Решение #2832575 Экономические

****1-2502/****-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанция судида ишни кўрган судья- Н.**** Апелляция инстанциясисудида маърузачи судья- **** ЖИЗЗАХ ВИЛОЯТ СУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ Жиззах шаҳри **** йил17 декабрь Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати **** раислигида, ҳайъат аъзолари****в ваС.Қ**** товданиборат таркибда,судья катта ёрдамчиси ****внингкотиблигида,аризачи“O’zb kist n R s ublik si V zirl r M hk m si huzurid gi ****g zd n f d l nishni n z r t qilish ins ksi si”нинг жавобгари “**** **** bu um” савдо комплекси акциядорликжамиятига нисбатан****.****.****сўм молиявийжаримақўллаш ва қўлланилган молиявий жаримани ундириштўғрисидаги аризаси бўйичаюритилган иш юзасидан қабул қилинганЖиззахтуманлараро иқтисодий судининг**** йил6 ноябрдагиҳал қилув қарорига нисбатанжавобгар“**** **** bu um” савдо комплекси акциядорликжамияти томониданберилган апелляцияшикоятиниаризачи“O’zb kist n R s ublik si V zirl r M hk m si huzurid gi ****n z r t qilish ins ksi si” вакили**** (****ишончномага асосан)важавобгар“**** **** bu um”савдо комплекси акциядорликжамияти вакиллариХ. **** (**** йил17 декабрдаги****-сонли ишончномага асосан), **** (**** йил 17 декабрдаги58-сонлиадвокатлик ордергаасосан)иштирокида,Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати жойлашганбинодаўтказилган очиқ суд ****муҳокамасида кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: “O’zb kist n R s ublik si V zirl r M hk m si huzurid gi ****ni n z r t qilish ins ksi si” (бундан буён матнда аризачи деб юритилади) ходимлари томонидан инспекциянинг **** йил10 сентябрдаги 13/200-сонли буйруғига асосан“**** **** bu um” савдо комплекси(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)акциядорликжамиятида текширув ўтказилган. Аризачи томонидан жавобгарда электр энергияси ва табиий газни қабул қилиш, узатиш, **** ва истеъмол қилиш, ёнилғи-мойлаш маҳсулотларини қабул қилиш, ****, тарқатиш, ҳисобини юритиш ва улардан оқилона фойдаланиш соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга амал қилиниши устидан давлат назоратини амалга ошириш давомида жамиятда **** йилнингноябрь, декабрь ойлари,**** йилнинг январь, февраль, март, апрель,май, июнь, июль ва августойларидаамалдаги қонунчилик ҳужжатлари билан белгиланган талабларга жавоб бермайдиган техник ҳолат ва тизимнинг элементлариданностандарт ва сертификатлаштирилмаган ҳолда фойдаланганлигиҳолатларианиқланган. Жамиятда **** йилнингноябрь, декабрьойлариҳамда **** йилнинг январь, 1 февраль, март,апрель,май, июнь, июль ва августойлариданостандарт ва сертификатлаштирилмаганэлектр қурилмаларида электр энергияси истеъмолижами -1.****.****,****kВт*s.ни ташкил этганлигимаълум бўлган. Бу билан истеъмолчининг норматив ҳужжатлар билан белгиланган талабларга жавоб бермайдиган техник ҳолат ва тизимнинг элементлариданностандарт васертификатлаштирилмаган ҳолда фойдаланганлигиунга нисбатанЎзбекистон Республикаси “Энергияни тежаш, ундан оқилона фойдаланиш ва энергия самарадорлигини ошириш тўғрисида”ги Қонуни (бундан буён матнда Қонун деб юритилади)нинг 47моддасигакўра,Ёқилғи-энергетика ресурслари истеъмолчилари томонидан сертификатлаштирилмаган энергетика ускуналаридан, энергия таъминоти тармоқлариватизимларининг элементларидан фойлаланиш сертификатлаштирилмаган энергетика ускуналари, энергия таъминоти тармоқлари ватизимларнинг элементлари ёрдамида сарфланган ёки узатилган энергия қийматининг ўн фоизи миқдорида жарима солишга сабаб бўлиши белгиланган. Шу сабабли, аризачииқтисодийсудга ариза билан мурожаат қилиб,аризада жавобгаржаримани ихтиёрий равишда тўлаб бермаганлиги баён этилиб, унга нисбатан****.****.****сўм молиявий жарима (санкция) қўллашни ҳамда ушбумолиявийжаримани ундириш тўғрисида ҳал қилув қарори қабул қилишни сўраган. Биринчи инстанция судининг**** йил6 ноябрдагиҳал қилув қарори биланаризачинингаризаси тўлиққаноатлантирилиб, жавобгар“**** **** bu um”савдо комплекси акциядорликжамиятиганисбатан****.****.****сўм миқдорида молиявий жарима (санкция) қўлланилиб, қўлланилган молиявий жарима суммаси“O’zb kist n R s ublik si V zirl r M hk m si huzurid gi l ktr n rgi si, n ft m hsul tl ri v g zd n f d l nishni n z r t qilish ins ksi si”ҳисобига ундирилган. Жавобгар биринчи инстанция судининг **** йил6 ноябрдаги ҳал қилув қароридан норози бўлиб, судга апеллция шикояти билан мурожаат қилган.Апелляция шикоятидабиринчи инстанция судининг**** йил6 ноябрдаги ҳал қилув қарорини бекор қилиб,аризачининг аризасини рад қилиш **** янги қарор қабул қилишнисўраган. Суд **** муҳокамасида иштирок этган жавобгар вакиллари тушунтириш бериб, апелляция шикоятини қўллаб-қувватлаб,Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 26 февралдаги ****-сонли Қарори билан тасдиқланган “Ёқилғи-энергетика ресурсларидан фойдаланишда содир этилган ҳуқуқбузарликлар учун хўжалик юритувчи субъектларга нисбатан ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тартиби тўғрисида”ги Низом(бундан буён матнда Низом деб юритилади)нинг 28бандидаваколатли органнинг қарори асосида қўлланилган молиявий санкциялар бир ой муддатда тўлаб берилмаганда****, молиявий санкциялар ваколатли суд органи томонидан суд тартибида ундирилиши,Низомнинг 22-бандидамолиявий санкцияларни қўллаш учун асос бўлган ҳуқуқбузарлик аниқланганлиги тўғрисида далолатнома расмийлаштирилган кундан эътиборан беш иш куни ичида ваколатли орган жарима солиш тўғрисида қарор қабул қилиши, жарима солиш тўғрисидаги қарор ваколатли органнинг биринчи раҳбари ёки унинг ўринбосари томонидан имзоланади ва уч иш кунидан кечиктирмай ҳуқуқбузарга юборилиши 2 белгиланганлиги, бироқ биринчиинстанция суди ҳуқуқбузарга жарима солиш тўғрисидаги қарор юборилган ёки юборилмаганлигига эътибор қаратмаганлигини,далолатномада қайд этилган камчиликларнингбартараф этилганлигинатижасини аниқлаштириш чораларини кўрмаганлигини,жамиятдаҳуқуқбузарга нисбатан жарима солиш тўғрисида қарорқабул қилинган ёки қилинмаганлиги **** маълумотлар мавжуд эмаслигини, иш жамият вакилинингиштирокисиз кўриб чиқилганлигини билдиришиб,биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиб, апелляция шикоятини қаноатлантиришни сўрашди. Суд **** муҳокамасида иштирок этганаризачивакили тушунтириш бериб, апелляция шикоятини тан олмаслигини,жавобгар томонидан Қонуннинг 47-моддаси талаблари бузилганлигини, текширишжараёнида ўрганиш далолатномаси расмийлаштирилганлигини, жавобгарга нисбатан****.****.****сўмжаримаҳисобланганлигини,ҳуқуқбузарганисбатанжар има солиш тўғрисидаги қарор алоқа бўлими орқали **** йил 15 сентябрда уч иш кунидаюборилганлигини,далолатномада қайд этилган камчиликлар бартараф этилмаганлигинибилдириб, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни, апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этишни сўради. Судлов ҳайъати, тарафлар вакилларининг тушунтиришларини тинглаб, апелляция шикоятида келтирилган **** иш ҳужжатлари билан бирга муҳокама қилиб, қуйидаги асосларга кўра ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз, апелляция шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг****-моддасига кўра, ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги аризалар билан судларга назорат қилувчи органлар мурожаат этишга ****. Апелляция шикоятидаЎзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 26 февралдаги ****-сонли Қарори билан тасдиқланган “Ёқилғи-энергетика ресурсларидан фойдаланишда содир этилган ҳуқуқбузарликлар учун хўжалик юритувчи субъектларга нисбатан ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг 28-бандида ваколатли органнинг қарори асосида қўлланилган молиявий санкциялар бир ой муддатда тўлаб берилмаганда ****, молиявий санкциялар ваколатли суд органи томонидан суд тартибида ундирилиши, Низомнинг 22-бандида молиявий санкцияларни қўллаш учун асос бўлган ҳуқуқбузарлик аниқланганлиги тўғрисида далолатнома расмийлаштирилган кундан эътиборан беш иш куни ичида ваколатли орган жарима солиш тўғрисида қарор қабул қилиши, жарима солиш тўғрисидаги қарор ваколатли органнинг биринчи раҳбари ёки унинг ўринбосари томонидан имзоланади ва уч иш кунидан кечиктирмай ҳуқуқбузарга юборилиши белгиланганлиги, бироқ биринчи инстанция суди ҳуқуқбузарга жарима солиш тўғрисидаги қарор юборилган ёки юборилмаганлигига эътибор қаратмаганлиги, далолатномада қайд этилган камчиликларнинг бартараф этилганлиги натижасини аниқлаштириш чораларини кўрмаганлиги, жамиятда ҳуқуқбузарга нисбатан жарима солиш тўғрисида қарор қабул қилинган ёки қилинмаганлиги **** маълумотлар мавжуд эмаслиги, иш жамият вакилининг иштирокисиз кўриб чиқилганлиги **** **** келтирилган. 3 Судлов ҳайъати жавобгарнинг апелляция шикоятида ва суд **** муҳокамасида келтирилган **** билан келишмайди. Чунки, ишдаги мавжуд ҳужжатлардан ва суд муҳокамасида аниқланишича,аризачининг ходимлари томонидан инспекциянинг **** йил 10 сентябрдаги13/200-сонли буйруғига асосан жавобгардаэлектр энергияси ва табиий газни қабул қилиш, узатиш, **** ва истеъмол қилиш, ёнилғи-мойлаш маҳсулотларини қабул қилиш, ****, тарқатиш, ҳисобини юритиш ва улардан оқилона фойдаланиш соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга амал қилиниши устидан давлат назоратини амалга оширишюзасидантекширув ўтказилган. Текширувда қуйидагилар,хусусан жавобгарда электр энергияси ва табиий газни қабул қилиш, узатиш, **** ва истеъмол қилиш, ёнилғи-мойлаш маҳсулотларини қабул қилиш, ****, тарқатиш,ҳисобини юритиш ва улардан оқилона фойдаланиш соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга амал қилиниши устидан давлат назоратини амалга ошириш давомида жамиятда **** йилнингноябрь, декабрьойлари,**** йилнинг январь, февраль, март, апрель,май, июнь, июль ва августойларидаамалдаги қонунчилик ҳужжатлари билан белгиланган талабларга жавоб бермайдиган техник ҳолат ва тизимнингэлементлариданностандарт васертификатлаштирилмаганҳолда фойланилганлиги, яъниностандарт ва сертификатлаштирилмаган электр қурилмаларида электр энергияси истеъмолианиқланиб, бу******** йил 10 сентябрь кунидалолатнома расмийлаштирилган. Жавобгарда **** йилнингноябрь, декабрь ойлари ҳамда **** йилнинг январь, февраль, март, апрель,май, июнь, июль ва августойлариданостандарт ва сертификатлаштирилмаганэлектр қурилмаларида электр энергияси истеъмолижами -1.****.****,**** кВт*s.ни ташкил этганлиги аниқланган. Шунингдек, аризачининг жавобгарга нисбатан“Энергияни тежаш, ундан оқилона фойдаланиш ва энергия самарадорлигини ошириш соҳасидаги ҳуқуқбузарликлар учун молиявий санкция миқдорини белгилаш ****” **** йил 11 сентябрькуни****-сонлиқарори қабул қилиниб, қарор инспекция бошлиғи в.в.б томонидан имзоланган. Мазкурқарор нусхаси жавобгарга **** йил 15 сентябрдауч иш кунида алоқа бўлими орқали юборилган. Юқорида қайд этилган Низомнинг 22-бандига кўра, молиявий санкцияларни қўллаш учун асос бўлган ҳуқуқбузарлик аниқланганлиги тўғрисида далолатнома расмийлаштирилган кундан эътиборан беш иш куни ичида ваколатли орган жарима солиш тўғрисида қарор қабул қилади.Жарима солиш тўғрисидаги қарор ваколатли органнинг биринчи раҳбари ёки унинг ўринбосари томонидан имзоланади ва уч иш кунидан кечиктирмай ҳуқуқбузарга юборилади. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг“Ўзбекистон Республикасида мувофиқлиги тасдиқланиши лозим бўлган мувофиқликни баҳолаш объектлари рўйхатларини тасдиқлаш тўғрисида”ги**** йил 30 январдаги43-сонли Қарорибилан тасдиқланган4-иловаси“**** тартибда мувофиқлиги баҳоланиши лозим бўлган маҳсулотлар”рўйхатининг 56-бандида электр машиналари ва ускуналари, двигателлар ва генераторлар, электргенераторли қурилмалар ва айланадиган электр ўзгартирувчилар, ўзгарувчан ток электр трансформаторлари сертификатлаштирилиши лозим бўлган маҳсулотлар жумласига кириши қайд этилган. 4 Ўзбекистон Республикаси “Энергияни тежаш, ундан оқилона фойдаланиш ва энергия самарадорлигини ошириш тўғрисида”ги Қонунининг 47моддасигаасосанёқилғи-энергетика ресурслари истеъмолчилари томонидан сертификатлаштирилмаган энергетикаускуналаридан,энергия таъминоти тармоқлари ва тизимларнинг элементларидан фойдаланишсертификатлаштирилмаган энергетика ускуналари, энергия таъминоти тармоқлари ватизимларининг элементлари ёрдамида сарфланган ёки узатилган энергия қийматининг ўн фоизи миқдорида жарима солишга сабаб бўлади. Бундан кўринадики,жавобгардаюқорида қайд этилганҚонуннинг 47-моддасигакўра,ёқилғи-энергетика ресурслари истеъмолчилари томонидан сертификатлаштирилмаган энергетика ускуналаридан, энергия таъминоти тармоқлари ва тизимларнинг элементларидан фойдаланиш ҳолатлари аниқланганлиги боис,унганисбатан сертификатлаштирилмаган энергетика ускуналари ва тизимнинг элементлари ёрдамида сарфланган ёки узатилган энергия қийматининг ўн фоизи миқдорида жарима солишга асослар мавжуд. Шунингдек, жавобгар аризачи томонидан берилган кўрсатма талабларини ****лигини маълум қилса-да,бироқҚонуннинг 49-моддаси бешинчи қисмида, яънибелгиланган йўл қўйилган ҳуқуқбузарликларни ихтиёрий равишда бартараф этган ва етказилган зарарнинг ўрнини тўлиқ қопланганлигини тасдиқловчи ҳолатларни акс эттирувчи даллилар мавжуд эмас, яъни ҳуқуқбузарлик оқибатида етказилган зарар қопланмаган.Шу боис, Қонун талабига мувофиқ, молиявий санкция қўллашни рад этишга асослар мавжуд эмас. Аризачининг **** йил 11 сентябрдаги“Энергияни тежаш, ундан оқилона фойдаланиш ва энергияни самарадорлигини ошириш соҳасидаги ҳуқуқбузарликлар учун молиявий санкция миқдорини белгилаш тўғрисида”ги ****-сонлиҚарорига кўра, жавобгарганисбатанҚонуннинг 47-моддасига асосан молиявий санкциянинг миқдори****.****.****сўм қилиб белгиланган ва ушбу жарима суммасини бир ой ичида ихтиёрий тарзда тўлаш учун муддат берилган. Аммо, жарима суммаси ихтиёрий равишда тўлаб берилмаганлиги сабабли аризачи жавобгарга нисбатан(1.****.****,****кВт*s.х 10 фоиз = 149.****,56кВт*s.х **** сўм =)****.****.****сўм молиявий жаримани қўллашни ва уни ундириш тўғрисидагиариза билан судга мурожаатқилган. Қонуннинг 49-моддаси биринчи қисмига биноан, энергияни тежаш, ундан оқилона фойдаланиш ва энергия самарадорлигини ошириш соҳасидаги ҳуқуқбузарликлар учун молиявий санкциялар суд тартибида қўлланилади, бундан хўжалик юритувчи субъект содир этилган ҳуқуқбузарликдаги айбини тан олган ва молиявий санкциянинг суммасини ихтиёрий тарзда тўлаган ҳоллар мустасно. Юқорида қайд этилганНизомнинг 28-бандида ваколатли органнинг қарори асосида қўлланилган молиявий санкциялар бир ой муддатда тўлаб берилмаган ****, молиявий санкциялар ваколатли орган томонидан суд тартибида ундирилиши белгилаб қўйилган. Қолаверса, судмуҳокамасининг **** ва жойитўғрисидагисуд ****жавобгарга“Гибрид почта” хизмати орқалиетказиб берилган васудмуҳокамасининг**** ва жойитўғрисидажавобгартегишли тартибдахабардор қилинганлиги ишдаги мавжуд ҳужжатлар билан ўз тасдиғини топади. 5 Ушбуларгакўра,биринчи инстанция судиаризачининг****.****.****сўм молиявий жарима қўллаш ва уни ундириш тўғрисидаги ариза талабларини асосли деб ҳисоблаб, жавобгарга нисбатан шу сумма миқдорида молиявий жарима қўллашва уни аризачининг фойдасига ундириштўғрисида асосли ва қонуний тўхтамга келган. Шу боис, судлов ҳайъати жавобгар вакилларининг **** биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгартириш ёки бекор қилиш учун асос бўлмайди деб ҳисоблайди. Шу сабаближавобгарнинг апелляция шикоятида ва суд **** муҳокамасида келтирилган **** билан келишиб бўлмайди ва апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этиш лозим бўлади. ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисм 1-бандига кўра, апелляция инстанцияси судиапелляция шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйичаҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришга ****.Ушбу ҳолда ҳал қилув қарори қонунчилик талабларига мувофиқлиги сабабли, суд ҳужжатини бекор қилиш ёки ўзгартиришга асослар мавжуд эмас. ИПКнинг ****-моддасига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи тўғрисида”ги Қонунининг 9-моддаси 19-бандида аризачи ва жавобгар - ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар бўйича давлат божидан озод этилганлиги белгиланган. Қайд этилганларга кўра, судлов ҳайъати биринчи инстанция судининг **** йил6 ноябрдагиҳал қилув қарорини ўзгаришсиз, апелляция шикоятини қаноатлантирмасдан,ишни апелляция инстанциясида кўриш билан боғлиқаризанинг молиявий жаримани ундириш (мулкий талаби) қисми бўйича олдиндан давлат божини ва почта ****жавобгар зиммасида қолдиришни,ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар бўйичажавобгар давлат божи тўловидан озод эканлигини инобатгаолишнилозим деб топади. Юқоридагиларга кўра ҳамдаЎзбекистон РеспубликасиИқтисодийпроцессуал кодексининг ****, ****,****, ****, ****, **** ва ****-моддаларини қўллаб, судлов ҳайьати қ а р о р қ и л а д и: Жиззахтуманларароиқтисодий судининг**** йил6 ноябрдагиҳал қилув қарори ўзгаришсиз,“**** **** bu um”савдо комплекси акциядорликжамиятининг апелляция шикояти қаноатлантирилмасдан қолдирилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Мазкур қарор устидан биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан бир йил ичида ҳал қилув қарори қабул қилган суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш шикояти (протести) берилиши мумкин. Раислик этувчи **** ҳайъат аъзолари **** 6 **** 7