Решение #2832434 Экономические

4-1704-2502/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Избоскантуман ****5йил17 декабрь Избоскан туманлараро иқтисодий суди,судьяМ.Ш.Хўжамбердиевараислигида,судья ёрдамчиси**** суд ****котиблигида,даъвогар вакили **** (**** йил 31 январдаги ****-сонли ишончнома асосида) иштирокида, жавобгар ва учинчи шахслар иштирок этмади,даъвогар“Ҳудудий электр тармоқлари”акциядорлик жамиятижавобгар“SHA SHODBEK ISHONCH ZA INI” фермер хўжалигиҳисобиданистеъмол қилинган электр энергия бўйича ҳосил бўлган**** сўм асосий қарз,****,9 сўм пеня ҳамда****сўм қайта улаш хизматиниундириштўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган иқтисодийишни, Избоскан туманлараро иқтисодий суди ўзбиносидаочиқсуд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ “Ҳудудий электр тармоқлари” акциядорлик жамиятининг Андижон вилоятиИзбоскан туманидаги электр таъминоти****(бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)биланИзбоскантуманидаги “SHA SHODBEK ISHONCH ZA INI”фермер хўжалиги(бундан буён матнда жавобгар дебюритилади)ўртасида юридик шахслар учун электр энергия таъминоти шартномаси(бундан буён матнда шартнома деб юритилади) тузилганва ****-сонли абонент **** берилган. Ушбу шартноманинг 1.1-бандига кўра, **** тармоғи орқали электр энергиясини истеъмолчига етказиб бериш, истеъмолчи эса истеъмол қилинган энергия **** тўлаш, 3.6-бандига асосан, келгуси ҳисоб-китоб даври бошланишидан олдин, энергиянинг шартномавий миқдори қиймати учун **** фоизлик олдиндан **** тўлаш асосида амалга оширилиши, 4.2-бандига биноан, энергия истеъмол қилишни белгиланган режимига риоя этиш ва фойдаланилган энергия учун ўз **** **** тўлаш **** бўйича тарафлар келишилган. Шартнома шартлари жавобгар томонидан лозим **** **** натижасида****5йил1 ноябрь куниҳолатига етказиб берилган электр энергия учун**** сўм асосий қарз,****,9 сўм пеня ҳамда****сўм қайта улаш хизмати қарздорлиги юзага келган. Даъвогартомониданжавобгарга шартнома шартлари лозим **** **** натижасида етказиб берилган электр энергия учун қарздорликни иҳтиёрийравишдатўлаш, агар ушбу сумма тўланмаган **** тармоқдан узиш тўғрисидаталабнома**** этган.Лекин жавобгар томониданталабномаоқибатсиз қолдирган. Шу сабабли “Ҳудудий электр тармоқлари” акциядорлик жамияти иқтисодий судга даъво аризасибилан мурожаат қилиб,жавобгарҳисобидан**** сўм асосий қарз,****,9сўм пеня ҳамда****сўм қайта улаш хизмати қарздорликни ундиришни сўраган. Ишга **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида Андижон вилоят Иқтисодиёт ва молия бошқармаси ҳамда ғазначилик бошқармаси жалб қилинган. Суд **** даъвогар вакили иштирок этиб,жавобгар томониданқарздорликқопланмаганлигинибилдириб,даъвотўлиққаноатлантириб беришни сўради. Жавобгар суд ******** хабардор қилинган, лекин суд **** иштирок этмади. Ишга **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида жалб қилинган Андижон вилоят Иқтисодиёт ва молия бошқармасиҳамдағазначилик бошқармасисуд **** ****хабардор қилинган,лекин суд **** иштирок этишмади. Суд, жалб қилинган учинчи шахсларнинг аризаларини ва жавобгар вакилини тилхатини инобатга олиб,Ўзбекистон Республикакси Иқтисодий процессуал Кодекси(бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддаси учинчи қисмига асосан, ишни жавобгар ваучинчи шахсларвакилларининг иштирокисиз кўришни лозим топди. Суд ишда иштирок этган даъвогарфикрларини тинглаб ҳамда иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб,даъво талабиниқуйидаги асосларга кўрақисманқаноатлантиришни лозим топди. Аниқланишича, тарафларўртасида юридик шахслар учун электр энергия таъминоти шартнома тузилган,****-сонлиабонент **** берилган. Шартнома шартлари жавобгар томонидан лозим **** **** натижасида ****5йил1 ноябрькуни ҳолатига етказиб берилган электр энергия учун **** сўм асосий қарз,****,9сўм пеня ҳамда****сўм қайта улаш хизмати қарздорлик юзага келган. Зеро,шартноманинг 1.1-бандигаасосан, **** тармоғи орқали электр энергиясини истеъмолчига етказиб бериши, истеъмолчи эса истеъмол қилинган энергия **** тўлаши;3.6-бандигакўра, келгуси ҳисоб-китоб даври бошланишидан олдин, энергиянинг шартномавий миқдори қиймати учун **** фоизлик олдиндан **** тўлаш асосида амалга оширилиши бўйича тарафлар келишилган. Даъвогар томонидан жавобгарга шартнома шартлари лозим **** **** натижасида етказиб берилган электр энергия учун қарздорликни иҳтиёрий равишда тўлаш, агар ушбу сумма тўланмаган **** тармоқдан узиш тўғрисида талабнома**** этган.Лекин жавобгар томонидан талабнома оқибатсиз қолдирган. Зеро,Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодекси (бундан буён матнда матнда “ФК” деб юритилади)****-моддасигакўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб бериши белгиланган. ФКнинг ****-моддасига асосан, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчалариданфойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасигабиноан,агар қонунчиликда ёки энергия билан таъминлаш шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, энергия **** абонент амалда қабул қилган энергия миқдори учун тўланади, бу миқдор ушбу Кодекснинг ****-моддасига мувофиқ аниқланади. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 31 майдаги ****-сон қарори билан тасдиқланган электр энергиясидан фойдаланиш қоидаларига мувофиқ, электр энергияси истеъмолчилари ва ҳудудий электр тармоқлари ташкилотлари ўртасида тузиладиган шартномаларга асосан амалга оширилади. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 3 майдаги ****-сон қарорига асосан, “Фермер хўжаликларининг насос агрегатлари ва суғориш қудуқлари истеъмол қиладиган электр энергияси қийматини қоплаш учун Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетидан субсидиялар **** тартиби тўғрисида” ишлаб чиқилган Низомнинг 1-бандига кўра, Ушбу Низом насос агрегатлари ва суғориш қудуқларининг электр энергияси истеъмолини ҳисобга олиш ускунасини ўрнатган ва уни белгиланган тартибда туман электр тармоқлари ташкилотидан рўйхатдан ўтказган истеъмолчиларга нисбатан татбиқ этилади. Давлат-хусусий шериклик асосида хусусий сектор бошқарувига берилган давлат сув хўжалиги тизимидаги насос станциялари ва суғориш қудуқлари, шунингдек истеъмолчиларнинг пахта ва ғалла майдонларида шўр ювиш, нам ва яхоб сув бериш тадбирлари, бошқа экинлар ҳамда ғалладан бўшаган ерларга такрорий экинларни суғориш учун истеъмол қилинган электр энергияси қиймати уларнинг ўз маблағлари ҳисобидан қопланади. Мазкур Низомнинг 3-бандига кўра, Субсидиялар истеъмолчиларга: пахта хом ашёси ва ғалла экинларини мавжуд томчилатиб, ёмғирлатиб ёки дискрет суғориш тизимларидан (кейинги ўринларда — сувни тежайдиган суғориш технологияси) фойдаланган ҳолда суғоришда истеъмол қилинган электр энергияси қийматининг **** фоизи; пахта ва ғалла майдонларини сувни тежайдиган суғориш технологиясидан фойдаланмаган ҳолда суғоришда истеъмол қилинган электр энергияси қийматининг 50 фоизи миқдорида ****.Истеъмолчиларга субсидия **** бўйича материалларни жамлаш, кўриб чиқиш ҳамда ваколатли органлар ва ташкилотлар билан келишиш “Agr -subsidi а” ЯАТ орқали амалга оширилади. Электр энергиясини етказиб бериш бўйича тузилган шартномалар белгиланган тартибда туманлар электр тармоқлари ташкилотларидан ва ҳудудий Ғазначилик бўлимларидан рўйхатдан ўтказилади. Ўзбекистон Республикаси ПрезидентинингҚишлоқ хўжалигида сувни тежайдиган технологияларни жорий этишни янада такомиллаштириш чоратадбирлари тўғрисида**** йил 1 мартдаги ПҚ-****-сон Қарорнинг 13-бандига кўра, Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 25 октябрдаги «Қишлоқ хўжалигида сув тежовчи технологияларни жорий этишни рағбатлантириш механизмларини кенгайтириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-****сонқароригамувофиқ **** йил 1 январдан: пахта хом ашёси ва бошоқли дон етиштириш учун насос агрегатлари ва суғориш қудуқлари истеъмол қилган электр энергияси қийматини Давлат бюджетидан субсидиялар ҳисобига қоплаш тартиби**** сувни тежайдиган технологияларни жорий этган қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқарувчиларига татбиқ этилиши; қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқарувчилари томонидан сув хўжалиги ташкилотларининг суғориш қудуқлари ва вертикал **** қудуқларидан қишлоқ хўжалиги экинларини суғориш учун фойдаланишга сувни тежайдиган технологияларни қўллаш шарти билан рухсат этилиши маълумот учун қабул қилинсин деб белгиланган. Суд даъводаги****,9сўм пеня ундириш талабини муҳокама қилган ҳолдажавобгартомонидан қарздорликларни ўз **** бартараф эта олмаётганлигива фаолияти мавсумий бўлганлигисабабли жавобгар ҳисобидан****сўм пеня ундиришни, қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Зеро, шартноманинг 3.12-бандида, тўловнинг муддати ўтган ҳар бир куни учун истеъмолчи тўлов муддати ўтган сумманинг 0,1 фоиз миқдорида, электр энергиясини махсус тартибда етказиб бериладиган **** учун эса 0,2 фоиз миқдорида пеня ҳисобланиши, бунда пенянинг умумуий миқдори муддати ўтган тўловнинг 50 фоизидан ошмаслиги қайд этилган. ФКнинг ****-моддасига асосан, неустойка тўлаш тарафларнинг келишувида назарда тутилган ёки тутилмаганлигидан қатъи назар, кредитор қонунда белгиланган неустойка (қонуний неустойка)ни тўлашни талаб қилишга ****.Қонуний неустойканинг миқдори, агар қонун ****, тарафларнинг келишуви билан кўпайтирилиши мумкин. Суд даъво талабидаги****сўмқайта улаш хизматини ундириш талабини муҳокама қилган ҳолда ушбу талабини ҳам асосли деб ҳисоблайди ва тўлиқ ундиришни лозим топади. Чунки, даъвогар томонидан истеъмолчини тармоқдан узиш тўғрисида далолатнома тузилган ва тармоқдан узилган ҳолда кейинчалик тармоққа қайта улаб берилган.Тармоқдан узилганлиги **** этилган далолатномаси ва қайта уланганлиги **** этилган счёт-фактура билан ўз тасдиғини топди. Зеро, Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Электр энергияси ва табиий газ етказиб бериш ҳамда истеъмол қилиш соҳасида тўлов интизомини янада мустаҳкамлаш, шунингдек, ижро иши юритиш тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» **** йил 29 майдаги ПФ-****сон Фармонининг 8-бандига кўра,электр ва газ тармоқларидан илгари узиб қўйилган шахсларни қайта улашда истеъмолчи — жисмоний шахслардан базавий ҳисоблаш миқдорининг 2 баравари миқдорида, истеъмолчи — юридик шахслардан базавий ҳисоблаш миқдорининг 10 баравари миқдорида тўлов қайта улашни амалга оширган ташкилот ҳисобига маблағларни ўтказиш орқали ундирилади. Суд, ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ суд **** ундириш масаласини муҳокама қилиб, суд ****жавобгарҳисобидан ундиришнилозим топди. Чунки,ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра,суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. ЎзбекистонРеспубликасининг Давлат божи тўғрисидаги қонунида кўрсатилган талаблар бўйичамулкий тусдаги даъво аризаларидан - даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, лекин базавий ҳисоблаш миқдоридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи ундирилади. Суд юқоридагиларни инобатга олиб,жавобгар ҳисобидан Республика бюджетига **** сўмдавлат божинива даъвогар фойдасига****сўм почта **** ундиришни лозим топди. Баён этилганларгава Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодексининг ****,****, ****, ****-моддаларига, Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****-моддаларига асосланиб, суд ҚАРОР ҚИЛАДИ: Даъвогарнинг даъво талабиқисман қаноатлантирилсин. “SHA SHODBEK ISHONCH ZA INI”фермер хўжалигиҳисобидан; “Ҳудудий электр тармоқлари”акциядорлик жамияти фойдасига **** сўм асосий қарз,**** сўм пеня ҳамда****сўм қайта улаш хизмати ва ****сўм почта ****; Республика бюджетига **** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори бир ой муддатўтганидан сўнг қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан бошлаб шу суд орқали Андижон вилоятсудига белгиланган муддатда ва тартибда шикоят қилиниши(протест келтириш)мумкин. Раисликқилувчи, судья М.Ш.Хўжамбердиева