Решение #2831994 Экономические

4-****1-****4/****-сонлииқтисодий иш Биринчи инстанция судида Ишни кўргансудья**** Апелляция инстанцияси судида маърузачи судья:**** **** БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ ****5 йил 18 декабрь Бухоро вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйичасудлов ҳайъати судьяси **** раислигида, ҳайъат судьялариО.Қўлдошовва **** иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси **** котиблигида,видеоконференцалоқа оператори **** кўмагида,кредитор ТИФ “Миллий ****” акциядорлик жамияти вакили **** (**** йил 10 январдаги ****-сонли ишончнома асосида), қарздор “****” масъулияти чекланган жамияти вакили**** (**** йил 30 сентябрдаги ****-сонли ишончнома асосида)лар иштирокида, кредитор ТИФ “Миллий ****” акциядорлик жамиятининг қарздор “****” масъулияти чекланган жамиятини тўловга қобилиятсиз деб топиш тўғрисидаги аризаси юзасидан қабул қилинган Бухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 27 октябрдаги ҳал қилув қарориустидан қарздор“****” масъулияти чекланган жамиятитомонидан берилган апелляция шикоятинииқтисодий иш ҳужжатлари билан Бухоро вилоят суди биносидавидеоконференцалоқа режимидаўтказилган очиқ суд **** кўрибчиқиб, қуйидагиларни а н иқл а д и : ТИФ “Миллий ****” акциядорлик жамияти(бундан буён матнда аризачи ёкикредитордеб юритилади) судга ариза билан мурожаат қилиб, қарздор“****” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда қарздор деб юритилади)ниумумий тартибда тўловга қобилиятсиз деб топишни сўраган. Бухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 15 августдаги **** билан қарздорга нисбатан тўловга қобилиятсизлик иши қўзғатилиб, унга нисбатан кузатув тартиб-таомили жорий этилган, **** бошқарувчи этиб**** ўғли тайинланган. Бухоротуманлараро иқтисодий судининг **** йил27 октябрдаги ҳал қилув қарори билан ариза қаноатлантирилиб,қарздор **** деб топилган ҳамда унга нисбатан тугатишга доир иш юритиш бошланган.Тугатиш ишларини олиб бериш учун 5 ой муддат белгиланиб, тугатиш бошқарувчиси этиб суд бошқарувчиси**** ўғлитайинланган. Қарздор суднинг ҳал қилув қароридан норози бўлиб апелляция шикояти берган.Шикоятда Тошкент туманлараро иқтисодий судининг **** йил 13 мартдаги ҳал қилув қарорини асос қилиб жамиятнинг қарздор олдидаги **** ****,**** кўрсатилган бўлсада, **** **** сўм тасдиқланмаган қарздорлик билан **** деб топганлигини, асосий кредитор “****” масъулияти чекланган жамияти **** **** доллари қарздорлиги мавжудлиги ҳолатига суд баҳо бермаганлигини баён қилиб, ҳал қилув қарорини бекор қилишни сўраган. Суд **** иштирок этган қарздор вакили апелляция шикоятини қувватлаб, шикоятда келтирилган **** такрорлаб, қарздорнинг мулклари бағолаш хулосасига кўра, **** **** сўмга баҳоланганлиги, қарздорлик аломатлари мавжуд эмаслигини, **** қарздорлик эвазига гаровга қўйилган мулкларни қабул қилмасдан **** деб топишга мурожаат қилганлигини, кредиторлар йиғилиши бирта кредитор билан ўтказилиб, қарор қабул қилинганлигини, қолган кредиторлар иштирок этмаганлигини, жамиятнинг “****” масъулияти чекланган жамиятидан **** **** доллари қарздорлиги мавжуд бўлсада, кредиторлар реестрига бу **** киритилмаганлигини, ҳисоб **** инкасса қўйилганлиги сабабли қарздор иш фаолиятини олиб бормаётганлигини маълум қилиб, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилишни, аризани қаноатлантиришни рад этишни сўради. Суд ****видеоконференцалоқа режимидаиштирок этган аризачи вакили қарздорнинг апелляция шикоятида келтирган **** асоссиз эканлигини, қарздор томонидан тўлов **** ****, қарздорлик қопланмаганлиги сабабли тўловга қобилиятсизлик аломатлари мавжудлигини, **** бошқарувчи томонидан қарздорнинг молиявий аҳволи таҳлил қилиниб, бу **** ҳисобот берилганлигини, суд қарори тўғри чиқарилганлигинибаён қилиб, қарздорнинг апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни сўради. Суд ****нинг **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинганқарздор тугатиш бошқарувчисисуд **** иштирокэтмади ва иштирок этмаслик сабабларини судга маълум қилмади. Қарздор тугатиш бошқарувчиси **** **** йил 11 декабрда бўлиб ўтган суд **** видеоконференцалоқа режимида шахсий кабинетдан иштирок этиб,суднинг **** асосан қарздорнинг молиявий аҳволи таҳлил қилинганлигини, доимий тўловга қобилиятсизлик аломатлари мавжудлигини, кредиторлар йиғилишида қарздорни **** деб топиш ва унга тугатишга доир иш юритишни бошлаш **** судга илтимоснома билан мурожаат қилиш **** қарор қабул қилинганлигини маълум қилиб, қарздорнинг апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни сўраган. Судлов ҳайъати Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****-моддасининг тўртинчиқисмига биноан ишни қарздор тугатиш бошқарувчисининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Судлов ҳайъати иш бўйича маърузачи судьянинг маърузасини тинглаб, тарафлар вакилларининг тушунтиришларини эшитиб, қуйидаги асосларга кўра,қарздорнинг апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни лозим топди. Иш ҳужжатларидан аниқланишича,аризачи **** ва қарздор **** ўртасида **** йил 30 июлда “иссиқхона, музлатгич ва мева сабзавотни қайта ишлаш цехи бинолари олди-сотди шартномаси” тузилган бўлиб, шартномага кўра қарздор аризачидан **** **** сўм миқдоридаги мулкни сотиб олиб, тўловларни шартномада келишилган жадвал асосида бўлиб -бўлиб тўлашга келишилган. Шунингдек.тарафлар ўртасида **** йил 30 августдақиймати ********,****ликускунани олди-сотди шартноматузилган. Ушбу шартномага кўра тўловлар 84-ой давомида тўлов жадвали асосида тўлаб беришга келишилган. Қарздор томонидан шартнома **** лозим **** ****, тўловлар тўлаш муддатларидаамалга оширилмаганлиги сабабли қарздорлик вужудга келган.Шу сабабли аризачи судга мурожаат қилган. Тошкент туманлараро иқтисодий судининг **** йил 13 мартдаги ****-сонли ҳал қилув қарори билан қарздор **** аризачи **** фойдасига жами **** ****,**** қарздорлик ундириш белгиланган.Ундирув гаров мулкларига қаратилган. Қарздор томонидан **** олдидаги **** **** суд қарори асосида қарздорлик суммаси тўланмаганлиги сабабли аризачи судга қарздорнитўловга қобилиятсиздеб топиш **** ариза билан мурожаат қилган. Бухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 15 августдаги **** билан қарздорга нисбатан тўловга қобилиятсизлик иши қўзғатилиб, унга нисбатан кузатув тартиб-таомили жорий этилган, **** бошқарувчи **** тайинланган. “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни (бундан буён матнда Қонун деб юритилади)нинг 3-моддасига кўра, тўловга қобилиятсизлик - суд томонидан эътироф этилган, қарздорнинг пул **** бўйича кредиторлар талабларини тўла **** қаноатлантиришга ва (ёки) солиқлар ҳамда йиғимлар бўйича ўз **** тўла **** **** қодир эмаслиги **** тушунча берилган. Қонуннинг 5-моддасига кўра аломатлари қуйидагилардан иборат: **** тўловга қобилиятсизлик - агар тегишли **** юзага келган санадан эътиборан уч ой ичида қарздор томонидан **** бўлса, шаҳарни ташкил этувчи **** ҳамда унга тенглаштирилган**** томонидан эса олти ой ичида ****, судга мурожаат этиш санасида қарздорнинг пул **** бўйича кредиторлар талабларини қаноатлантиришга ва (ёки) солиқлар ҳамда йиғимлар бўйича ўз **** **** қодир эмаслиги; доимий тўловга қобилиятсизлик - агар судга ариза бериш санасидаги ва ариза берилган йилнинг бошидаги ҳисобот даврида, агарда ариза йилнинг биринчи чорагида берилган бўлса, ўтган йилнинг бошидаги ҳисобот даврида қарздорнинг **** унинг активлари қийматидан ошиб кетган бўлса. Қонуннинг 37-моддасига кўра, тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги иш ушбу Қонуннинг 5-моддасибиринчи қисмиданазарда тутилган аломатлар мавжуд бўлганда суд томонидан қўзғатилиши мумкин, бундан ушбу Қонунда назарда тутилган ҳоллар мустасно. Судлов ҳайъати қарздорнинг апелляция шикоятидатўловга қобилиятсизлик аломати мавжуд эмаслиги, мавжуд мулклари қиймати қарздорлик суммасидан кўп эканлиги**** келтирган **** билан келишмайди. Биринчидан,Тошкенттуманлараро иқтисодий судининг**** йил 13 мартдаги ҳал қилув қарори билан қарздор **** аризачи **** фойдасига жами **** ****,**** қарздорлик ундирилиши белгиланган, мазкур қарор юқори инстанция судларида бекор қилинмаган, ўзгартирилмаган. Иккинчидан, кузатув жараёнида қарздорнинг молиявий аҳволи таҳлил қилиниб, **** бошқарувчи томонидан қарздор доимий тўловга қобилиятсизлиги **** ҳамда уни **** деб топиш ва тугатишга доир ишни бошлаш **** хулоса берилган(и.ҳ.****-бет). Қолаверса, **** йил10 октябрда қарздоркредиторларининг1сонлийиғилишиўтказилган.Кредиторлар йиғилишида аризачи **** **** сўмлик (99,9%) ваБухоро вилоят солиқ бошқармаси ****,****лик (0,1%) талаблар билан иштирок этган.Йиғилиш қарорибилан ҳам кредиторлар реестри тасдиқланиб, қарздорга нисбатан **** деб топиш ва тугатишга доир иш юритишни бошлаш **** илтимоснома билан судга мурожаат қилиниши **** қарор қабул қилинган. Учинчидан, қарздоршикоятида **** олдида **** **** сўмлик қарздорлик бўлсада, асоссиз равишда **** **** сўмлик тасдиқланмаган қарздорлик билан реестрга киритилганлиги ****қарздорга нисбатан тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги аризани қаноатлантиришни рад этиш учун асос бўла олмайди. Чунки, қарздорнинг **** олдида қарздорлиги мавжудлиги иш ҳужжатларида суд қарори, ижро ҳужжатлари билан тасдиқланган. Кредиторлар реестрига асоссиз ортиқ сумма билаб талаблар киритилганлигидан қарздор норози бўлган ****, **** иши доирасида биринчи инстанция судига тугатиш бошқарувчисининг ҳатти ҳаракатлари устидан ёки кредиторлар йиғилиши қарори устидан шикоят келтиришга ****. Қолаверса, Қонуннинг 5-моддасида назарда тутилган доимий тўловга қобилиятсизлик аломатлари мавжуд. Тўртинчидан, қарздорнинг мол-мулклари мавжудлиги ва қиймати қарздорлик суммасидан ортиқ эканлиги, унга нисбатан тўловга қобилиятсиз деб топишни рад этиш учун асос бўла олмайди. Чунки,**** бошқарувчи томонидан қарздор **** иқтисодий кўрсатгичлари таҳлил қилиниб, доимий тўловга қобилиятсизлик аломати мавжуд бўлган 6 ойдан ортиқ ундирилмаган қарздорликлар мавжудлиги, кўрсатилган тўловга қобилиятсизлик белгиси 1.30 нормадан ортиқлиги, **** паст рентабеллиги сабабали ҳар йили зарар кўраётганлиги аниқланган ( и.ҳ ****-бетлар) Шу боис, аризачининг қарздорни **** деб топиш **** аризаси асосли. Қонун 92-моддасининг биринчи қисмига кўра, суд кредиторларнинг биринчи йиғилиши қарори асосида, агар ушбу моддада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, қарздорни **** деб топиш ва тугатишга доир иш юритишни бошлаш тўғрисида қарор қабул қилади ёки суд санациясини ёхуд ташқи бошқарув тартиб таомилини жорий этиш **** **** чиқаради ёки келишув битимини тасдиқлайди ва тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги иш юритишни тугатади. Биринчи инстанция суди ишда аниқланган ҳолатлар ва қонун талабидан келиб чиқиб, қарздор кредиторлар йиғилиши қарорини, қарздорни ўз **** **** қодир эмаслиги ва унинг тўловга қобилиятсизлиги вужудга келганлиги сабабли, кредиторнинг аризасини қаноатлантириш, қарздорни **** деб топиш, унга нисбатан тугатишга доир иш юритишни бошлаш **** тўғри хулосага келган. Қарздорнинг апелляция шикоятида келтирган **** суднинг ҳал қилув қарорини бекор қилиш ёки ўзгартириш учун асос бўла олмайди. Судлов ҳайъати мазкур ҳолатда биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиш ёки ўзгартириш учун ИПКнинг ****-моддасида кўрсатилган асослар мавжуд эмас деб ҳисоблайди. ИПК ****-моддасибиринчи қисмининг 1-бандига мувофиқ, апелляция инстанцияси суди апелляция шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришга ****. Қайд этилганларга асосан судлов ҳайъати ишда аниқланган ҳолатлар ва қонун талабидан келиб чиқиб, қарздорнинг апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни лозим топди. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига кўрасуд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ушбу модданинг тўққизинчи қисмига кўра ишда иштирок этувчи шахсларнинг апелляция, кассация ёки тафтиш тартибидаги шикояти бериш билан боғлиқ ҳолда қилган суд **** ушбу моддада баён этилган қоидаларга мувофиқ ****. Судлов ҳайъати, суд **** ундириш масаласини муҳокама қилиб, қарздорнинг апелляция шикоятини қаноатлантириш рад этилганлигива апелляция инстанцияси суди учун қарздор томонидан олдиндан 618**** сўм давлат божи ва******** почта **** тўланганлигини инобатга олиб, унинг зиммасида қолдиришни, қарздордан ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ бўлган **** сўм суд **** Ўзбекистон Республикаси Олий судининг депозит ҳисобига ундиришнилозим топди. Юқоридаги баён этилганларга асосланиб,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, судлов ҳайъати қарорқилади: Қарздор “****” масъулияти чекланган жамиятинингапелляция шикоятини қаноатлантириш рад этилсин. Бухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 27 октябрдаги ҳал қилув қарориўзгаришсиз қолдирилсин. Қарздор“****”масъулияти чекланган жамияти томонидан апелляция инстанцияси суди учун олдиндан******** сўм давлат божи ва ****сўм почта **** тўланганлиги инобатга олиниб, унинг зиммасида қолдирилсин. Қарздор“****”масъулияти чекланган жамиятиданЎзбекистон Республикаси Олий судининг депозит ҳисобига ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ бўлган **** сўм суд **** ундирилсин. Қарор юзасидан ижро **** берилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Қарор устидан бир йил муддат ичида биринчи инстанция суди орқали Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи **** ҳайъат аъзолари О.Қўлдошов **** ****-сонлииқтисодий ишмаърузачи судья: **** **** БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ (Хулоса қисми) **** йил 18 декабрь Бухоро вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати судьяси **** раислигида, ҳайъат судьялари О.Қўлдошов ва **** иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси **** котиблигида, видеоконференцалоқа оператори **** кўмагида, кредитор ТИФ “Миллий ****” акциядорлик жамияти вакили **** (**** йил 10 январдаги ****-сонли ишончнома асосида), қарздор “ ilm tr d ” масъулияти чекланган жамияти вакили **** (**** йил 30 сентябрдаги ****-сонли ишончнома асосида)лар иштирокида, кредитор ТИФ “Миллий ****” акциядорлик жамиятининг қарздор “ ilm tr d ” масъулияти чекланган жамиятини тўловга қобилиятсиз деб топиш тўғрисидаги аризаси юзасидан қабул қилинган Бухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 27 октябрдаги ҳал қилув қарори устидан қарздор “ ilm tr d ” масъулияти чекланган жамияти томонидан берилган апелляция шикоятини иқтисодий иш ҳужжатлари билан Бухоро вилоят суди биносида видеоконференцалоқа режимида ўтказилган очиқ суд **** кўриб чиқиб,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, судлов ҳайъати қарорқилади: Қарздор “ ilm tr d ” масъулияти чекланган жамиятинингапелляция шикоятини қаноатлантириш рад этилсин. Бухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 27 октябрдаги ҳал қилув қарориўзгаришсиз қолдирилсин. Қарздор“ ilm tr d ”масъулияти чекланган жамияти томонидан апелляция инстанцияси суди учун олдиндан **** сўм давлат божи ва **** сўм почта **** тўланганлиги инобатга олиниб, унинг зиммасида қолдирилсин. Қарздор“ ilm tr d ”масъулияти чекланган жамиятиданЎзбекистон Республикаси Олий судининг депозит ҳисобига ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ бўлган **** сўм суд **** ундирилсин. Қарор юзасидан ижро **** берилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Қарор устидан бир йил муддат ичида биринчи инстанция суди орқали Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи ҳайъат аъзолари **** О.Қўлдошов ****