Решение #2832671 Экономические

****-сонлииқтисодийиш Биринчи инстанция судида ишни кўрган судья – О.Эргашев Кассацияинстанцияси судида маърузачи судья – **** Тафтишинстанцияси судида маърузачи судья – Х.Турсунов САМАРҚАНД ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ ТАФТИШ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ Самарқандшаҳри ****5йил17декабрь Самарқанд вилоятсудинингиқтисодийишлар бўйича судлов ҳайъатитафтиш инстанциясида****нинг раислигида, ҳайъат аъзолари У.Эшқобилов ваБ.Жураевдан иборат таркибда,судья катта ёрдамчисиМ.Узоқовнинг котиблигида,жавобгар “****” хусусий ****раҳбари****ва унингвакиллари **** (**** ишончнома асосида) **** (2сонли ишончнома ва **** йил 11 декабрдаги 33-сонли адвокатлик ордери асосида), “****” акциядорлик тижорат **** вакили ****(**** йил3 мартдаги ****-сонли ишончнома асосида) иштирокида, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси **** даъвогар “****” акциядорлик тижорат **** манфаатидажавобгар “****” хусусий ****дан **** сўм муддати ўтган кредит фоизини, **** сўм пеня ва муддатидан олдин **** сўм муддатли кредит асосий қарзни ундириб беришни, ундирувни гаров мулкига қаратиб, гаров мулкининг ким ошди савдосидаги бошланғич баҳосини белгилаб бериш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича юритилган иш юзасидан қабул қилинган Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати кассация инстанциясининг **** йил 16 сентябрдаги **** устидан жавобгар “****” хусусий **** томонидан берилган тафтишшикоятини иш билан бирга Самарқанд вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати жойлашган бинода видеоконференцалоқа режимида ўтказилган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси **** (бундан буён матндаПалата деб юритилади) “****” акциядорлик тижорат **** (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) манфаатида судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, унда “****” хусусий **** (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан **** сўм муддати ўтган кредит фоизини, **** сўм пеня ва муддатидан олдин **** сўм муддатли кредит асосий қарзни ундириб беришни, ундирувни гаров мулкига қаратиб, гаров мулкининг ким ошди савдосидаги бошланғич баҳосини белгилаб беришни сўраган. Биринчи инстанция судининг **** йил 5 сентябрдаги ҳал қилув қарори билан даъвогарнинг даъво аризаси қисман қаноатлантирилган. Жавобгар суднинг ҳал қилув қароридан норози бўлиб, кассация шикояти билан судга мурожаат қилиб, биринчи инстанция судининг **** йил 5 сентябрдаги ҳал қилув қарорини бекор қилишнисўраган. Жавобгар суд **** **** ва жойи **** хабардор бўлмаганлиги, суд **** **** **** билан шикоятга кассация шикояти беришнинг ўтказиб юборилган муддатини тиклаш тўғрисида илтимоснома илова қилиниб, шикоятни иш юритишга қабул қилишни сўраган. Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати кассация инстанциясининг **** йил 16 сентябрдаги **** билан жавобгарнинг кассация шикоятининг ўтказиб юборилган муддатини тиклаш тўғрисидаги илтимосномасини қаноатлантириш рад этилиб, жавобгарнинг кассация шикоятини иш юритишга қабул қилиш рад этилган. Жавобгарнинг тафтиштартибидагишикоятида,Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати кассация инстанциясининг **** йил 16 сентябрдаги **** бекор қилиш сўралган. Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати тафтиш инстанциясининг **** йил 23 октябрдаги **** билан жавобгарнинг тафтиш шикояти суднинг иш юритувига қабул қилинган. Ўзбекистон Республикаси Олий судининг **** йил 19 ноябрдаги ****-сонли хатига кўра, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 32-моддасининг туртинчи қисмига асосан мазкур иқтисодий ишни тафтиш тартибида кўриш учун Самарқанд вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига ўтказилган. Суд муҳокамасида иштирок этганжавобгарраҳбари ва унингвакиллариўз тушунтиришда шикоятда келтирилган **** қувватлаб,Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати кассация инстанциясининг **** йил 16 сентябрдаги **** бекор қилишнисўради. Суд муҳокамасида иштирок этгандаъвогарвакилиўз тушунтиришида шикоятда келтирилган **** эътироз билдириб, тафтиш шикояти асоссиз бўлганлиги сабабли уни рад этиб,кассация инстанциясининг **** йил 16 сентябрдаги ****ўзгаришсиз ўз кучида қолдиришни сўради. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинганПалатавакили иштироки таъминланмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, тафтиш инстанцияси судининг суд **** суд муҳокамасини ўтказиш **** ва жойи **** тегишли тарзда хабардор қилинган, тафтиш тартибидаги шикоятини (протестни) берган шахснинг ва ишда иштирок этувчи бошқа шахсларнинг келмаганлиги ишни уларнинг иштирокисиз кўришга тўсқинлик қилмайди.Шу боис, судлов ҳайъати ишни мазкур шахс вакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Судлов ҳайъати,тарафларвакилларинингтушунтиришларини тинглаб, шикоят **** иш ҳужжатлари билан биргаатрофличамуҳокама қилиб, қуйидаги асосларга кўраЖиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судловҳайъати кассация инстанциясининг **** йил 16 сентябрдаги ****ниўзгаришсиз, тафтиш тартибидаги шикоятини эса қаноатлантирмасдан қолдиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасида ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга 2 **** эканлиги, ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланиши белгиланган. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, кассация шикояти (протести) биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида берилиши мумкин. Мазкур модданинг иккинчи қисмига кўра, кассация шикояти (протести) беришнинг ўтказиб юборилган муддати шикоят (протест) берган шахснинг илтимосномаси бўйича кассация инстанцияси суди томонидан, агар илтимоснома кассация шикоятини (протестини) бериш муддати ўтган кундан эътиборан уч ой ичида берилган ва кассация шикоятини (протестини) бериш муддати ўтказиб юборилишининг сабаблари суд томонидан узрли деб топилган бўлса, тикланиши мумкинлиги белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Олий уди Пленумининг “Судлар томонидан иқтисодий ишларни апелляция, кассация тартибида кўришнинг айрим масалалари тўғрисида”ги **** йил 25 мартдаги 10-сонли қарори 7-бандининг иккинчи қисмида, судлар шуни эътиборга олишлари керакки, апелляция шикоятини (протестини) беришнинг ўтказиб юборилган муддати, шикоят (протест) берган шахснинг илтимосномаси бўйича апелляция инстанцияси суди томонидан, агар илтимоснома ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан икки ойдан кечиктирмасдан берилган, кассация инстанцияси суди томонидан эса, агар илтимоснома кассация шикоятини (протестини) бериш муддати ўтган кундан эътиборан уч ой ичида берилган ва апелляция, кассация шикоятини (протестини) бериш муддати ўтказиб юборилишининг сабаблари суд томонидан узрли деб топилган бўлса, тикланиши мумкинлиги, еттинчи хат бошида, апелляция, кассация шикоятини (протестини) бериш муддати ўтказиб юборилганлигининг узрли сабаблари бўлиб, судга бундай шикоят (протест) билан ўз **** мурожаат қилишга тўсқинлик қилган, аризачига боғлиқ бўлмаган ҳолатлар ҳисобланиши мумкинлиги, апелляция, кассация шикоятини (протестини) беришнинг ўтказиб юборилган муддати тикланганда, бу **** апелляция, кассация шикоятини (протестини) иш юритишга қабул қилиш тўғрисидаги ****, шикоятни (протестни) беришнинг ўтказиб юборилган муддатини тиклаш рад этилганда эса, апелляция, кассация шикоятини (протестини) қабул қилишни рад этиш **** **** баён этилиши юзасидан тушунтириш берилган. Мазкур иш юзасидан биринчи инстанция суднинг ҳал қилув қарори 2019йил5 сентябрда қабул қилиниб, 2019йил 6октябрда қонуний кучга кирган. Жавобгар томонидан кассация шикояти билан судга биринчи инстанция суди ҳал қилув қарори қонуний кучга кирганидан кейин беш йилу ўн бир ойданортиқмуддатўтиб мурожаат қилган, бунда кассация шикояти беришмуддатиўтказиб юборилишининг сабабларини узрли деб топишнинг уч ойлик муддати ҳам ўтиб кетган. ИПК ****-моддаси биринчи қисмининг 4-бандига кўра,кассация шикоятини (протестини) беришнинг ўтказиб юборилган муддатини тиклаш рад этилган бўлса,судья кассация шикоятини (протестини) иш юритишга қабул қилишни рад этади. 3 Баён этилганларга кўра,Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати кассация инстанциясининг **** йил 16 сентябрдаги **** билан жавобгарнинг кассация шикоятининг ўтказиб юборилган муддатини тиклаш тўғрисидаги илтимосномасини қаноатлантириш рад этилиб, жавобгарнинг кассация шикоятини иш юритишга қабул қилишнирад этиш тўғрисидақонуний тўхтамга келган. Судлов ҳайъати жавобгарнинг тафтиш тартибидаги шикоятида келтирган **** билан келишмайди. Чунки, жавобгар раҳбари биринчи инстанция судининг **** йил 5 сентябрдаги суд **** иштирок этмаган бўлса-да,бироқжавобгар раҳбари **** йил26августдаги суд **** иштирок этиб, ўз фикрларини баён этган. Шунингдек,биринчи инстанция судининг **** йил 26 августдаги**** билансуд муҳокамаси **** йил 5 сентябрь куни соат 15:30 га қолдирилганлиги тўғрисида жавобгар раҳбари белгиланган тартибда (тилхат орқали) огоҳлантирилган. Демак, жавобгар суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинганлигитафтиш шикоятидаги **** инкор этади. Қайд этилганларга кўра, судлов ҳайъатижавобгарнинг тафтиш шикоятида келтирилган **** суд****бекор қилишга асос бўла олмаслиги сабабли унга қўшилмайди. ИПКнинг ****8-моддасига кўра, суд ҳужжатининг ноқонунийлиги ёки асоссизлиги ҳал қилув қарорини, қарорни ёки **** ўзгартириш ёки бекор қилиш учун асос бўлади.Суднинг мазмунан тўғри бўлган ҳал қилув қарори, қарори ёки **** **** юзаки асослар бўйичагина бекор қилиниши мумкин эмас. Мазкур ҳолда, суд****бекор қилиш учун асослар мавжуд эмас.Жавобгарнингшикоятида келтирилган **** суд****бекор қилиш учун асос бўла олмайди. ИПК ****7-моддасининг биринчи қисмига кўра, ишни тафтиш тартибида кўрадиган суд тафтиш тартибидаги шикоятни (протестни) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини, қарорни ўзгаришсиз қолдиришга ****. Судлов ҳайъати суд****бекор қилиш учун Кодекснинг ушбу моддасида кўрсатилган асослар мавжуд эмас деб ҳисоблайди. Баён этилганларга асосан, судлов ҳайъати Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати кассация инстанциясининг **** йил 16 сентябрдаги ****процессуал қонун талабларига риоя этилганлигини эътиборга олиб, кассация инстанциясининг **** йил 16 сентябрдаги ****ни ўзгаришсиз,жавобгарнингтафтиш шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришнилозим топди. Судлов ҳайъатижавобгартомонидан тафтиш инстанцияси учун олдиндан41200 сўм почта **** тўланганлигини инобатга олиб, унинг зиммасида қолдиришни,жавобгардан ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозит **** ******** сўм видеоконференцалоқа **** ундиришни лозимтопади. Юқоридагиларга асосан ваЎзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****7-****9-моддаларини қўллаб, судлов ҳайъати 4 қарорқилади: Жавобгар “****” хусусий ****нингтафтиш тартибидаги шикоятирад этилсин. Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати кассация инстанциясининг **** йил 16 сентябрдаги ****ўзгаришсизқолдирилсин. Жавобгар “****” хусусий ****дан ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозит **** ******** сўм видеоконференцалоқа **** ундирилсин.Бу **** ижро **** берилсин. Мазкур қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Қарор устидан Ўзбекистон Республикаси Олий судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Раислик қилувчи: **** ҳайъат аъзолари: У.Эшқобилов Б.Жураев 5