Республикасининг ****моддасига асосан, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқа тартиб назарда тутилган бўлмаса, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун жавоб беради.Қарздор **** лозим **** **** учун ўзига боғлиқ бўлган ҳамма чораларни кўрганлигини исботласа, у айбсиз деб топилади. Шу боис суд, даъво талабининг асосий қарз****.****.**** сўм ундириш талабини тўлиқ қаноатлантиришни лозим топди. Шунингдек, даъво талабида жавобгардан тўлов кечиктирилган кунлар****.****.****сўм пеняни ундириш ҳам сўралган. ФКнинг ****-моддасига кўра, агар кредитор қасддан ёки эҳтиётсизлик туфайли **** **** мумкин бўлмаслиги юз беришига ёки **** туфайли етказилган зарар миқдорининг кўпайишига кўмаклашган бўлса, шунингдек кредитор **** **** етказилган зарарни камайтириш чораларини қасддан ёки эҳтиётсизлик туфайли кўрмаган бўлса, суд ишнинг ҳолатларига қараб тўланадиган **** миқдорини камайтиришга ёки кредиторга **** тўлашни батамом рад этишга ****. ФКнинг ****-моддасида эса, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга **** эканлиги, бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши кераклиги кўрсатилган. Даъвогар қарзни ўз **** ундириш чорасини кўрмаганлиги, пенянинг вужудга келиши ва кўпайишига сабаб бўлганлини инобатга олиб, суд, даъво талабидагипеняни камайтиришни ва жавобгардан даъвогар фойдасига 30.****.****сўм пеня ундиришни лозим деб топди. Шунингдек, даъво талабида адвокатга тўланган5.000.**** сўм миқдорида гонорар пулини ундириш сўралган.Ишдаги ҳужжатлардан кўринишича, жавобгар ўз **** **** **** сабабли, даъвогарадвокат хизматидан фойдаланиб, унга ****5йил22 октябрда 42-сонли тўлов топшириқномаси билан5.000.**** сўм ўтказиб берган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодексининг14-моддасига кўра, агар қонун ёки шартномада зарарни камроқ миқдорда тўлаш назарда тутилмаган бўлса, ҳуқуқи бузилган шахс ўзига етказилган зарарнинг тўла қопланишини талаб қилиши мумкин. Зарар деганда, ҳуқуқи бузилган шахснинг бузилган ҳуқуқини тиклаш учун қилган ёки қилиши лозим бўлган ****, унинг мол-мулки йўқолиши ёки шикастланиши (**** зарар), шунингдек бу шахс ўз ҳуқуқлари бузилмаганида одатдаги фуқаролик муомаласи шароитида олиши мумкин бўлган, лекин ололмай қолган даромадлари (бой берилган фойда) тушунилади. Агар ҳуқуқни бузган шахс бунинг натижасида даромад олган бўлса, ҳуқуқи бузилган шахс бошқа зарар билан бир қаторда бой берилган фойда бундай даромаддан кам бўлмаган миқдорда тўланишини талаб қилишга **** кўрсатилган. Баён этилганларга кўра, даъво аризани қисман қаноатлантиришни,жавобгардан даъвогар фойдасига****.****.**** сўм асосий қарз ва 5.****.**** сўм адвокатлик тўлови, 30.****.****сўм пеня,олдиндан тўлаб чиқилган5.****.****сўм давлат божива ******** почта ****ҳамда Олий суд депозитига ****.**** сўм видеоконференцалоқа ****ундиришни, даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Юқоридагиларга кўра, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодексининг****, ****, ****, ****, ****-моддалари, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****, ****, ****моддаларини қўллаб, суд ҚА Р О РҚИ Л Д И : Даъво ариза қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар «JIZZ X GRO KIMYO» ****ҳисобидан даъвогар «INOQ NUR B R K ” **** фойдасига ****.****.**** сўм асосий қарз ва 5.****.**** сўмадвокатлик тўлови, 30.****.****сўм пеня ва олдиндан тўлаб чиқилган 5.****.****сўм давлат божиҳамда******** почта**** ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар «JIZZ X GRO KIMYO» ****ҳисобиданОлий суд депозитига ****.**** сўмвидеоконференцалоқа ****ундирилсин. Ҳал қилув қарори тарафларга юборилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргандан сўнг ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тарафлар бир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти (протести) бериши ёки биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой муддат ичида кассация шикояти (протести) бериши мумкин. Раислик қилувчи, судья ****