Реквизиты
Категория Экономические Номер дела 4-1802-2501/7066 Дата решения 17.12.2025 Инстанция Первая инстанция Тип документа Суд Каршинский межрайонный экономический суд Судья ESHMIRZAYEV ZOXIDJON MUXAMMADIYEVICH Язык
Стороны
Истец / Обвинение Ответчик / Подсудимый Sh hris bz sh h r m kt bg h v m kt b t
Source ID 913f3d38-8586-4eb1-9394-14d05b4930e6 Claim ID PDF Hash 232f1df58d1d9030... Загружено 10.04.2026 PDF
Ссылки на нормативные акты 9
Ссылка Название акта Статья Часть Тип
Узбекистан Республикаси Конституциясининг 15-моддаси Узбекистан Республикаси Конституцияси 15 law
Узбекистан Республикаси Конституциясининг 55-моддаси Узбекистан Республикаси Конституцияси 55 law
нинг 236-моддаси нинг 236 law
ФКнинг 703-моддаси ФКнинг 703 law
ИПК 89-моддаси ИПК 89 law
ИПК 68-моддаси ИПК 68 law
ИПКнинг 72-моддаси ИПКнинг 72 law
ИПКнинг 74-моддаси ИПКнинг 74 law
ИПКнинг 118-моддаси ИПКнинг 118 law
Текст решения Оригинал (узб.)
4-1802-2501/7066-сонли иктисодий иш УЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ^АЛКИЛУВКАРОРИ Шахрисабз шахри 2025 йил 17 декабрь Шахрисабз туманлараро иктисодий судининг судьяси З.Эшмирзаевнинг раислигида, судья ёрдамчиси Ф.Муртазаевнинг котиблигида, даъвогар рахбари А.Рузматовнинг иштирокида, Шахрисабз туман прокурори ёрдамчиси Б.Тожиевнинг катнашувида, даъвогар “ vitsin sh isl ri” хусусий корхонасининг жавобгар “Sh hris bz sh h r m kt bg h v m kt b t ’limi b ’limi” давлат муассасасидан 35 385 000 сум асосий карз ундириш тугрисидаги даъво аризаси буйича ишни Шахрисабз туманлараро иктисодий судининг маъмурий биносида очик суд мажлисида куриб чикиб, куйидагиларни а н и к л а д и: “ vitsin sh isl ri” хусусий корхонаси (бундан буён матнда даъвогар ёки бажарувчи деб юритилади) Шахрисабз туманлараро иктисодий судига даъво аризаси билан мурожаат килиб, “Sh hris bz sh h r m kt bg h v m kt b t ’limi b ’limi” давлат муассасаси (бундан буён матнда жавобгар ёки буюртмачи деб юритилади)дан 35 385 000 сум карздорликни ундиришни сураган. Суднинг ажрими билан ишга Кашкадарё вилоят Иктисодиёт ва молия бош бошкармаси хамда Кашкадарё вилояти Газначилик бошкармаси низонинг предметига нисбатан мустакил талаблар билан арз килмайдиган учинчи шахс сифатида жалб килинган. Суд мухокамасининг вакти ва жойи хакида тегишли тарзда хабардор килинган жавобгар, низонинг предметига нисбатан мустакил талаблар билан арз килмайдиган учинчи шахслар Кашкадарё вилоят Иктисодиёт ва молия бош бошкармаси хамда Кашкадарё вилояти Газначилик бошкармаси суд мажлисида уз вакиллари иштирокини таъминламади. Низонинг предметига нисбатан мустакил талаблар билан арз килмайдиган учинчи шахс Кашкадарё вилояти Газначилик бошкармаси вакили суд мажлисида иштирок этмаган булсада, бирок у судга 2025 йил 3 декабрь куни 01-35/747-сонли хат такдим килиб, даъвогар ва жавобгар уртасида тузилган 2023 йил 17 июлдаги 422-4-209-ХТ/2023-сонли 50 550 000 сумлик шартнома “Давлат харидлари тугрисида”ги Узбекистон Республикаси Конуни талабарига риоя килинган холда тузилганлигини, ушбу шартнома Кашкадарё вилояти Газначилик хизмати бошкармаси Давлат харидларини ривожлантириш ва мониторинг буйича шуъбасида руйхатдан утганлигини, шартномага асосан жавобгар хисобидан 15 165 000 сум тулаб берилганлигини маълум килган. Шунингдек ишни Кашкадарё вилояти F азначилик бошкармаси уз вакили иштирокисиз куриб чикишни сураган. Шу сабабли суд ишни Узбекистон Республикаси Иктисодий процессул кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг 128, 170-моддаларига асосан ишни жавобгар, низонинг предметига нисбатан 2 мустакил талаблар билан арз килмайдиган учинчи шахслар Кдшкадарё вилоят Иктисодиёт ва молия бош бошкармаси хамда ^ашкадарё вилояти Газначилик бошкармаси вакиллари иштирокисиз куриб чикишни лозим топди. Суд мажлисида иштирок этган даъвогар рахбари ундирилиши талаб килинган 35 385 000 сум карздорликни асосий карз эканлигини тушунтириб, даъвосини тулик каноатлантиришни суради. Суд мажлисида иштирок этган прокурор иш буйича тупланган хужжатларга даъвогар томонидан жавобгарга хизматлар курсатилганлигини тасдикдовчи далиллар мавжуд эмаслиги сабабли даъвони каноатлантиришни рад этишни суради. Суд, даъвогар рахбарининг тушунтириши хдмда прокурорнинг фикрини тинглаб, ишдаги мавжуд хужжатларга хукукий бахо бериб, куйидаги асосларга кура даъвогарнинг даъвосини каноатлантиришни рад этишни лозим топади. Узбекистан Республикаси Конституциясининг 15-моддаси биринчи, иккинчи кисмларига асосан Узбекистан Республикасида Узбекистан Республикаси Конституцияси ва конунларининг устунлиги сузсиз тан олинади. Узбекистон Республикаси Конституцияси мамлакатнинг бутун худудида олий юридик кучга эга, тугридан-тугри амал килади ва ягона хукукий маконнинг асосини ташкил этади. Узбекистан Республикаси Конституциясининг 55-моддаси иккинчи кисмига асосан хар кимга уз хукук ва эркинликларини суд оркали химоя килиш, давлат органларининг хамда бошка ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг конунга хилоф карорлари, харакатлари ва харакатсизлиги устидан судга шикоят килиш хукуки кафолатланади. Узбекистан Республикаси Фукаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) нинг 236-моддасида мажбуриятлар мажбурият шартларига ва конунчилик талабларига мувофик, бундай шартлар ва талаблар булмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда куйиладиган бошка талабларга мувофик лозим даражада бажарилиши кераклиги, 333-моддасида эса карздор айби булган такдирда мажбуриятни бажармаганлиги ёки лозим даражада бажармаганлиги учун, агар конунчиликда ёки шартномада бошкача тартиб белгиланган булмаса, жавоб бериши лозимлиги белгиланган. ФКнинг 703-моддасига асосан хак эвазига хизмат курсатиш шартномаси буйича ижрочи буюртмачининг топшириги билан ашёвий шаклда булмаган хизматни бажариш (муайян харакатларни килиш ёки муайян фаолиятни амалга ошириш) буюртмачи эса бу хизмат учун хак тулаш мажбуриятини олиши назарда тутилган булса, ФК 705-моддасига кура буюртмачи узига курсатилган хизматлар хакини хак эвазига хизмат курсатиш шартномасида курсатилган муддатларда ва тартибда тулаши шартлиги баён этилган. Иш хужжатларига кура, даъвогар ва жавобгар уртасида 2023 йил 17 июлда 422-4-209-ХТ/2023-сонли “ХДК эвазига хизмат курсатиш тугрисида”ги шартнома тузилган. Шартноманинг 2-бандига кура, шартноманинг умумий киймати 3 50 550 000 сумни ташкил килади. Даъво аризасида кайд этилишича даъвогар томонидан жавобгарга жами 50 550 000 сумлик хизмат курсатилган, 2023 йил 8 августда жавобгар томонидан 15 165 000 сум карздорлик тулаб берилган булиб, жавобгар томонидан колган 35 385 000 сум карздорлик туланмасдан колган. Иш хужжатларига кура, даъвогар ва жавобгар уртасида шартнома буйича 2024 йил 1 апрель холатига кура жавобгарнинг даъвогар олдида бажарилган ишлар буйича 35 385 000 сумлик карзи мавжудлиги хакида солиштирма далолатнома расмийлаштирилган. Иш хужжатлари урганилганида, даъвогар томонидан жавобгарга шартнома буйича хизмат курсатилганлиги хакида 2023 йил 27 октябрда 27сонли 50 550 000 сумлик хисобварак-фактура такдим килинган, бирок даъвогар томонидан юборилган хисобварак-фактурани жавобгар тасдикламаган. Узбекистан Республикаси Вазирлар Махкамасининг 2020 йил 14 августдаги “Кушилган киймат солиги хамда чет эл юридик шахслари билан боглик солик маъмурчилигини такомиллаштириш чора-тадбирлари тугрисида” 489-сон карорига 2-илова “Х,исобварак-фактураларнинг шакллари хамда уларни тулдириш, такдим этиш ва кабул килиш тартиби тугрисида” низомнинг 63-бандига кура, етказиб берувчи томонидан такдим этилган электрон хисобварак-фактура ун календарь кун, ракамли маркировкаланиши лозим булган махсулотлар буйича эса бир календарь кун ичида сотиб олувчи томонидан электрон ракамли имзо билан тасдикданиши ёки сабаби курсатилган холда рад этилиши шарт. Сотиб олувчи томонидан белгиланган муддатда тасдикланмаган ёки рад этилмаган электрон хисобварак-фактура тасдикланган хисобланади. Бунда хакикатда амалга оширилмаган хужалик операциялари буйича расмийлаштирилган хисобварак-фактуралар товарлар жунатилганлигини ёки хизматлар курсатилганлигини тасдикловчи хужжат сифатида тан олинмайди. Иш хужжатларида факатгина 2024 йил 1 январь холатига жавобгарнинг даъвогар олдида 35 385 000 сумлик карзи мавжудлиги хакида солиштирма далолатнома мавжуд булиб, бирок ушбу далолатнома даъвогар томонидан жавобгарга 35 385 000 сумлик хизматлар курсатилганлигини тасдикловчи далил хисобланмайди. Аввалги суд мажлисида иштирок этган жавобгар вакили даъвони тан олиб, узининг тушунтиришида хакикатан хам даъвогар томонидан жавобгарга 50 550 000 сумлик хизмат курсатилганлигини, жавобгар 15 165 000 сум карздорликни тулаб берганлигини, жавобгар томонидан даъвогарга 35 385 000 сум карздорлик туланмасдан колганлигини маълум килган. ИПК 89-моддасининг биринчи кисмига кура ишда иштирок этувчи шахсларнинг иш учун ахамиятли булган узларига маълум холатлар тугрисидаги тушунтиришлари текширилиши ва бошка далиллар билан бирга бахоланиши лозим. 4 Шу сабабли суд томонидан жавобгарга шартнома буйича хизмат курсатилганлигини тасдикдовчи бирламчи хужжатларни ва унга оид бошка далилларни судга такдим этилиши мажбурияти юклатилди. Бирок жавобгар шартнома буйича даъвогар томонидан унга хизмат курсатилганлигини тасдикловчи далилларни судга такдим эта олмади. ИПК 68-моддасининг биринчи кисмига мувофик, ишда иштирок этувчи хар бир шахс уз талаблари ва эътирозларига асос килиб келтираётган холатларни исботлаши керак. Бирок, даъвогар хам уз талаблари ва эътирозларига асос килиб келтираётган холатларни тегишли далиллар билан исботлаб бера олмади. ИПКнинг 72-моддасига кура, конунчиликка мувофик муайян далиллар билан тасдикланиши керак булган иш холатлари бошка далиллар билан тасдикланиши мумкин эмас. ИПКнинг 74-моддасига асосан, суд далилларга ишнинг барча холатларини жамлаб, уларни суд мажлисида конунга амал килган холда хар томонлама, тулик ва холис куриб чикишга асосланган холда уз ички ишончи буйича бахо беради. Х,ар бир далил ишга алокадорлиги, макбуллиги ва ишончлилиги нуктаи назаридан, далилларнинг йигиндиси эса етарлилиги нуктаи назаридан бахоланиши лозим. Х,еч кандай далил суд учун олдиндан белгилаб куйилган кучга эга эмас. ИПК 89-моддасининг иккинчи кисмига кура бошка шахс уз талабларини ёки эътирозларини асослаётган фактларнинг ишда иштирок этувчи шахс томонидан тан олиниши суд учун мажбурий эмас. Даъвогар рахбарининг тушунтириши, прокурорнинг фикри ва жавобгар вакилининг аввалги суд мажлисида берган тушунтиришлари, иш буйича тупланган бошка хужжатларга кура даъвогарнинг жавобгарга шартномада назарда тутилган хизматни курсатганлиги ва жавобгарнинг даъвогар олдида 35 385 000 сум асосий карзи мавжудлиги уз исботини топмади. Шу сабабли суд даъвогарнинг даъвосини каноатлантиришни рад этишни лозим топди. ИПКнинг 118-моддаси биринчи кисмига асосан, суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг каноатлантирилган даъво талаблари микдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Кайд этилганларга асосан суд даъвогарнинг даъвосини каноатлантиришни рад этишни, олдиндан туланган 707 700 сум давлат божи ва 41 200 сум почта харажатларини даъвогар зиммасида колдиришни лозим топди. Юкоридагиларни инобатга олиб, Узбекистан Республикаси Иктисодий процессуал кодексининг 118, 128, 170, 176-179, 186, 192-моддаларини куллаб, суд К а р о р к и л д и: “ vitsin sh isl ri” хусусий корхонасининг даъвосини каноатлантириш рад этилсин. Олдиндан туланган 707 700 сум давлат божи, 41 200 сум почта харажати “ vitsin sh isl ri” хусусий корхонасининг зиммасида колдирилсин. 5 Мазкур хал килув кароридан норози булган томонлар у кабул килинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд оркали Кдшкадарё вилоят судининг иктисодий ишлар буйича судлов хайъатига апелляция тартибида ёки конуний кучга кирган ва апелляция тартибида курилмаган хал килув карори устидан у конуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят килиши (протест келтириши) мумкин. Судья З.Эшмирзаев