Решение #2831970 Экономические

4-1705-2501/2907-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Қўрғонтепа тумани 2025 йил 18 декабрь Қўрғонтепа т манлараро иқтисодий с ди, с дья У.М.Б з рходжаев раислигида, с дья ёрдамчиси Я.М.Абд рахмоновнинг с д мажлиси котиблигида, даъвогар- “V di gr nd gr t s rvi ” масъ лияти чекланган жамиятининг жавобгар“E lusiv w d-m st r” масъ лияти чекланган жамиятидан 950 000 000 сўм асосий қарз, 190 000 000 сўм пеня ва с д харажатларини ндириш тўғрисидаги даъво аризасини, даъвогар жамият раҳбариА.Саматов (паспорт асосида) иштирокида, жавобгар жамият вакили- А.С лейманов, ҳимоячиБ.Абд воситов (ишончнома ва ордер асосида)ларнинг қатнаш вида, с д биносида, мобилвидеоконференцалоқа режимида ўтказилган очиқ с д мажлисида кўриб чиқиб, қ йидагиларни а н и қ л а д и: “V di gr nd gr t s rvi ” масъ лияти чекланган жамияти (матнда “даъвогар” деб юритилади) иқтисодий с дга даъво аризаси билан м рожаат қилиб, “E lusiv w d-m st r” масъ лияти чекланган жамияти (матнда “жавобгар” деб юритилади) ҳисобидан 950 000 000 сўм асосий қарз, 190 000 000 сўм пеня ва с д харажатларини ндиришни сўраган. С д мажлисида даъвогар жамият раҳбари даъво талабларини қўллаб-қ вватлаб, жавобгар билан с рма ва с рма маҳс лотларини етказиб бериш ҳақида олди-сотди шартномаси т зилганлигини, нга кўра жамият томонидан ўз мажб риятини бажариб, жавобгарга жами ҚҚС билан қўшиб ҳисоблаганда 950 000 000 сўмлик с рма ва с рма маҳс лотлари етказиб берилганлигини, жавобгар томонидан тўловлар амалга оширилмаганлиги натижасида қарздорлик ҳосил бўлганлигини, жавобгар с д к нига қадар қарздорликни тўламаганлигини билдириб, жавобгардан маҳс лот ч н тўловларни нақд п л шаклида олмаганлигини, шб қарздорлик тўлаб берилмаганлиги натижасида солиқдан қарздорлик ҳосил бўлганлигини билдириб, даъво талабларини қаноатлантиришни сўради. С д мажлисида жавобгарнинг вакили ҳимоячи кўрсат влар бериб, даъвогарнинг даъво талбига эътироз билдириб, даъвогар низони с дгача ҳал қилиш тартиби(талабнома юбориш)га амал қилмасдан, талабнома юборгандан сўнг 15 к н м ддат ўтишини к тмасдан с дга даъво ариза билан барвақт м рожаат қилганлигини билдириб, даъвони кўрмасдан қолдиришни сўради. С д мажлиси м ҳокамасида иштирок этган жавобгар жамият вакили даъво талаблари бўйича ўз фикрларини билдириб, ҳақиқатдан с рма ва с рма маҳс лотлари етказиб берилганлигини, тўловлар нақд п лда даъвогарнинг вакили номал м такси хайдовчиси орқали бериб юборилганлигини, п лни нақд шаклда жўнатиб юборганлиги ч н ким томонидан қаб л қилиб олганлигини аниқ билмаслигини, қарздорлик мавж д эмаслигини маъл м қилиб, даъвони кўрмасдан қолдиришни сўради. С д даъвогар жамият раҳбари, жавобгар вакили ҳамда жавобгар ҳимоячисининг т ш нтиришларини, кўрсат вларини тинглаб, ишдаги мавж д ҳ жжатларни ўрганиб чиқиб, тарафлар томонидан тақдим қилинган ҳ жжатларни кўздан кечириб, қ йидагиларга асосан, даъво талабларини қисман қаноатлантиришни, ишни кўриш билан боғлиқ с д харажатларини эса жавобгарнинг зиммасига юклашни лозим топади. Ишдаги ҳ жжатлардан ва с д жараёнида аниқланган ҳолатлардан ҳамда тарафларнинг т ш нтиришларидан маъл м бўлишича, даъвогар ва жавобгар ўртасида электрон тартибда т зилган 2024 йил 2 декабрдаги №48-сонли “Олди-сотди шартномаси”га м вофиқ даъвогар жавобгарга с рма (матнда “товар” деб юритилади)ларни етказиб бериш, жавобгар эса нинг ҳақини тўлаш мажб риятини олган. Шартноманинг м мий с ммаси 950 000 000 сўм этиб белгиланган. Ўзбекистон Респ бликаси Ф қаролик кодекси (б ндан б ён матнда ФК деб юритилади)нинг 386-моддасига кўра олди-сотди шартномаси бўйича бир тараф (сот вчи) товарни бошқа тараф (сотиб ол вчи)га м лк қилиб топшириш мажб риятини, сотиб ол вчи эса б товарни қаб л қилиш ва нинг ч н белгиланган п л с ммаси (баҳоси)ни тўлаш мажб риятини олади. Шартнома шартларига кўра, даъвогар жавобгарга 2024 йил 5 декабрдаги №55/24-сонли ҳисобварақ-факт ра орқали жами 950 000 000 сўмлик, 5000 кг миқдордаги с рма маҳс лоти етказиб берилган. Жавобгар томонидан шб товарлар ф қаро С лейманов Абд ра фга берилган 2024 йил 5 декабрдаги №1-сонли ишончнома орқали қаб л қилинган. Мазк р ҳолатда даъвогар томонидан шартнома шартларига асосан товарлар сотилганлиги ва топширилганлиги ишдаги мавж д далиллар, х с сан юқоридаги ҳисобварақ-факт ралар, тарафлар томонидан электон тартибда тасдиқланган солиштирма далолатнома, юкларни қаб л қилинганлиги ҳақидаги ишончнома ҳамда тарафларнинг с д мажлисида берган кўрсат влари билан ўз тасдиғини топади. ФКнинг 8-моддасига кўра ф қаролик ҳ қ қ ва б рчлари бошқа шахсга зарар етказиш натижасида, 234-моддасига асосан асосан мажб риятлар шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда шб Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Ушб ҳолатда тарафлар ўртасидаги мажб рият олди-сотди шартномасидан келиб чиққан. ФКнинг 236-моддасига кўра, мажб риятлар мажб рият шартларига ва қон нчилик талабларига м вофиқ, б ндай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш м омаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга м вофиқ лозим даражада бажарилиши керак. Қайд этилганларга кўра, даъвогар жавобгардан ўз манфаатларига тегишли мажб риятларини бажаришни тўлиқ талаб қилиш ҳ қ қига эга. Келтириб ўтилганларни инобатга олиб, с д даъво талабининг 950 000 000 сўм асосий қарз ндириш қисмини тўлиқ қаноатлантиришни лозим топади. Ш нингдек, даъвогар жавобгардан тўланмай қолган қарздорликка нисбатан 190 000 000 сўм пеня ҳисоблаб, ни жавобгардан ндиришни сўраган. Даъвогар шартноманинг 5.4-бандига м вофиқ тўлов м ддати ўтган с мманинг 0,4 фоизи миқдорида, м ддати ўтган тўловнинг 50 фоизидан ошмаган ҳолда 190 000 000 сўм пеня ҳисоблаган. Даъвогарнинг низо доирасида пеня ндириш талаби ҳам асослидир. Зеро, ФК 330-моддаси, биринчи қисмига кўра, башарти, қон нда ёки шартномада бошқача тартиб назарда т тилган бўлмаса, мажб рият лозим даражада бажарилмаган тақдирда не стойка тўлаш ва зарарни қоплаш қарздорни мажб риятни асл ҳолида бажаришдан озод қилмайди. ФКнинг 326-моддасига кўра агар тўланиши лозим бўлган не стойка кредиторнинг мажб риятини б зиш оқибатларига ном таносиблиги кўриниб т рса, с д не стойкани камайтиришга ҳақли, б нда қарздор мажб риятни қай даражада бажарганлиги, мажб риятда иштирок этаётган тарафларнинг м лкий аҳволи, ш нингдек, кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиши кераклиги, с д алоҳида ҳолларда карздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган не стойкани камайтириш ҳ қ қига эга. Ўзбекистон Респ бликаси Олий хўжалик с ди Плен мининг “Мажб риятларни бажармаганлик ёки лозим даражада бажармаганлик ч н м лкий жавобгарлик тўғрисидаги ф қаролик қон н ҳ жжатларини қўллашнинг айрим масалалари ҳақида”ги 2007 йил 15 июндаги 163-сонли қарорининг 2-бандининг иккинчи ж мласида с длар не стойкани ндириш тўғрисидаги даъволарни ҳал қилишда не стойка миқдорининг қон н талабларига м вофиқ ҳисобланганлиги, нинг асослилиги, мажб рият б зилиши оқибатларига м таносиблиги каби ҳолатларни ҳар томонлама ва ч қ р м ҳокама қилиб, талаб қилинган не стойканинг адолатли миқдорини белгилашлари шартлиги ҳақида, 4-бандининг биринчи хатбошисида ФКнинг 326-моддасига м вофиқ, с д қарздор томонидан мажб риятларнинг бажарилиш даражасини, мажб риятда иштирок эт вчи тарафларнинг м лкий аҳволини, ш нингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, не стойка миқдорини камайтиришга ҳақли эканлиги ҳақида т ш нтириш берилган. Юқоридагиларга кўра, ш нингдек даъвогар ва жавобгарнинг мажб риятни қай даражада бажарганлигини, тарафларнинг м лкий аҳволини ва ларнинг манфаатларини эътиборга олиб, с д жавобгардан ндирилиши талаб қилинган 190 000 000 сўм пенянинг 38 000 000 сўмга камайтирган ҳолда жавобгардан даъвогар фойдасига ндиришни ва пеня ндириш талабини қисман қаноатлантиришни лозим топади. С д, жавобгар жамият вакили, ҳимоячининг с д мажлисида даъвогар низони с дгача ҳал қилиш тартиби(талабнома юбориш)га амал қилмасдан, талабнома юборгандан сўнг 15 к н м ддат ўтишини к тмасдан с дга даъво ариза билан барвақт м рожаат қилганлигини билдириб, даъвони кўрмасдан қолдириш шартлиги ҳақидаги важи билан келишмайди. Боиси, даъвогар жамият раҳбари А.Саматов томонидан низони с дгача ҳал қилиш мақсадида жавобгарнинг юридик манзилига 2025 йил 20 октябрь санаси билан почта алоқа бўлими орқали талабнома юборилган ва мазк р талабнома қарздор томонидан оқибатсиз қолдирилган. Б ндан ташқари, с д жавобгарнинг вакили с д мажлисида даъвогар томонидан етказиб берилган махс лот, товар ч н п л маблағларини нақд п л шаклида, такси хизмати орқали, даъвогарнинг вакили “Абд лхамид” исмли ф қарога бериб юборганлиги, қарздорлик мавж д эмаслиги тўғрисидаги важлари билан келишмайди. Ч нки, жавобгар мазк р эътирозларини тасдиқловчи далилларни, ж младан а диоёз влар мавж длигини, қарздорликни нақд п л кўринишидаги шаклда тўлаб берилганлигини тилхат ёки асосли далиллар билан исботлаб берилмади ҳамда нақд п ллар даъвогар жамиятга кирим қилинганлигини тасдиқловчи тўлов ҳ жжатини с дга тақдим қилмади. Ваҳоланки, тарафлар ўртасида т зилган шартноманинг 2.1бандида, тўлов шакли товар қаб л қилингач 100 фоиз ҳисоб-рақамга п л ўтказиш йўли билан эканлиги белгиланган. Ўзбекистон Респ бликаси Иқтисодий процесс ал кодексининг 118-моддаси, биринчи қисмига кўра, с д харажатлари ишда иштирок эт вчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига м таносиб равишда ларнинг зиммасига юклатилади. Ш сабабли, с д жавобгардан даъвогар фойдасига 41 200 сўм почта харажати, Респ блика бюджетига 22 800 000 сўм давлат божи ндиришни лозим топади. Юқоридагиларга асосланиб, ФКнинг 8, 234, 236, 386, 419моддалари, ИПКнинг 118, 170, 176-179, 180, 186-моддаларини қўллаб, с д қарор қилди: Жавобгар- “E lusiv w d-m st r” масъ лияти чекланган жамиятининг даъвони кўрмасдан қолдириш тўғрисидаги илтимосномаси рад этилсин. Даъвогар- “V di gr nd gr t s rvi ” масъ лияти чекланган жамиятининг даъво талаби қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар- “E lusiv w d-m st r” масъ лияти чекланган жамияти ҳисобидан: - даъвогар “V di gr nd gr t s rvi ” масъ лияти чекланган жамияти фойдасига 950 000 000 сўм асосий қарз, 38 000 000 сўм пеня ва 41 200 сўм почта харажати; - Респ блика бюджетига 22 800 000 сўм давлат божи ндирилсин. Даъвонинг қолган қисмин қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қил в қарори қон ний к чга киргандан кейин ижро варақалари берилсин. Мазк р ҳал қил в қарори стидан бир ойлик м ддат ичида Андижон вилоят с дига апелляция, қон ний к чга киргач кассация тартибида шикоят(протести) берилиши м мкин. Раислик этувчи, судья У.М.Бузурходжаев 4-1705-2501/2907-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ (хулоса қисми) Қўрғонтепа тумани 2025 йил 18 декабрь Қўрғонтепа т манлараро иқтисодий с ди, с дья У.М.Б з рходжаев раислигида, с дья ёрдамчиси Я.М.Абд рахмоновнинг с д мажлиси котиблигида, даъвогар- “V di gr nd gr t s rvi ” масъ лияти чекланган жамиятининг жавобгар“E lusiv w d-m st r” масъ лияти чекланган жамиятидан 950 000 000 сўм асосий қарз, 190 000 000 сўм пеня ва с д харажатларини ндириш тўғрисидаги даъво аризасини, даъвогар жамият раҳбариА.Саматов (паспорт асосида) иштирокида, жавобгар жамият вакили- А.С лейманов, ҳимоячиБ.Абд воситов (ишончнома ва ордер асосида)ларнинг қатнаш вида, с д биносида, мобилвидеоконференцалоқа режимида ўтказилган очиқ с д мажлисида кўриб чиқиб, ФКнинг 8, 234, 236, 386, 419моддалари, ИПКнинг 118, 170, 176-179, 180, 186-моддаларини қўллаб, с д қарор қилди: Жавобгар- “E lusiv w d-m st r” масъ лияти чекланган жамиятининг даъвони кўрмасдан қолдириш тўғрисидаги илтимосномаси рад этилсин. Даъвогар- “V di gr nd gr t s rvi ” масъ лияти чекланган жамиятининг даъво талаби қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар- “E lusiv w d-m st r” масъ лияти чекланган жамияти ҳисобидан: - даъвогар “V di gr nd gr t s rvi ” масъ лияти чекланган жамияти фойдасига 950 000 000 сўм асосий қарз, 38 000 000 сўм пеня ва 41 200 сўм почта харажати; - Респ блика бюджетига 22 800 000 сўм давлат божи ндирилсин. Даъвонинг қолган қисмин қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қил в қарори қон ний к чга киргандан кейин ижро варақалари берилсин. Мазк р ҳал қил в қарори стидан бир ойлик м ддат ичида Андижон вилоят с дига апелляция, қон ний к чга киргач кассация тартибида шикоят(протести) берилиши м мкин. Раислик этувчи, судья У.М.Бузурходжаев