Решение #2832684 Экономические

4-1704-2502/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Избоскантуман ****5йил17 декабрь Избоскан туманлараро иқтисодий суди, судьяМ.Хўжамбердиевараислигида,судья ёрдамчиси****котиблигида,Балиқчи туман**** даъвогар –Ҳудудий электр тармоқлари акциядорлик жамияти манфаатида, жавобгар– “МУҲАММАДЖОН” фермер ҳўжалигиҳисобидан****сўм асосий қарздорликни ундириштўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган иқтисодийишни, Избоскантуман прокурор ёрдамчисиО.Қосимов, даъвогар вакилиҚ.Қодиров (**** йил 5 июндаги ****-сонли ишончнома асосида)иштирокида,(жавобгарвакили иштирок этмади)Избоскан туманлараро иқтисодий суди биносида очиқсуд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ “Ҳудудий электр тармоқлари” акциядорлик жамиятининг Андижон вилоятиБалиқчитуманидаги электр таъминоти **** (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) биланБалиқчитуманидаги“МУҲАММАДЖОН”фермер хўжалиги (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) ўртасида юридик шахслар учун электр энергия таъминоти шартномаси (бундан буён матнда шартнома деб юритилади) тузилган ва****-сонли абонент **** берилган. Ушбу шартноманинг 1.1-бандига кўра, **** тармоғи орқали электр энергиясини истеъмолчига етказиб бериш, истеъмолчи эса истеъмол қилинган энергия **** тўлаш, 3.6-бандига асосан, келгуси ҳисоб-китоб даври бошланишидан олдин, энергиянинг шартномавий миқдори қиймати учун **** фоизлик олдиндан **** тўлаш асосида амалга оширилиши, 4.2-бандига биноан, энергия истеъмол қилишни белгиланган режимига риоя этиш ва фойдаланилган энергия учун ўз **** **** тўлаш **** бўйича тарафлар келишилган. Шартнома шартлари жавобгар томонидан лозим **** **** натижасида **** йил1 ноябрькуни ҳолатига етказиб берилган электр энергия учун**** сўм қарздорлигиюзага келган. Даъвогар томонидан жавобгарга шартнома шартлари лозим **** **** натижасида етказиб берилган электр энергия учун қарздорликни иҳтиёрий равишда тўлаш, агар ушбу сумма тўланмаган **** тармоқдан узиш тўғрисида талабнома **** этган.Лекин жавобгар томонидан талабнома оқибатсиз қолдирган. Шу сабабли “Ҳудудий электр тармоқлари” акциядорлик жамияти иқтисодий судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар ҳисобидан**** сўмқарздорликни ундиришни сўраган. Ишга **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида Андижон вилоят Иқтисодиёт ва молия бошқармаси ҳамда ғазначилик бошқармаси жалб қилинган. Суд **** иштирок этган прокурори ёрдамчиси иш хужжатларини ўрганиб чиқиб, жавобгар томонидан қарздорлик қопланмаганлиги сабабли даъвони тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд **** даъвогар вакили иштирок этиб, жавобгар томонидан қарздорлик қопланмаганлигини билдириб, даъво тўлиқ қаноатлантириб беришни сўради. Жавобгар суд **** **** хабардор қилинган, лекин суд **** иштирок этмади. Ишга **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида жалб қилинган Андижон вилоят Иқтисодиёт ва молия бошқармаси ҳамда ғазначилик бошқармаси суд **** **** хабардор қилинган, лекин суд **** иштирок этишмади. Суд, жалб қилинган учинчи шахсларнинг аризаларини ва жавобгар вакилини тилхатини инобатга олиб, Ўзбекистон Республикакси Иқтисодий процессуал Кодекси(бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддаси учинчи қисмига асосан, ишни жавобгар ва учинчи шахслар вакилларининг иштирокисиз кўришни лозим топди. Суд ишда иштирок этган даъвогар ва прокурори ёрдамчисининг фикрларини тинглаб ҳамда иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, даъво талабини қуйидаги асосларга кўра тўлиқ қаноатлантиришни лозим топди. Аниқланишича, тарафлар ўртасида юридик шахслар учун электр энергия таъминоти шартнома тузилган,****-сонлиабонент **** берилган.Шартнома шартлари жавобгар томонидан лозим **** **** натижасида **** йил1 ноябрькуни ҳолатига етказиб берилган электр энергия учун**** сўмқарздорлик юзага келган. Зеро, шартноманинг 1.1-бандига асосан, **** тармоғи орқали электр энергиясини истеъмолчига етказиб бериши, истеъмолчи эса истеъмол қилинган энергия **** тўлаши; 3.6-бандига кўра, келгуси ҳисоб-китоб даври бошланишидан олдин, энергиянинг шартномавий миқдори қиймати учун **** фоизлик олдиндан **** тўлаш асосида амалга оширилиши бўйича тарафлар келишилган. Даъвогар томонидан жавобгарга шартнома шартлари лозим **** **** натижасида етказиб берилган электр энергия учун қарздорликни иҳтиёрий равишда тўлаш, агар ушбу сумма тўланмаган **** тармоқдан узиш тўғрисида талабнома **** этган.Лекин жавобгар томонидан талабнома оқибатсиз қолдирган. Зеро, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодекси (бундан буён матнда матнда “ФК” деб юритилади)****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб бериши белгиланган. ФКнинг ****-моддасига асосан,энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга(истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасига биноан, агар қонунчиликда ёки энергия билан таъминлаш шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, энергия **** абонент амалда қабул қилган энергия миқдори учун тўланади, бу миқдор ушбу Кодекснинг ****-моддасига мувофиқ аниқланади. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 31 майдаги ****-сон қарори билан тасдиқланган электр энергиясидан фойдаланиш қоидаларига мувофиқ, электр энергияси истеъмолчилари ва ҳудудий электр тармоқлари ташкилотлари ўртасида тузиладиган шартномаларга асосан амалга оширилади. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 3 майдаги ****-сон қарорига асосан, “Фермер хўжаликларининг насос агрегатлари ва суғориш қудуқлари истеъмол қиладиган электр энергияси қийматини қоплаш учун Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетидан субсидиялар **** тартиби тўғрисида” ишлаб чиқилган Низомнинг 1-бандига кўра, Ушбу Низом насос агрегатлари ва суғориш қудуқларининг электр энергияси истеъмолини ҳисобга олиш ускунасини ўрнатган ва уни белгиланган тартибда туман электр тармоқлари ташкилотидан рўйхатдан ўтказган истеъмолчиларга нисбатан татбиқ этилади. Давлат-хусусий шериклик асосида хусусий сектор бошқарувига берилган давлат сув хўжалиги тизимидаги насос станциялари ва суғориш қудуқлари, шунингдек истеъмолчиларнинг пахта ва ғалла майдонларида шўр ювиш, нам ва яхоб сув бериш тадбирлари, бошқа экинлар ҳамда ғалладан бўшаган ерларга такрорий экинларни суғориш учун истеъмол қилинган электр энергияси қиймати уларнинг ўз маблағлари ҳисобидан қопланади. Мазкур Низомнинг 3-бандига кўра, Субсидиялар истеъмолчиларга: пахта хом ашёси ва ғалла экинларини мавжуд томчилатиб, ёмғирлатиб ёки дискрет суғориш тизимларидан (кейинги ўринларда — сувни тежайдиган суғориш технологияси) фойдаланган ҳолда суғоришда истеъмол қилинган электр энергияси қийматининг **** фоизи; пахта ва ғалла майдонларини сувни тежайдиган суғориш технологиясидан фойдаланмаган ҳолда суғоришда истеъмол қилинган электр энергияси қийматининг 50 фоизи миқдорида ****.Истеъмолчиларга субсидия **** бўйича материалларни жамлаш, кўриб чиқиш ҳамда ваколатли органлар ва ташкилотлар билан келишиш “ gr subsidi а” ЯАТ орқали амалга оширилади. Электр энергиясини етказиб бериш бўйича тузилган шартномалар белгиланган тартибда туманлар электр тармоқлари ташкилотларидан ва ҳудудий Ғазначилик бўлимларидан рўйхатдан ўтказилади. Ўзбекистон Республикаси ПрезидентинингҚишлоқ хўжалигида сувни тежайдиган технологияларни жорий этишни янада такомиллаштириш чоратадбирлари тўғрисида**** йил 1 мартдаги ПҚ-****-сон Қарорнинг 13бандигакўра, Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 25 октябрдаги «Қишлоқ хўжалигида сув тежовчи технологияларни жорий этишни рағбатлантириш механизмларини кенгайтириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-****-сонқароригамувофиқ **** йил 1 январдан: пахта хом ашёси ва бошоқли дон етиштириш учун насос агрегатлари ва суғориш қудуқлари истеъмол қилган электр энергияси қийматини Давлат бюджетидан субсидиялар ҳисобига қоплаш тартиби **** сувни тежайдиган технологияларни жорий этган қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқарувчиларига татбиқ этилиши; қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқарувчилари томонидан сув хўжалиги ташкилотларининг суғориш қудуқлари ва вертикал **** қудуқларидан қишлоқ хўжалиги экинларини суғориш учун фойдаланишга сувни тежайдиган технологияларни қўллаш шарти билан рухсат этилиши маълумот учун қабул қилинсин деб белгиланган. Суд, ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ суд **** ундириш масаласини муҳокама қилиб, суд **** жавобгар ҳисобидан ундиришни лозим топди. Чунки, ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. ЎзбекистонРеспубликасининг Давлат божи тўғрисидаги қонунида кўрсатилган талаблар бўйичамулкий тусдаги даъво аризаларидан - даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, лекин базавий ҳисоблаш миқдоридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи ундирилади. Суд юқоридагиларни инобатга олиб, жавобгар ҳисобидан Республика бюджетига****,18 сўмдавлат божини ва даъвогар фойдасига **** сўм почта **** ундиришни лозим топди. Баён этилганларга ва Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодексининг ****,****, ****, ****-моддаларига, Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****-моддаларига асосланиб, суд ҚАРОР ҚИЛАДИ: Даъвогарнинг даъво талабиқисманқаноатлантирилсин. “МУҲАММАДЖОН”фермер хўжалиги ҳисобидан; “Ҳудудий электр тармоқлари” акциядорлик жамияти фойдасига **** сўм асосий қарзва **** сўм почта ****; Республика бюджетига****,18 сўмдавлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори бир ой муддат ўтганидан сўнг қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан бошлаб шу суд орқали Андижон вилоятсудига белгиланган муддатда ва тартибда шикоят қилиниши(протест келтириш)мумкин. Раислик қилувчи, судья М.Ш.Хўжамбердиева