Решение #2831787 Экономические

****501/4451-сонлииқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН Ҳ Л ҚИЛУВ Қ Р РИ **** ****5йил18 декабрь Когон туманлараро иқтисодий суди,судья****нинг раислигида,**** котиблигида,даъвогар вакили****(ишончнома асосида)нинг иштирокида,даъвогар“Ҳудудгазтаъминот” акциядорлик жамиятининг жавобгар“SHOXLAZZAT”масъулияти чекланган жамиятидан****.****сўммиқдордаги етказилган зарарниундириштўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган ишниўз биносида, очиқ суд **** кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: “Ҳудудгазтаъминот” акциядорлик жамияти(бундан буён матнда даъвогарёки ****деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“SHOXLAZZAT”масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгарёки ****деб юритилади)дан****.****сўм миқдордаги етказилган зарарни ундиришни сўраган. Суднинг **** биланишгаЎзбекистон ****ҳкамаси ҳузуридаги Электр энергияси, нефть маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармаси мутахассис сифатида жалб қилинганҳамда ундандаъвогар томонидан ундириш сўралган зарар суммаси тўғри ёки нотўғри ҳисобланганлиги бўйича тегишли хулоса **** этиш сўралган. Суд **** иштирок этган****вакили даъвони қувватлаб, унда келтириб ўтилган асосларни такрорлаб, судга даъво аризаси билан мурожаат қилинганидан сўнг ҳам****томонидан зарар суммаси тўлаб берилмаганлигини билдириб, даъвони тўлиқ қаноатлантириб беришни сўради. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинганжавобгарҳамда инспекция, вакил иштирокини таъминлашмади.Бироқ, суд муҳокамасига қадарЎзбекистон ****ҳкамаси ҳузуридаги Электр энергияси, нефть маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармаси томониданхат **** этилиб,ушбу хатда бугунги кунда инспекциянинг тегишли йўналишдаги барча масъул ходимлари Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг 15 октябрдаги Куз-қиш мавсумига пухта тайёргарлик кўриш доирасидаРеспублика газ **** тармоқларида, шунингдек истеъмолчиларга табиий ва суюлтирилган газ етказиб бериш бўйича амалга оширилаётган ишлар, бу борада мавжуд камчиликлар ва истеъмолчиларнинг эътирозларига сабаб бўлаётган муаммоли масалаларни ўрганиш **** **** ва унинг тизим **** фаолиятини комплекс ўрганиш бўйича берилган топшириқлар ижросини таъминлаш **** ташкил этилган ишчи гуруҳлар таркибида ҳудудларга хизмат сафарига юборилганлиги, бундан ташқари,Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 13 февралдаги “Ёқилғи-энергия ресурсларидан фойдаланиш соҳасида давлат назорати самарадорлигини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-54-сонли қарори асосидавилоятдаги ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар билан ҳамкорликда “Электр энергияси ва табиий газдан ноқонуний фойдаланиш ҳолати” бўйича тузилган кунлик тадбирларга мутахассислар жалб қилинганлиги,юқоридагилардан ва иш **** келиб чиқиб бугунги кунда низо юзасидан хулоса бериш ушбу текширувлар якуни бўйича 2 кўриб чиқилишибилдирилган.Шу сабабли суд, ишни Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****, ****-моддаларига асосануларнинг иштирокисизкўриб чиқишни лозим топади. Суд, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб,даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб,қуйидаги асосларга кўра даъвониқаноатлантиришнилозим топади. Даъво аризаси ва иш ҳужжатларидан кўринишича,**** “Ҳудудгаз Бухоро” газ таъминоти филиали ҳамда жавобгарўртасида табиий газни улгуржи истеъмолчиларга етказиб беришшартномаситузилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг биринчи қисмига биноан шартнома тузилган пайтидан бошлаб кучга киради ва тарафлар учун **** бўлиб қолади. Тарафлар ўртасида тузилганшартномашартларига кўра, даъвогар ўз зиммасига газ тармоқлари орқали жавобгарнинг келишилган буюртманомаси бўйича табиий газ етказиб бериш **** олади,жавобгарэса ўз зиммасига ушбу шартномада кўрсатилган **** газни қабул қилиш **** олади ҳамда тўловларни белгиланган нарх бўйича ўз муддатида амалга оширади. “Когонтумангаз” ГТБ мутахассислари томонидан жавобгарга қарашли ишлаб чиқариш объектининг газдан фойдаланиш ҳолати ўрганилганда,газ сарфини ҳисобга олувчи ҳисоблагич носозлиги аниқланган.Бу **** далолатнома расмийлаштирилиб, газ сарфи ҳисоблаб берилган.Дастлабки ҳисоб-китоб маълумотига кўра,****.****сўм миқдорида зарар ҳисобланган.Бироқ, Ўзбекистон ****ҳкамаси ҳузуридаги “Ўзэнергоинспекция”нинг Навоий вилоят ҳудудий бошқармаси мутахассиси **** ҳамда “Зирабулоқ” Магистрал газ қувурлари бошқармаситабиий газни ҳисобини юритиш муҳандиси**** томонидан“Ҳудудгазтаъминот” **** “Ҳудудгаз Бухоро” газ таъминоти филиалидамазкур йўналишдаўтказилган текширув натижалари юзасидан тузилган04.07.**** йилдагиқайта ҳисоб-китоб далолатномаси ваОралиқ далолатномага кўра, қайта ҳисобланган зарар****.**** сўмни ташкил этиши маълум бўлган. **** корпоратив дастури маълумотларига кўра, жавобгар томонидан дастлаб ҳисобланган****.****сўм миқдордаги зарар суммаси қоплаб берилган.Бироқ,инспекцияхулосаси асосида филиал томонидан жавобгарга юборилган огоҳлантириш хати оқибатсиз қолдирилиб, ўртадаги****.****сўм миқдордаги фарқ, яъни тўланмай қолган етказилган зарар қоплаб берилмаган. Шу сабабли даъвогарсудгажавобгарга нисбатандаъво аризасида кўрсатилган талаб билан мурожаат қилишга **** бўлган. Хатлов далолатномаси тузилган пайтда амалда бўлганЎзбекистон ****ҳкамасининг**** йил 12 январдаги 22-сон “Электр энергияси ва табиий газдан фойдаланиш тартибини такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарорига 2-ИЛОВА билан тасдиқланган“Табиий газдан фойдаланиш қоидалари” (бундан буён матнда Қоидалар деб юритилади)нинг****-бандига асосан табиий газни етказиб бериш-қабул қилиш далолатномасини имзоламаслик ёки уни эътирозлар билан имзолаш Истеъмолчини кўрсатиб ўтилган табиий газ **** учун тўловлардан озод қилмайди.Узатилган ёки қабул қилинган газ миқдорини аниқлашдан норози бўлган томон далолатномада норозилик сабабларини **** акс эттириш йўли билан ҳисоб-китоб қилиш ойи тугагандан кейин 10-кунгача бошқа томонга бу тўғрида маълум қилиб, сўнг далолатноманинг бир нусхасини Бюро вакилига **** қилади.Ушбу масалани ўзаро ҳал этиш имконияти бўлмаганда, келишмовчилик сабаблари белгиланган тартибда кўриб чиқилиши керак. 3 Қоидалар ****-бандининг биринчи қисмида ушбу Қоидаларнинг **** — **** бандларини бузилиши ҳолатлари Бюронинг уч нусхада тузиладиган ҳамда газ таъминоти ташкилоти вакиллари ва истеъмолчи томонидан имзоланадиган далолатнома билан расмийлаштирилиши, истеъмолчи далолатномани имзолашдан бош тортганда, бу **** далолатномага белги қўйилиши, Бюро вакили газ таъминоти ташкилоти ваколатли шахслари билан бирга дарҳол мазкур истеъмолчиларни белгиланган тартибда газ тармоғидан узиб қўйиши кўрсатилган. ФК****-моддасининг иккинчи қисмигабиноан**** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасига асосан **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФК ****-моддасининг биринчи қисмигабиноанғайриқонуний ҳаракат (ҳаракатсизлик) туфайли фуқаронинг шахсига ёки мол-мулкига етказилган зарар, шунингдек юридик шахсга етказилган зарар, шу жумладан бой берилган фойда зарарни етказган шахс томонидан тўлиқ **** қопланиши лозим. Қоидаларнинг****-бандида табиий газдан узиб қўйилганидан сўнг яна ўзбошимчалик билан уланган ҳолда истеъмол қилинган табиий газ ****, унинг қиймати, газ тармоғидан узиб қўйилган **** бошлаб газдан фойдаланиш ускунасининг сутканинг 24 соатида тўлиқ қувват билан ишлаши ҳисобидан келиб чиққан ҳолда аниқланиши белгилаб қўйилган. Қоидаларнинг ****-бандига мувофиқ,истеъмолчи томонидан қуйида кўрсатилган қоида бузилишлари содир этилган ****, ундан истеъмол қилинган табиий газ **** нархи (амалдаги тарифлар бўйича) Бюро ёки газ таъминоти ташкилотининг ваколатли ходими сўнгги кўрикдан ўтказиш **** бошлаб, газдан фойдаланиш ускунасининг сутканинг 24 соатида тўлиқ қувват билан ишлаши ҳисобидан келиб чиққан ҳолда ундирилади: а) табиий газ истеъмолини ҳисобга олиш приборига қасддан шикаст етказиш; б) ўчириш қурилмалари, газдан фойдаланадиган ускуна ёки табиий газ истеъмолини ҳисобга олиш приборида ўрнатилган тамғаларни қасддан бузиш; в) табиий газ ҳисобини юритмасдан ёки ўрнатилган табиий газ истеъмолини ҳисобга олиш приборларидан фойдаланмасдан табиий газни ишлатиш, ойлик меъёрлар бўйича аҳоли маиший эҳтиёжлар учун табиий газ етказиб бериш бўйича хизмат кўрсатиш бундан мустасно; г) газ қувурлари ёки ГТШларда, газ **** тармоқларини технологик иш режимини бузишга олиб келадиган қурилмаларни ўрнатиш. Қоидаларнинг ****-бандига асосанистеъмолчилар (маиший истеъмолчилардан ташқари) томонидан газлаштириш учун зарур ҳужжатлар расмийлаштирмасдан газ тармоқларига ўзбошимчалик билан уланган ****, ушбу хатти-ҳаракатларни содир этган шахслардан рухсатсиз фойдаланилган газ **** қиймати истеъмолчи давлат рўйхатидан расмий ўтказилган кундан бошлаб (тегишли тасдиқловчи ҳужжатлар мавжуд бўлганда) ўтган **** мобайнида газдан фойдаланиш ускунасининг сутканинг 24 соатида тўлиқ қувват билан ишлаши (ёки стандарт газдан фойдаланиш ускунаси мавжуд эмаслигида қувурнинг ўтказиш имконияти) ҳисобидан келиб чиққан ҳолда, бироқ даъво муддатидан ортиқ бўлмаган миқдорда ундирилади. Шунингдек, тармоққа уланган газдан фойдаланиш ускунасининг бир суткада максимал (тўлиқ) қувват билан 24 соат ишлаши ҳисобидан келиб чиқиб, истеъмол қилинган табиий газ **** қиймати қуйидаги ҳолларда ундирилади: 4 а) ҳисобга олишни нотўғри кўрсатиш **** ҳисобга олиш приборининг конфигурацияси ва созлигини ўзгартириш учун табиий газ истеъмолини ҳисобга олиш приборига модем ёки бошқа алоқа воситаларининг рухсатсиз улангани аниқланганда — рухсатсиз аралашилган кундан бошлаб бутун **** давомида (аралашиш ҳолати ва санасини тасдиқловчи ҳужжатлар мавжуд бўлганда), лекин даъво муддатидан кўп бўлмаган даврда; б) табиий газ истеъмолини ҳисобга олиш приборининг хотирасидан истеъмолчининг айби билан назорат қилинадиган маълумотлар қисман ёки тўлиқ йўқотилишига йўл қўйилганда — маълумотлар йўқотилган **** носозлик аниқланган **** (аралашиш ҳолати ва санасини тасдиқловчи ҳужжатлар мавжуд бўлганда), **** (даврни) аниқлаш имкони бўлмаганда — охирги кўрик ёки Бюро ёхуд газ таъминоти ташкилоти вакили бориб кўрган **** бошлаб, лекин даъво муддатидан кўп бўлмаган даврда; в) газ истеъмоли **** ҳисобга олиш приборининг рухсат этилган максимал ўлчов чегарасидан ортиқча бўлганда.Ушбу ҳолатда пломбаланмаган газ жиҳозларида фойдаланилган газ учун ҳисоб-китоблар охирги хатловдан ўтказиш далолатномаси тузилган кундан, хатлов далолатномаси мавжуд бўлмаганда эса — Бюро ёки газ таъминоти ташкилоти вакили томонидан охирги марта бориб кўрилган кунда амалга оширилади; г) ҳисобга олиш приборини улаш тартиби ва схемаси ўзгартирилганда, прибордан ташқари визуал аниқлаб бўлмайдиган яширин йўл билан уланишлар (газ қувурлари, байпас линиялари ва бошқаларни яширинча **** қилиниши) аниқланганда — охирги хатловдан ўтказиш далолатномаси тузилган кундан, лекин даъво муддатидан кўп бўлмаган даврда; д) ҳисобга олиш прибори бузилганда ёки мавжуд бўлмаганда (истеъмолчи айби билан), пломбалар узилганда ва визуал аниқланадиган табиий газнинг **** истеъмоли кўрсаткичларини камайтириш **** бошқа қоидабузарликларда (жумладан, ҳисобга олиш приборидан ташқари ёки ундан олдин газ қувурлари ва байпас линиялари уланганда) — бир ҳисоб-китоб давридан кўп бўлмаган ****; е) истеъмолчи томонидан газлаштириш учун зарур ҳужжатларни расмийлаштирмасдан газдан фойдаланиш бўйича қўшимча ускуна ўрнатилганда — бир ҳисоб-китоб давридан кўп бўлмаган ****. Бунда қоидабузарлик тўғрисидаги далолатномага мувофиқ амалга оширилган қайта ҳисоб-китоб **** ва суммаси мазкур Қоидаларни бузилиши билан боғлиқ бўлган қонун бузилиши натижасида келтирилган зарарни ҳисоблаш учун асос ҳисобланади. Жавобгарнинг****га зарар етказганлик ҳолати иш материалларидаги19.04.****йилдаги хатлов далолатномаси,қайта ҳисоб-китоб далолатномаси, оралиқ далолатнома, даъвогар вакилининг суд муҳокамасидаги тушунтиришларива бошқа ҳужжатлар билан тасдиқланади. Маълум бўлишича,судгадаъво аризасибилан мурожаат қилингандан сўнг ҳамжавобгар томониданетказилган зарар суммаситўланмаган.Шу сабабли суд, даъвониқаноатлантиришнилозим топади. ИПК****-моддасининг биринчи ва учинчи қисмларигаасосансуд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.Даъвогар тўлашдан белгиланган тартибда озод қилинган давлат божи, агар жавобгар бож тўлашдан озод қилинмаган бўлса, қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда жавобгардан республика бюджети даромадига ундирилади. 5 “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тасдиқланган “Давлат божи ставкаларининг миқдорлари” 2-бандининг “а” кичик бандига кўра, мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши лозим. Суд,даъвоқаноатлантирилганлиги сабабли суд **** жавобгарнингзиммасига юклашниваундан даъвогар фойдасига олдиндан тўланган41.****сўм почта ****,шунингдекРеспублика бюджетига****.**** сўм давлат божиундиришни лозим топади. Юқоридагиларга асосланиб ҳамда ИПКнинг ****, ****, ****, **** ва ****моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: Даъво аризасиқаноатлантирилсин. Жавобгар“SHOXLAZZAT”масъулияти чекланган жамиятидан даъвогар “Ҳудудгазтаъминот” акциядорлик жамияти фойдасига****.****сўммиқдордаги етказилган зарарҳамдаолдиндан тўланган41.****сўм почта **** ундирилсин. Жавобгар“SHOXLAZZAT”масъулияти чекланган жамиятидан Республика бюджетига****.**** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори бир ойдан сўнг қонуний кучга киради ҳамда ижро **** берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****