Решение #2832862 Экономические

********-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанция судида ишни кўрган судья**** Кассация инстанцияси судида маърузачи судья**** БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ КАССАЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ **** ****5йил16 декабрь Бухоровилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати судьяси **** раислигида, ҳайъат аъзолари судьяларМ.Болтаевва **** иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси****котиблигида,ТИФ “Миллий ****”акциядорлик жамияти вакили **** (**** йил 8 январдаги ****-сонли ишончномага асосан) иштирокида,даъвогар “Buh r ns V sit ” масъулияти чекланган жамиятининг, жавобгар ТИФ “Миллий ****”акциядорлик жамиятидан тугатишга доир иш юритиш таомили доирасида кредиторга **** юклаш тўғрисидагидаъво аризаси юзасиданқабул қилинганБухоро туманлараро иқтисодий судининг**** йил 5 июндагиҳал қилув қарорига нисбатан жавобгарТИФ “Миллий ****”акциядорлик жамияти томонидан берилган кассацияшикоятини иқтисодий иш ҳужжатлари билан бирга Бухоро вилоят суди биносида ўтказилган очиқ суд **** кўриб чиқиб,қуйид гил рни аниқлади: “Buh r ns V sit ” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаатқилиб, ТИФ “Миллийбанк” акциядорлик жамияти (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)га бутун мол-мулки **** **** таъминоти сифатидақабулқилинганлиги сабабли мулкниқарздорлик эвазига балансгақабулқилиш таклифи ТИФ Миллий **** **** Когон БХМ(бундан буён матнда жавобгар филиали деб юритилади)томониданқабулқилинганлигини инобатга олиб,суд ****, суд бошқарувчиларига****тўлаш билан боғлик ****, жорий коммуналва фойдаланиш тўловлари, шунингдек, қарздорнинг тўловгақобилиятсизлик тўғрисида ишқўзғатилганиданкейин юзага келган жорий тўлов **** бўйича талаблар,қарздорнинг кредиторлар реестридагинавбатдан ташқари тўланиши лозим бўлган жами ******** **** сўм ****жавобгар филиалитомониданқарздорнинг тугатишҳисоб-рақамигаўтказиб бериш **** юклашни сўраган. Бухоро туманларароиқтисодий судининг **** йил 5 июндагиҳалқилувқарори билан даъво аризасиқаноатлантирилган. Ҳал қилув қарорига нисбатан жавобгар томонидан кассация шикоятиберилган.Кассация шикоятида**** томондан “Bull Fr ns V sit ”**** **** йил 16 январдаги кредит шартномасига асосан 2 гектар ер майдонига иссиқхона **** қурилиши учун **** **** доллари миқдорида кредит маблағи ****, кредит таъминоти сифатидадаъвогарнингунга тегишли иссиқхона **** (**** **** долларига баҳоланганҳолда) гаровга **** қилинганлиги, Бухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 4 январдаги ****-сонли ҳал қилув қарори билан **** деб топилганлиги ва тугатишга доир иш юритиш бошланганлиги, қарздорни тугатиш ишлари жараёнида қарздорга тегишли “Иссикхона ****”сотилмаганлиги сабабли**** йил 26 декабрдаги кредиторлар умумий йиғилиши билан кўчмас мулк баҳоланган суммаси 50%га арзонлаштирилган нархда **** балансига олиниши мумкинлиги тўғрисида келишувгаэришилганлиги, **** йил 24 мартдагитаклиф хатига асосанқарздорга тегишли“Иссикхона ****”**** млрд.сўмга **** балансига олиниши ва **** млн сўм миқдоридаги навбатдан ташқари тўловлар тўлаб берилиши таклифи билан чиқилганлиги, **** йил 2 апрелдагижавоб хати билан навбатдан ташқари тўловлар тўлаб берилмаслиги, таклифқилинаётган мулк **** балансигақабулқилинишига эътирози йўқлиги тўғрисида маълумқилинганлиги, суд бошқарувчиси томонидан **** балансига топшириш ишлари якунланмаганлиги, қарздорнингномида Когон тумани Беклар МФЙҳудудида кадастр рақами: 20:04:41:02:02:**** бўлган, умумий майдони **** кв. метрдан иборат нотурар бино-иншоотимавжудлигианиқланганлиги,**** млн.сўм навбатдан ташқари тўловқаердан келиб чиққанлиги йиғилишда муҳокамақилинмаганлиги,кредиторлар йиғилишиқарори билан келишилиб тасдиқланмаганлиги, ушбуҳолатлар биринчи инстанция судидамуҳокамақилинмаганлиги баён қилиниб, ҳалқилувқарорини бекорқилиб,даъво талабини радқилиш тўғрисида янгиқарорқабулқилишсўралган. Суд муҳокамасида иштирок этган жавобгар вакили шикоятда келтирилган **** ва асосларни такрорлаб, суд бошқарувчининг ҳаракатлариноқонуний эканлигини, ****навбатдан ташқари тўловларни тўлаб бериш****зиммасига олмаганлигини,ушбу масалакредиторлар йиғилишида муҳокама қилинмаганлигини, даъвогар суд **** бошқа кунга қолдириш тўғрисидаги илтимосномаси асоссиз эканлигини, суд муҳокамаларини чўзишга ҳаракат қилаётганлигини билдириб,илтимосномани қаноатлантиришни рад этишни,биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиб, даъвоаризасиниқаноатлантиришни рад қилиш тўғрисида янги қарор қабул қилишни сўради. 2 Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган даъвогартугатиш бошқарувчисуд **** вакил иштирокини таъминламади.Бироқ, тугатиш бошқарувчисудлов ҳайъатига илтимосномабилан мурожаат қилиб,суд муҳокамасини бошқа кунга қолдиришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буёнматнда ИПК деб юритилади) ****-моддасининг тўртинчи қисмига кўра, кассация инстанцияси судининг суд **** суд муҳокамасини ўтказиш **** ва жойи **** тегишли тарзда хабардор қилинган, кассация шикоятини (протестини) берган шахснинг ва ишда иштирок этувчи бошқа шахсларнинг келмаганлиги ишни уларнинг иштирокисиз кўришга тўсқинлик қилмайди. Ушбу ҳолатда, судлов ҳайъатидаъвогарсуд **** **** ва жойи тўғрисида хабардор эканлигини инобатга олиб, ишниунингвакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Судлов ҳайъати иш бўйича маърузачи судьянинг маърузасини тинглаб,жавобгар вакилининг тушунтиришини тинглаб,кассация шикоятидаги ****,иш ҳужжатлариниҳамда даъвогарнингсуд **** бошқа кунга қолдириш тўғрисидаги илтимосномасинимуҳокама қилиб,қуйида келтирилган асосларга кўра,даъвогарнингилтимосномасини қаноатлантиришни рад қилишни, жавобгарнинг кассация шикоятиниқисманқаноатлантиришни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилишниҳамдаиқтисодий ишбўйича иш юритишни тугатишнилозим топди. Даъвогар тугатиш бошқарувчи **** йил 16 декабрда судлов ҳайъатига илтимоснома билан мурожаат қилиб,бетоблиги ва даволанаётганлигини инобатга олиб унинг иштирокини таъминлаш **** кассация ишини кўриб чиқишни кейинга қолдиришни сўраган. Судлов ҳайъати даъвогар тугатиш бошқарувчисининг илтимосномасинимуҳокама қилиб, илтимоснома бўйича жавобгарнинг фикрини тинглаб, илтимоснома тегишли далиллар билан тасдиқланмаганлигини, касаллиги ва даволанаётганлиги тўғрисидаги далилларни илова қилмаганлигини инобатга олиб, унинг илтимосномасини қаноатлантиришни рад қилишни лозим топади. Иш ҳужжатларидананиқланишича,Бухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 4 январдаги****-сонлиҳал қилув қарори билан даъвогар **** деб топилган ва тугатишга доир иш юритиш бошланган. Суд бошкарувчисидаъвогаргатегишли бўлган Ромитан туман,Кахрамон МФЙ ҳудудида жойланган умумий ум ер майдони 3,0 га, қурилиш майдони ****.0 кв.метр фойдали майдони ****,12 кв.метрдан иборат“Иссикхона ****”бошланғич нархи 15******** ****,****га электрон аукцион савдоларига кўйилган, иссиқхона ****сотилмаганлигисабаблиарзонлаштирилиб онлайн аукцион 3 савдоларигатакрорий равишдақўйилганаммоаукцион савдоларида сотилмасдан қолган. Шундан сўнг, даъвогаркредиторларининг**** йил 12 декабрдагикредиторлар умумий йиғилишиқарорига асосан мазкур кўчмас мулк аукцион бошланғич нархи баҳолашҳисоботида кўрсатиб ўтилган бозорқийматининг 50% миқдорида 7******** ****,**** этиб белгиланиб аукцион савдоларига чиқарилган.Бироқ,кўчмас-мулк объекти сотилмасдан қолган. Суд бошкарувчиси**** йил 24 мартдаги№БТ/Т-2-сонли таклиф хатини жавобгар филиалига**** қилган.Жавобгар **** филиали **** йил 2 апрелдаги****-сонли хатибиланнавбатдан ташқари ****тўлаш****зиммасига олмаслигини билдириб, мулкий ******** балансига олишига розилик берган. Жавобгар навбатдан ташқари тўланиши лозим бўлган **** сўм ****тўлаб берилмаганлиги сабабли даъвогар даъво аризасидаги талаб билан судга мурожаат қилган. ИПК 74-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларига кўра, суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаи назаридан, далилларнинг йиғиндиси эса, етарлилиги нуқтаи назаридан баҳоланиши лозим. ИПК ****-моддасининг олтинчи қисмига кўра, суднинг ҳал қилув қарори қонуний ва асослантирилган бўлиши керак.У суд **** текширилган далилларгагина асосланган бўлиши мумкин. ИПК ****-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларига мувофиқ суд ишни кассация тартибида кўриш чоғида биринчи инстанция суди ҳал қилув қарорининг қонунийлиги ва асослилигини текширади.Суд янги далилларни текшириши ва янги фактларни аниқлаши мумкин.Кассация инстанцияси суди биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини тўлиқ **** текшириши шарт. Аниқланишича, Бухоро туманлараро иқтисодий судининг ****-сонли иқтисодий иши бўйича **** йил 23 апрелдаги**** биландаъвогарга нисбатан тугатишга доир иш юритиш тамомланган. Бухоро шаҳар давлат хизматлари марказининг Давлат реестридан чиқарилганлик тўғрисидаги **** йил 25 апрелдаги ****-сонли маълумотига кўра, **** йил 23 апрелдаги **** асосан даъвогар **** йил 25 апрель куни (****) Бухоро вилояти, Бухоро шаҳар ДХМ томониданягонадавлат реестридан чиқарилган. Даъвогар тугатиш бошқарувчи судга **** йил 16 апрелдаги**** юклаштўғрисидагидаъво аризаси билан мурожаат қилган ва суднинг**** йил 5 июндаиқтисодийиш мазмунан кўриб ҳал қилинган.Ваҳоланки, суднинг 4 ҳалқилув қарори қабул қилинган пайтда даъвогар давлат реестридан чиқарилган, даъвогар тугатилганбўлган.**** йил 5 июндагисуд муҳокамасидадаъвогар тугатиш бошқарувчи иштирок этган бўлсада, жамият давлат реестридан чиқарилганлиги тўғрисида маълумотни судга **** қилмаган ва судни ушбу тўғрисида маълум қилмаган. Биринчи инстанция суди иш учун муҳим аҳамиятли ҳолатларнитўлиқаниқламасдан, даъвоаризасиниқаноатлантириш **** **** хулосага келган. ИПК ****-моддаси биринчи қисмининг 4-бандига кўра,ишда тараф ҳисобланган юридик шахс тугатилган бўлса суд иш юритишни тугатади деб белгиланган. Демак, биринчи инстанция суди ишни мазмунанкўрган кундадаъвогар тугатилган бўлган. Ушбу ҳолатдабиринчи инсатнция судидаъво аризаси бўйича иш юритишни тугатиши лозим бўлган. ИПК ****-моддаси биринчи қисмининг 4-бандига кўра,кассация инстанциясисуди кассация шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйичаҳал қилув қарорини тўлиқ ёки қисман бекор қилишга ва иш юритишни тугатишга ёхуд даъвони тўлиқ ёки қисман кўрмасдан қолдиришга****. Юқоридагиларга асосан судлов ҳайъати жавобгарнинг кассация шикоятиниқисманқаноатлантиришни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилишни,иқтисодий ишбўйича иш юритишни тугатиш тўғрисидаянги қарор қабул қилишни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи тўғрисида”ги қонуни 18-моддаси биринчи қисмининг 4-бандига кўра, агар иш судга тааллуқли бўлмаса, ишни юритиш тугатилгандадавлат божи тўлиқ ёки қисман қайтарилиши кераклиги белгиланган. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра,суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Мазкур модданинг тўққизинчи қисмига кўра,ишда иштирок этувчи шахсларнинг апелляция, кассация ва тафтиш шикояти бериш билан боғлиқ ҳолда қилган суд **** ушбу моддада баён этилган қоидаларга мувофиқ ****. Баён этилганларга асосан, судлов ҳайъати суд ********муҳокама қилиб,иқтисодий иш бўйичаиш юритиш тугатилганлиги сабабли биринчи вакассацияинстанция судлари учун давлат божини ундирмасликни, даъвогар томонидан биринчи инстанция суди учун олдиндан **** сўм почта ****, жавобгар томонидан кассация инстанция суди учунолдиндан******** почта **** тўлаганлигини инобатга олибуларнингзиммасида қолдиришни,жавобгар томониданкассация инстанция суди учун олдиндан тўланган **** сўм давлат божини маълумотнома асосида унга қайтаришни, 5 ҳал қилув қарори ижроси юзасидан чиқарилганбарчаижро ****арининг ундирувини бекор қилишнилозим топди. Юқоридагиларга кўра,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****-моддаларига асосланиб, судлов ҳайъати қарорқилади: Даъвогар“Buh r ns V sit ” масъулияти чекланган жамиятитугатиш бошқарувчининг ишни кўришни кейинга қолдириш тўғрисидаги илтимосномаси қаноатлантириш рад этилсин. ЖавобгарТИФ “Миллий ****”акциядорликжамиятинингкассация шикоятиқисманқаноатлантирилсин. Бухоротуманлараро иқтисодий судининг ****5йил5 июндагиҳал қилувқарори бекор қилинсин. Иш бўйича янги қарор қабул қилинган. Даъвоаризаси бўйича иш юритиш тугатилсин. Даъвогар“Buh r ns V sit ” масъулияти чекланган жамиятитомониданбиринчи инстанция суди учун олдиндан **** сўм почта **** жавобгарТИФ “Миллий ****”акциядорлик жамияти томониданкассацияинстанция суди учун олдиндан****сўм почта **** тўланганлиги инобатга олинсин ва уларнинг зиммасида қолдирилсин. ЖавобгарТИФ “Миллий ****”акциядорлик жамияти томонидан кассация инстанция суди учун олдиндан тўланган **** сўм давлат божи маълумотнома асосида унга қайтарилсин. Ҳал қилув қарори ижроси бўйича**** йил 7 июлда чиқарилган ижро **** бўйича **** юклаш ваундирувларбекор қилинсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Қарор устиданҳал қилув қарори қонуний кучга киргач бирйил муддат ичида биринчи инстанция суди орқали тафтиш тартибида шикоят (протест) билан Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига мурожаат қилиниши мумкин. Раислик қилувчи **** ҳайъат аъзолари **** **** 6