Решение #2832623 Экономические

4-****-****/****-сонли иш Судья: **** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Асакатумани **** йил17декабрь Асакатуманлараро иқтисодий суди, судьяси ****нинг раислигида, судья ёрдамчиси****нинг котиблигида,даъвогар-“Urug` hilikni riv jl ntirish m rk zi”ДМнинг жавобгар-“PSUE ITI”Андижон **** стансияси хисобидан институт ва нав оргинаторларига авторлик ҳуқуқига51.****.****сўм, уруғчиликни ривожлантириш марказига34.****.****сўм, 8.****.**** сўм **** фоизи хамда суд ****ундириш **** даъво аризаси бўйича иқтисодий ишни тарафлардан даъвогар вакили-********, жавобгарвакиллариИ.Қодиров, **** (ишончнома асосида)лариштирокида, Асакатуманлараро иқтисодий суди биносидаВКА режимидаочиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: Даъвогар - “Urug` hilikni riv jl ntirish m rk zi”ДМ(кейинги ўринларда “Даъвогар” деб юритилади) иқтисодий судига даъво ариза билан мурожаат қилиб, жавобгар “PSUE ITI” Андижон **** стансияси(кейинги ўринларда “Жавобгар” деб юритилади) ҳисобиданинститут ва нав оргинаторларига авторлик ҳуқуқига 51.****.**** сўм, уруғчиликни ривожлантириш марказига 34.****.**** сўм, 8.****.**** сўм **** фоизи хамда суд **** ундиришни сўраган. Суд **** даъвогар вакиллари кўрсатма бериб, даъво аризада қайд этилган **** такрорлаб, жавобгарга берилган огоҳлантириш хатларига қарамасдансуд кунига қадарли ҳам тўловларни амалга оширмаганлигини билдириб, даъвони қаноатлантиришни сўради. Суд ****жавобгарвакилиўз тушунтиришидадаъвогарнинг даъво аризаси асоссизлигини билдириб,даъво талабини рад қилишни сўради. Суд тарафлар вакилларининг тушунтиришларини тинглаб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб,далиларга баҳо берибқуйидагиасосларга кўра даъвоталабинитўлиққаноатлантиришни, давлат божи ва суд **** жавобгар зиммасига юклашнилозим топади. Иш ҳужжатларидан кўринишича, Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 2 январдаги 2-сонли қарори билан тасдиқланган “Республика ҳудудида пахта-**** ишлаб чиқариши ва кластерларига берилган майдонларда уруғлик пахта хом-ашёси етиштиришни молиялаштириш тартиби тўғрисида”ги Низом, Адлия вазирлиги томонидан **** йил 14 ноябрдаги ****-сон билан давлат рўйхатига олинган “Уруғлик пахта хом-ашёси етиштириш миқдорини аниқлаш ва унга асосан шартномалар тузиш тартиби тўғрисида”ги Низом, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 6 мартдаги ПҚ-****-сонли “Пахтачилик соҳасида бозор тамойилларини кенг жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарорига асосан“PSUE ITI” Андижон **** стансияси**** йил ҳосилидан олинган уруғлик чигитлар 55-ХЛ ҳисоботи тасдиқланган ҳолда “Уруғчиликни ривожлантириш маркази”ДМга **** қилинган. Мазкур ҳисоботга асосан жавобгар томонидан даъвогарга **** йил ҳосилидан тайёрланган ва экишга сарфланган уруғлик чигит учун маблағларнинг 30 фоизинав оргинаторлари ва институтига51.****.****сўм, 20 фоизи уруғчиликни 1 ривожлантиришмарказига34.****.**** сўм жами85.****.****сўмни даъвогарнинг **** ҳисоб **** **** йил якунига қадар тўланиши лозим бўлган. Бироқ, жавобгар маблағларни белгиланган муддатлардатўламаганлигини натижасидақарздорлик вужудга келган. Даъвогар жавобгарга қарздорликни ихтиёрий тўлаб бериш **** **** йил 21 ноябрь куни ****-1302-сонлиогохлантириш хатиҳамда **** йил 11 декабрь куни ****60-сонли талабномалар почта алоқа ҳизмати орқали юборилган бўлиб, жавобгар огоҳлантиришларни оқибатсиз қолдирган. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг **** йил январдаги 2-сонли қарори билан тасдиқланган “Республика ҳудудларида пахта-**** ишлаб чиқариши ва кластерларига берилган майдонларда уруғлик пахта хом-ашёси етиштиришни молиялаштириш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг 14-бандига кўра, уруғлик пахта хом-ашёсига қонун ҳужжатларига асосан етиштирилган уруғлик пахта хом ашёсидан тайёрланган уруғлик чигит Ўзбекистон Республикаси Давлат стандарти талабларига мос бўлганда, пахта хом-ашёси қийматига нисбатан супер элита ва элита уруғлик чигит учун **** фоиз, 1 авлод (R1) учун 75 фоиз, II авлод (R2) учун 50 фоиз, III авлод (R3) учун 25 фоиз миқдорида устамалар ҳисобланиши белгиланган. Мазкур Низомнинг 15-бандида устамалар **** тайёрланган уруғлик чигит нархига киритилиши, 16-бандида устамалар етиштирилган уруғлик пахта хом-ашёси ва қуйидаги тартибда икки босқичда ҳисоб-китоб амалга оширилиши кўрсатилган: а) пахта-**** кластерларида: биринчи босқичда-уруғлик пахта хом-ашёси етказиб берувчи томонидан тетиштирилган уруғлик пахта хом ашёси учун ҳисобланган устаманинг 50 фоизи пахта-**** кластерлари ихтиёрида қолдирилади; иккинчи босқичда-уруғлик чигит экилгандан (сотилгандан) кейин устаманинг қолган қисми **** фоиз деб ҳисобланиб, шундан 50 фоизи пахта-**** кластерлари ихтиёрида қолдирилади, қолган 50 фоизи Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги “Уруғчиликни ривожлантириш маркази” давлат унитар **** ҳисобварағига ўтказилади ва қуйидагича ****: “Уруғчиликни ривожлантириш маркази” давлат унитар **** ва унинг вилоят ҳудудий бошқармаларига ҳамда элита уруғчилиги лабораторияларига-20 фоиз; нав оригинаторлари, институтлар, селекционер ва уруғчиликда иштирок этувчи бошқа субъектларга - 30 фоиз; б) пахта**** ишлаб чиқаришларида: биринчи босқичда-топширилган уруғлик пахта хом ашёси учун ҳисобланган устаманинг 50 фоизи миқдорида пахта-**** ишлаб чиқаришлари таркибига кирувчи уруғчилик хўжаликларига пахта хом ашёсини топширган ****; иккинчи босқичда-уруғлик чигит экилгандан (сотилгандан) кейин устаманинг қолган 50 фоиз қисми **** фоиз деб ҳисобланиб, шундан 10 фоизи пахта-**** ишлаб чиқаришлари ихтиёрида қолдирилади, 40 фоизи уларнинг таркибига кирувчи уруғчилик фермер хўжаликлари ихтиёрида қолдирилади; қолган 50 фоизи Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги “Уруғчиликни ривожлантириш маркази” давлат унитар **** ҳисобварағига ўтказилади ва қуйидагича ****: “Уруғчиликни ривожлантириш маркази” давлат унитар **** ва унинг вилоят ҳудудий бошқармаларига ҳамда элита уруғчилиги лабораторияларига – 20 фоиз; нав оригинаторлари, институтлар, селекционер ва уруғчиликда иштирок этувчи бошқа субъектларга - 30 фоиз” деб кўрсатилган. Шунингдек Низомнинг 17 ва 18-бандларига кўра ўтказиладлиган маблағнинг нав оригинаторлари, институтлар, селекционер олимларга тегишли қисми **** уларнинг тайёрланган пахта уруғлигидаги улуши эътиборга олинади, нав оригинаторлари, институтлар, селекционер олимлар ва уруғчиликда иштирок этувчибошқа субъектларга устама маблағлар Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 2 томонидан тасдиқланадиган йиллик **** сметасига ҳамда тегишли ташкилотлар билан тузиладиган шартномаларга мувофиқ Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги “Уруғчиликни ривожлантириш маркази”ДМнинг махсус ҳисобварағидан ўтказиб берилиши белгиланган. Бундан ташқари, **** йил 14 ноябрда ****-сон билан давлат рўйхатига олинган “Уруғлик пахта хом ашёси етиштириш миқдорини аниқлаш ва унга асосан шартномалар тузиш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг 5-бандида, уруғлик пахта хом ашёсига «**** йилларда пахта навларини янгилаш ва жойлаштириш дастури тўғрисида» Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 2 январдаги 2-сонли қарорига мувофиқ етиштирилган уруғлик пахта хом ашёсидан тайёрланган уруғлик чигит Ўзбекистон Давлат стандарти (O’zDSt-**** «Уруғлик чигит.Техникавий шартлар») талабларига мос бўлганда, пахта хом ашёси қийматига нисбатан супер элита ва элита уруғлик чигит учун**** фоиз, I-авлод (R1) учун 75 фоиз, II-авлод (R2) учун 50 фоиз ва III-авлод (R3) учун 25 фоиз миқдорида устамалар ҳисобланиши назарда тутилган. Ўзбекистон Республикасининг “Селекция ютуқлари тўғрисида”ги қонуни 5-моддаси учинчи қисмига мувофиқ, селекция ютуқларига бўлган муаллифлик ҳуқуқи бошқага ўтказилмайдиган шахсий ҳуқуқ бўлиб, муддатсиз ҳимоя қилинади. Ўзбекистон Республикасининг “Уруғчилик тўғрисида”ги қонунининг 13-моддасига кўра, Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги “Уруғчиликни ривожлантириш маркази” ДУК уруғчилик соҳасида илмий ва ****экспериментал тадқиқотлар ўтказишга, ушбу соҳа **** илмий салоҳияти ва моддийтехника базасини мустаҳкамлашга кўмаклашади. Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 6 мартдаги “Пахтачилик соҳасида бозор тамойилларини кенг жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-****-сонли қарорининг 2-бандида **** йил ҳосилидан бошлаб пахта хом ашёсининг харид нархини белгилаш амалиётидан воз кечилади, пахта хом ашёсини етиштирувчиларга районлаштирилган ғўза навларини эркин жойлаштириш ҳуқуқи берилади, пахта хом ашёси етиштирувчиларни сифатли уруғлик билан таъминлаш **** сертификатланган уруғлик етказиб бериш тизими (шу жумладан уруғлик пахта учун амалдаги устама тўлаш шарти) **** қолинади ҳамда босқичма-босқич Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги “Уруғчиликни ривожлантириш маркази” ДУК таркибидаги уруғчилик кластерлари ва пахта-**** кластерлари зиммасига юклатилиши белгиланган. Бундай ҳолда тарафлар ўртасида етиштириладиган уруғлик пахта хом-ашёсининг асосий ва заҳира фонди, уруғлик пахта хом ашёсининг селекцион нави, авлоди ва миқдори хамда пахта уруғчилигига оид бошқа шартлар кўрсатилиши лозим бўлган уруғлик пахта хом ашёси етиштириб бериш бўйича контрактация шартномаси тузилмайди.Чигит етиштирувчи илмий муассасалар ва хўжаликларни рағбатлантириш эса юқорида қайд этилган қарор ва низомлар асосида тартибга солинади. ****ҳкамасининг **** йил 2 октябрдаги ****-сонқарорининг 6-бандига кўра **** йилдан бошлаб, лицензия шартномаси асосида уруғлик пахта етиштирадиган уруғчилик субъектларига нисбатан Вазирлар Маҳкамасининг «Республика ҳудудларида пахта-**** ишлаб чиқаришлари ва кластерлари ташкилотчиларига берилган майдонларда уруғлик пахта хом ашёсини етиштиришни молиялаштириш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ****» **** йил 2 январдаги 2сонқарорибилан уруғлик пахта хомашёсига белгиланган устамаларни тўлаш тартиби қўлланилмаслиги белгиланган. Юқорида қайд этилганасосларга кўра суддаъвогарнингдаъво талабиниасосли деб хисоблайди ва униқаноатлантиришни лозим топади. 3 Бундан ташқари,даъвогаршартнома бўйича қарздорлик ўз **** тўлаб берилмаганлиги учун8.****.****сўм миқдорида****фоиз ундириш талаби билдирилган. ФКнинг ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, бошқа шахсларнинг пул маблағларини ғайриқонуний ушлаб қолиш, уларни қайтариб беришдан бош тортиш, уларни тўлашни бошқача тарзда кечиктириш ёхуд бошқа шахс ҳисобидан асоссиз олиш ёки жамғариш натижасида улардан фойдаланганлик учун ушбу маблағлар суммасига фоиз тўланиши керак. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 15 июндаги “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик учун фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги ****-сонли қарорининг 2-бандида шартномада жарима ёки пеня шаклида белгиланадиган неустойка тарафлар томонидан қабул қилинган **** **** таъминлаш усулларидан бири ҳисобланиши, судлар, неустойкани ундириш тўғрисидаги даъволарни ҳал қилишда неустойка миқдорининг қонун талабларига мувофиқ ҳисобланганлиги, унинг асослилиги, **** бузилиши оқибатларига мутаносиблиги каби ҳолатларни ҳар томонлама ва чуқур муҳокама қилиб, талаб қилинган неустойканинг адолатли миқдорини белгилашлари шартлиги **** судларга тушунтириш берилган. Суд, даъво талабини муҳокама этиб, даъвогарнинг8.****.**** сўм фоиз ундириш тўғрисидаги талабини асосли деб ҳисоблабва уни ундиришнилозим топади. Суд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддасига асосан даъвогар томонидан олдиндан тўлаб чиқилган давлат божи ва почта **** жавобгар ҳисобидан ундиришни, видеоконференцалоқа режимидан фойдаланилмаганлиги сабаблитўланганушбу**** даъвогарга қайтариб беришни лозим топади. Юқоридагиларга асосан,Ўзбекистон РеспубликасиИқтисодий процессуал кодекси ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд Қ А Р О Р Қ И Л А Д И: Даъвоталабитўлиққаноатлантирилсин. Жавобгар - “PSUE ITI” Андижон **** стансияси ҳисобидан“Urug` hilikni riv jl ntirish m rk zi”ДМ фойдасига институт ва нав оргинаторларига авторлик ҳуқуқига 51.****.**** сўм, уруғчиликни ривожлантириш марказига 34.****.**** сўм, 8.****.**** сўм **** фоизи, олдиндан тўланган 1.****.**** сўм давлат божи,41.****сўмпочта****ва ****.**** сўм ВКА **** ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонунийкучга киргач, ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норозитомон Андижон вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов хайъатига бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериши (протест келтириши) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериши (протест келтириши) мумкин. Судья **** 4