Решение #2832972 Экономические

********/****-сонли иқтисодийиш ЎЗБEК И С Т О Н РEС П У Б Л И К А С И Н О М И Д А Н Ҳ А Л Қ И Л У В Қ АРО Р И ********5 йил 16 декабрь ****иқтисодий судинингсудьяси****раислигида, судья *********************котиблигида *********************қарздорликва олдиндан тўланган4******* почта ****ундириш****даъво аризаси бўйича ишни даъвогар вакили****(17*********************-сонли ишончнома асосида)лар иштирокида **** иқтисодий суди биносидаочиқ суд ****ида кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: *************************” (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)нингжавобгар“*********************ўтган фоиз қарздорлик, жами****,79сўммиқдоридаги кредит қарздорлик ва олдиндан тўланган **** сўм почта ****ундиришнисўраган. Суднинг **** ишга**** Давлат хизматлари марказидан мутахассисжалб қилинган. Даъвогар“*********************” масъулияти чекланган жамияти (СТИР****) деб ўзгартирилган. Суд **** муҳокамасида иштирок этган даъвогар вакилидаъво талабларини тўлиқ қўллаб-қувватлаб, жавобгар томонидан кредит қарздорликларибугунги кун ҳолатида ҳам бартараф этилмаганлиги натижасида фоиз қарздорлиги ошиб бораётганлигини таъкидлаб, даъво талабларини тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд **** муҳокамасида иштирок этганжавобгарвакили қарздорликни тўлиқ тан олиб, ҳозирги кунда молиявий аҳволи оғир аҳволда эканлигини, **** йил февралгача муддат берилса кредит қарзини тўлаб беришини маълум қилиб, қарор қабул қилишни судга ҳавола қилди. Суд **** тайинланган кун ва **** **** тегишли *********************Бироқ,суд **** бошлангунга қадар ёзма маълумотнома **** қилиб*********************чекланган жамияти дебўзгартирилганлигини маълум қилган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуалкодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддасида иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар, учинчи шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкинлиги кўрсатилган. Мазкур ҳолатда суд,ишни жавобгар вакили иштирокисиз кўришни лозим топади. Суд иш бўйича тараф вакилининг тушунтиришини эшитиб, даъво аризасида келтирилган ҳолатларни иш ҳужжатлари билан бирга ўрганиб чиқиб, муҳокама қилиб, қуйидагиларга асосан даъво 2 талабларинитўлиққаноатлантиришни ҳамда суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси *********************асосан ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****.Ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Иш ҳужжатларига кўра, тарафлар ўртасида *********************тномага кўра **** жавобгаргайиллик 26фоиз устама тўлашшарти билан ******* қадар 6**** сўмкредит ****. ****томонидан ушбу кредит маблағи тарафлар ўртасида тузилган шартномага мувофиқ ва шартларда жавобгаргаўз ********.Лекин, жавобгар кредит ва унга ҳисобланган фоизларни қайтариш режасини бузиб, кредитнинг асосий қарзи ва фоизларини тўламасдан келган. *********************кредитқарздорлиги юзага келган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг5.4.2-бандида,кредитни ушбу шартномада келишилган тартибгамувофиқ ўз **** тўлашиқайд этилган. Даъвогартомонидан жавобгарга кредит шартномаси талабларини **** аксҳолда кредит ва унгаҳисобланган фоизларни ундириш чоралари кўрилиши тўғрисидаталабнома юборилган, даъвогарнинг жавобгарга юборган талабномаси жавобгар томонидан ижросиз ва жавобсиз қолдирилган. Натижада ушбу низо келиб чиқиб,даъвогар кредит қарздорлигини ундириш **** судга мурожаат қилган. Суд даъво талабини асосли деб ҳисоблайди. Чунки,Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда – ФК деб юритилади)нинг 8, ****-моддаларига кўра **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак, ****-моддасига асосан **** **** бир томонлама бош тортиш ва шартномашартларини бир томонлама ўзгартиришга йўл қўйилмайди. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ кредит шартномаси бўйича бир тараф — **** ёки бошқа кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (қарз олувчига) шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари (кредит) бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади.Агар ушбу параграфнинг қоидаларида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса ва у кредит шартномасининг моҳиятидан келиб чиқмаса, кредит шартномаси муносабатларига нисбатан ушбу боб1-параграфинингқоидалари қўлланади. ФКнинг ****-моддасида қарз олувчи олинган қарз суммасини қарз шартномасида назарда тутилган муддатда ва тартибда қарз берувчига қайтариши шарт. 3 Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг *********************шартномаларидан келиб чиқадиган **** **** таъминлаш тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги қарорининг 5-бандида қарз олувчилар (қарздорлар)нинг кредитларни қайтармаганлик учун кредит ташкилотлари олдидаги жавобгарлиги доирасини аниқлашда судлар қарз таркибига кредитнинг ёки унинг бир қисмининг суммаси, кредитдан фойдаланганлик учун фоизлар, кредит шартномасида белгиланган **** бошқа тўловлар (комиссиялар) киришидан келиб чиқишлари зарур. Кредитдан фойдаланганлик учун фоизлар, кредит ташкилоти томонидан қарз олувчи (қарздор) **** пул маблағларидан амалда фойдаланган бутун даври учун, ҳатто актив (кредит/қарз) ўстирмаслик **** ўтказилган **** ҳам, пул **** кечиктириш даврини қўшган ҳолда ҳисобланишимумкинлиги белгиланган. Мазкур ҳолатда жавобгар томонидан шартнома шартларига лозим **** риоя қилинмаган. Шу боисдан суд даъво талабларини асосли деб ҳисоблайди ва уни тўлиқ қаноатлантириш лозим топади. ИПКнинг 66-моддасига асосан иш бўйича далиллар ушбу Кодексда ва бошқа қонунларда назарда тутилган тартибда олинган фактлар **** маълумотлар бўлиб, улар асосида суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг талаблари ва эътирозларини асословчи ҳолатлар, шунингдек низони тўғри ҳал қилиш учун аҳамиятга эга бўлган бошқа ҳолатлар мавжудлигини ёки мавжуд эмаслигини аниқлайди. ИПКнинг *********************суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ҳолда ўз ички ишончи бўйича баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ваишончлилиги нуқтаи назаридан, далилларнинг йиғиндиси эса етарлилиги нуқтаи назаридан баҳоланиши лозим.Ҳеч қандай далил суд учун олдиндан белгилаб қўйилган кучга эга эмас. ИПКнинг ****-моддасига кўра даъвогар тўлашдан белгиланган тартибда озод қилинган давлат божи, агар жавобгар бож тўлашдан озод қилинмаган бўлса, қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда жавобгардан республика бюджети даромадига ундирилади. Ўзбекистон Республикаси“Давлат божи тўғрисида”ги Қонунига кўра,иқтисодий судларга **** давлат божи тўланиши кераклиги белгиланган. Юқоридагиларга кўра, суд даъво талаблари тўлиққаноатлантиришни, жавобгарҳисобидан даъвогар фойдасига ****,********************* муддати ўтган асосий қарздорлик*********************қарздорлик ва олдиндан тўланган412**** почта ****ҳамда республика бюджетига **** сўм давлат божи ундиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 8, ****, ****, ****, ****-моддаларини ҳамдаЎзбекистон РеспубликасиИқтисодий процессуал кодексининг 66, 74, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л д и: 4 даъвогарнингдаъво талабитўлиққаноатлантирилсин. *************************” фойдасига *********************з қарздорлик, жами*********************миқдоридаги кредит қарздорликва олдиндан тўланган **** сўм почта ****; Республикабюджетига**** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ўтгач, қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргандан сўнг ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қароридан норози бўлган томонлар у қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд орқали Қашқадарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят қилиши (протест келтириши) мумкин. Судья ****