Решение #2831765 Экономические

****1-****/****-сонли иш Судья:**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Андижон шаҳри ****5йил18 декабрь Андижонтуманлараро иқтисодий судининг судъя**** раислигида,А.Азизовни котиблигида,даъвогар-“Ҳудудий электр тармоқлари” акциядорлик жамияти жавобгар – Андижон шаҳар **** номли маданият ва истироҳат боғиҳисобидан****,21сўм қарздорликва ****,26сўм пеняни ундириш тўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган иқтисодий ишинидаъвогар вакили**** (**** йил 28 январдаги ****-сонли ишончнома асосида) иштирокида,Андижонтуманларароиқтисодий суди биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ “Ҳудудий электр тармоқлари” акциядорлик жамиятинингАндижон шаҳар электр таъминоти, Эски шаҳар бўлими(бундан буён матнда “Даъвогар” деб юритилади) биланАндижон шаҳар **** номли маданият ва истироҳат боғи (бундан буён матнда “Жавобгар” дебюритилади)ўртасида юридик шахслар учун электр энергия таъминоти шартнома (бундан буён матнда “Шартнома” деб юритилади) тузилган,****-сонли абонент **** берилган. Ушбу шартноманинг 1.1-бандига кўра, **** тармоғи орқали электр энергиясини истеъмолчига етказиб бериш, истеъмолчи эса истеъмол қилинган энергия **** тўлаш, 3.6-бандига асосан, келгуси ҳисоб-китоб даври бошланишидан олдин, энергиянинг шартномавий миқдори қиймати учун **** фоизлик олдиндан **** тўлаш асосида амалга оширилиши, 4.2-бандига биноан, энергия истеъмол қилишни белгиланган режимига риоя этиш ва фойдаланилган энергия учун ўз **** **** тўлаш **** бўйича тарафлар келишилган. Шартнома шартлари жавобгар томонидан лозим **** **** натижасида**** йил 1 ноябрьҳолатига етказиб берилган электр энергия учун****,21сўм қарздорликюзага келганва****,26сўм пеня ҳосил бўлган. Даъвогартомониданжавобгарга шартнома шартлари лозим **** **** натижасида етказиб берилган электр энергия учун қарздорликни иҳтиёрийравишдатўлаш, агар ушбу сумма тўланмаган **** тармоқдан узиш тўғрисидаталабномаюборган.Лекин жавобгар томониданталабномаоқибатсиз қолдирган. Шу сабабли “Ҳудудий электр тармоқлари” акциядорлик жамияти иқтисодий судга даъво аризасибилан мурожаат қилиб, жавобгар ҳисобидан****,21сўм қарздорликнива****,26сўм пеняниундиришни сўраган. Даъвогар вакили суд **** - жавобгар суд кунига қадар қарздорлик юзасидан тўловларни амалга оширмаганлигини билдириб, даъвони тўлиқ қаноатлантириб беришни сўради. Жавобгар суд **** **** суднинг **** олгани ҳолда суд **** иштирок этмади ва ўз эътирозларини билдирмади. Суд, жавобгарни хабардор қилинганлигини тасдиқловчи хужжатлар мавжудлиги сабабли Ўзбекистон Республикакси Иқтисодий процессуал Кодексининг ****-моддаси учинчи қисмига асосан, жавобгар иштирокисиз кўришни лозим топди. Судтарафларнингфикрларинитинглабҳамдаиш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидагиасосларга кўра, даъво талабидагиасосийқарздорликни тўлиққаноатлантиришни лозимтопади. Аниқланишича, тарафларўртасида юридик шахслар учун электр энергия таъминоти шартнома тузилган, ****-сонли абонент **** берилган. Шартнома шартлари жавобгар томонидан лозим **** **** натижасида**** йил 1 ноябрьҳолатига етказиб берилган электр энергия учун****,21сўм асосий қарздорлик юзага келганва****,26сўм пеня ҳосил бўлган. Даъвогар томонидан жавобгарга шартнома шартлари лозим **** **** натижасида етказиб берилган электр энергия учун қарздорликни иҳтиёрий тўлаш, агар ушбу сумма тўланмаган **** тармоқдан узиш тўғрисида талабномаюборилган.Лекин жавобгар томонидан талабнома оқибатсиз қолдирган. Зеро,шартноманинг 1.1-бандигаасосан, **** тармоғи орқали электр энергиясини истеъмолчига етказиб бериши, истеъмолчи эса истеъмол қилинган энергия **** тўлаши;3.6-бандигакўра, келгуси ҳисоб-китоб даври бошланишидан олдин, энергиянинг шартномавий миқдори қиймати учун **** фоизлик олдиндан **** тўлаш асосида амалга оширилиши; Шартноманинг4.2-бандигабиноан, энергия истеъмол қилишни белгиланган режимига риоя этиш ва фойдаланилган энергия учун ўз **** **** тўлаш **** бўйича тарафлар келишилган. Суд жараёнида **** этилган хужжатларни ўрганиб чиқиб, судга даъво аризаси киритилганидан сўнгҳамжавобгар томонидан тўловларамалга оширилмаганлигимаълум бўлди. Мазкур ҳолатда суд, даъвогарнинг даъво талабини асосли деб ҳисоблайди ва даъвониасосий қарздорликни ундириш талабини тўлиққаноатлантириб жавобгардан даъвогар фойдасига****,21сўм ундиришнилозим топади. Даъво талабининг асослилиги - тарафлар ўртасида тузилган шартнома, талабнома, солиштирма далолатнома ва счёт-фактура билан ўз тасдиғини топди. Зеро, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодекси (бундан буён матнда матнда “ФК” деб юритилади)****-моддасигакўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб бериши белгиланган. ФКнинг ****-моддасига асосан, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергияистеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасигабиноан,агар қонунчиликда ёки энергия билан таъминлаш шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, энергия **** абонент амалда қабул қилган энергия миқдори учун тўланади, бу миқдор ушбу Кодекснинг ****-моддасига мувофиқ аниқланади. Суд даъво талабидаги пеня ундиришқисмини муҳокама қилган ҳолдажавобгарнинг иш фаолиятимавсумийлигисабабли пеняни****,13сўмгакамайтиришни, қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. ФКнинг****-моддасига кўра,[СПиТ: 1.**** **** таъминлаш турлари- Қонуний неустойка] неустойкатўлаш тарафларнинг келишувида назарда тутилган ёки тутилмаганлигидан қатъи назар, кредитор қонунда белгиланган неустойка (қонуний неустойка)ни тўлашни талаб қилишга ****. Аммо, ФКнинг ****-моддасига асосан, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. Ўзбекистон Республикаси Олий Хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги ****-сонли Қарорининг 2бандига биноан, шартномада жарима ёки пеня шаклида белгиланадиган неустойка тарафлар томонидан қабул қилинган **** **** таъминлаш усулларидан бири ҳисобланади.Судлар неустойкани ундириш тўғрисидаги даъволарни ҳал қилишда неустойка миқдорининг қонун талабларига мувофиқ ҳисобланганлиги, унинг асослилиги, **** бузилиши оқибатларига мутаносиблиги каби ҳолатларни ҳар томонлама ва чуқур муҳокама қилиб, талаб қилинган неустойканинг адолатли миқдорини белгилашлари шарт. Суд, ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ суд **** ундириш масаласини муҳокама қилиб, суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топди. Чунки, ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисмига асосан, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади, олтинчи қисмига биноан, агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. ЎзбекистонРеспубликасининг“Давлат божи тўғрисида”ги қонунида кўрсатилган талаблар бўйичамулкий тусдаги даъво аризаларидан даъвобаҳосининг 2 фоизи миқдорида, лекин базавий ҳисоблаш миқдоридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи ундирилади деб кўрсатилган. Суд юқоридагиларни инобатга олиб, жавобгар ҳисобиданРеспубликабюджетига ****,25сўм давлат божи ва “Ҳудудий электр тармоқлари” акциядорлик жамиятига****сўм почта **** ундиришнилозим деб топди. Баён этилганларгава Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодексининг****,****, ****, ****-моддаларига, Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****-моддаларига, Ўзбекистон Республикаси Олий Хўжалик суди Пленумининг ****-сонли Қарори талабларигаасосланиб, суд ҚАРОР ҚИЛАДИ: Даъво талабиқисман қаноатлантирилсин. Андижон шаҳар **** номли маданият ва истироҳат боғи ҳисобидан: -“Ҳудудий электр тармоқлари” акциядорлик жамияти фойдасига****,21сўмасосийқарздорлик, ****,13сўм пенява****сўм почта ****; -Республика бюджетига ****,25сўм давлат божи ундирилсин. Даъвони қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан бошлаб бир ойлик муддат ичидашусуд орқали Андижон вилоятсудига апелляция тартибида шикоят қилиниши(протест келтириш)мумкин. Раислик этувчи, судья ****