Решение #2833081 Экономические

****1-****-сонлииқтисодийиш **** Биринчи инстанция судида ишни кўрган судья– **** Апелляция инстанцияси судида маърузачи судья– **** БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ ****5йил16 декабрь Бухоро вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати М.Болтаевнинграислигида, ҳайъат аъзолари судьялар М.Кодироваҳамда **** иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси **** котиблигида,“**** **** **** ****” масъулияти чекланган жамияти вакили **** (ишончномага асосан),Бухоро вилояти солиқ бошқармасивакили **** (**** йил 3 январдаги ****-сонли ишончномага асосан)лар иштирокида,даъвогар **** вилояти солиқ бошқармасининг жавобгар “ lik Om d B r k F z” масъулияти чекланган жамиятидан 4******** ****,**** солиқ қарздорлигини унинг мол-мулки ҳисобидан ундириш тўғрисидаги даъво аризаси юзасиданқабул қилинганБухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 7 октябрдаги ҳал қилув қарори устиданжавобгар“**** **** **** ****” масъулияти чекланган жамияти томонидан берилган апелляция шикоятинииқтисодий иш ҳужжатлари билан бирга Бухоро вилоят суди биносида ўтказилган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н иқл а д и : Бухоро вилояти солиқ бошқармаси (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, “ lik Om d B r k F z” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан 4******** ****,**** солиқ қарздорлигини унинг мол-мулки ҳисобидан ундиришни сўраган. Бухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 7 октябрдаги ҳал қилув қарори билан даъво аризаси тўлиқ қаноатлантирилиб, жавобгардан 4************,**** солиқ қарздорлиги унинг мол-мулки ҳисобидан бюджетга ундириш белгиланган. Мазкур суд ҳужжатига нисбатан жавобгар томонидан апелляция шикояти берилган.Шикоятдажамиятнинг **** йил 27 июнь ҳолатида солиқлар бўйича жами **** ****,**** ортиқча тўловлари мавжуд бўлганлиги, қарздорлик сайёр солиқ текширувчи натижалари юзасидан қабул қилинган **** йил 22 ноябрдаги ****-сонли қарорига асосан вужудга келганлиги, қарорни **** эмас деб топиш тўғрисидаги аризабилан судга мурожаат қилганлиги,Бухоро туманлараро маъмурий судининг ****-сонли ҳал қилув қароридан норози бўлиб,Олий судга тафтиш тартибидагишикоят қилинганлиги, шикоят кўриб чиқиш босқичида эканлиги, қарор юзасидан низолашаётганлигисабабли қонуний кучга кирмасдан туриб даъвогартомонидан уларга талабнома юборилганлиги, биринчи инстанция суди ушбу ҳолатларни ўрганмаганлиги, уларга ҳуқуқий баҳо берилмаганлигисуднинг ҳал қилув қарорини бекор қилиб,даъво аризасини қаноатлантиришни рад этиш тўғрисида янги қарор қабул қилиш сўралган. Суд **** иштирок этганжавобгар вакили апелляция шикоятини қувватлаб,шикоятдаги **** такрорлаб,даъво аризасида кўрсатилган солиқ қарздорлик **** йил 22 ноябрдаги сайёр солиқ текшируви натижалари бўйича қабул қилинган қарор билан вужудга келганлигини, қарор қонуний кучга кирмасдан туриб, даъвогаржамиятгаталабнома юборганлигини, солиқ органининг қарори юзасидан уни **** эмас деб топиш тўғрисидаги ариза бўйича қабул қилинган ҳал қилув қарор ва қарорга нисбатан Олий судга тафтиш тартибида шикоят қилинганлигини, бироқ суд **** тайинланмаганлиги ва тегишли **** **** қила олмаслигини, ****-сонли маъмурий иш Олий судда кўриб чиқилгунга қадар мазкур иқтисодий иш бўйича иш юритишни тўхтатишни, келтирилган **** инобатга олиб ҳал қилув қарорини бекор қилиб, даъвони қаноатлантиришни рад қилишни сўради. Суд **** иштирок этгандаъвогарвакилишикоятда келтирилган **** эътирози борлигини, сайёр солиқ текшируви натижалари бўйича қарор қонуний кучга киргандан сўнг талабнома жавобгарнинг шахсий кобинетига юборилганлигини,жавобгар қарор талабларини **** сабабли судга даъво аризаси билан мурожаат қилишганлигини, Олий суд томонидан жавобгарнинг тафтиш тартибидаги шикоятини иш юритишга қабул қилингандан хабари йўқлигини, даъво аризасидаги талаб ишдаги ҳужжатлар билан тасдиқланганлигинибилдириб,жавобгарнинг иш юритишни тўхтатиш тўғрисидаги илтимосномаси ва апелляция шикоятиниқаноатлантиришни рад қилишнибиринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни сўради. Судлов ҳайъати иш бўйича маърузачи судьянинг маърузасини тинглаб, тарафлар вакилларининг тушунтиришларинитинглаб, апелляция шикоятидаги **** ва иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйида келтирилган асосларга кўра,мазкур иқтисодий иш бўйича иш юритишни тўхтатиш тўғрисидаги илтимосномаси ваапелляция шикоятини қаноатлантиришнирад этишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарориниўзгаришсиз қолдиришнилозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)****-моддаси биринчи қисмининг 1-бандига кўра,мазкур ишни Ўзбекистон Республикаси Конституциявий суди, фуқаролик ишлари бўйича суд, жиноят ишлари бўйича суд, маъмурий суд ёки иқтисодий суд томонидан кўрилаётган бошқа иш ёки масала юзасидан, шунингдек тергов ҳаракатлари олиб борилаётган иш юзасидан қарор қабул қилингунига қадар кўриш мумкин бўлмаганда суд иш юритишни тўхтатиб туриши шартлиги белгиланган. ЖавобгарвакилиБухоро туманлараро маъмурий судининг ****-сонлимаъмурий иши бўйича қабул қилинганҳал қилувқароридан норози 2 бўлиб Олий судга тафтиш тартибида шикояткиритилганлиги **** қилиб келтирган бўлсада, бироқ, маъмурий иш Олий суддакўрилаётганлигини тасдиқловчи далилни судлов ҳайъатига **** қила олмади. Судлов ҳайъати жавобгар вакилининг оғзаки илтимосномаси тегишли ҳужжатлар билан тасдиқланмаганлигини, мазкур иқтисодий иш бўйича иш юритишни тўхтатишга асослар мавжуд эмаслигини инобатга олиб, жавобгар вакилининг иш юритишни тўхтатиш тўғрисидаги илтимосномасини қаноатлантиришни рад қилишни лозим топади. Аниқланишича, жавобгарнинг бюджет ва бюджетдан ташқари жамғармалар олдида ****5йил27 июь ҳолатида **** ундирувга қаратилмаган солиқ қарздорлиги**** ****,87сўмни ташкил қилган.Мазкур солиқ қарздорлигини жавобгарнинг **** **** пул маблағлари ҳисобидан **** ундириш тўғрисидаги солиқ органининг инкассо топшириқномаси (солиқ қарзини тўлаш тўғрисида солиқ тўловчининг тўлов топшириқномаси) пул маблағлари мавжуд эмаслиги сабабли 2-сонли картотекага олинган. Шунга кўра,даъвогар томонидан жавобгарга Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодексининг ****-моддалари талабларидан келиб чиқиб**** йил 24 апрелда ****-сонлисолиқ қарзини узиш тўғрисида талабнома юборилган, бироқ жавобгар**** йил 24 апрелдаталабномага нисбатан эътироз билдирган. Шу сабабли даъвогар судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгардан**** ****,87сўм солиқ қарздорлигини унинг мол-мулки ҳисобидан ундиришни сўраган. Даъвогар вакили томонидан судга **** этган маълумотномага кўра, суд **** кунига қадар солиқ қарздорлиги бартараф этилмаган.Шу сабабли биринчи инстанция суди даъво аризасинитўлиққаноатлантиришни лозим топган. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 63-моддасинингбиринчи қисмига кўра, фуқаролар қонун билан белгиланган солиқлар ва йиғимларни тўлаши шарт. Ўзбекистон Республикасисолиқ кодекси (бундан буён матнда Солиқ кодекси деб юритилади)нинг22-моддасида солиқ тўловчилар белгиланган солиқлар ва йиғимларни ўз **** ҳамда тўлиқ **** ҳисоблаб чиқариши ва тўлаши шартлиги белгиланган. Солиқ кодексининг****-моддасига кўра, солиқ қарзини узиш тўғрисидаги талабнома юридик шахс, шунингдек тадбиркорлик фаолиятига доир қисми бўйича якка тартибдаги тадбиркор томонидан олинган кундан эътиборан олтмиш календарь кун ичида солиқ қарзи тўланмаган **** ва агар ушбу Кодекснинг ****-моддаларида назарда тутилган чоралар қўлланиши натижасида солиқ қарзи узилмай қолаверса, солиқ органлари ундирувни ушбу Кодекснинг ****-моддаларида белгиланган тартибда солиқ тўловчининг молмулкига қаратади. Солиқ кодекси****-моддасининг олтинчи қисмигакўра,юридик шахсдан ёки якка тартибдаги тадбиркордан солиқ қарзини ундириш дастлаб унинг **** **** пул маблағлари ҳисобидан, улар етишмаган **** эса мазкур шахснинг бошқа мол-мулки ҳисобидан амалга оширилади. 3 Солиқ кодекси****-моддасининг олтинчи қисмига кўра, солиқ қарзи бўйича **** эга шахснинг мол-мулки ҳисобидан солиқ қарздорлигини ундириш суд тартибида амалга оширилади.Солиқ тўловчи томонидан солиқ қарздорлиги тан олинса, солиқ органи раҳбарининг (раҳбар ўринбосарининг) қарорига биноан солиқ қарзи бўйича **** эга шахснинг мулки ҳисобидан солиқ қарздорлиги ундирилиши мумкин. ИПКнинг****-моддасига кўра, суд ишни апелляция инстанциясида кўриш чоғида биринчи инстанция суди ҳал қилув қарорининг қонунийлигини ва асослилигини текширади.Суд янги далилларни текшириши ва янги фактларни аниқлаши мумкин.Апелляция инстанциясининг суди биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини тўлиқ **** текшириши шарт. Аниқланишича, Бухоро туманлараро маъмурий судининг **** йил 28 январдаги апжримига асосан аризачи“**** **** **** ****” масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар **** вилоят солиқ бошқармасининг **** йил 22 ноябрдаги қарорини **** эмас деб топиш тўғрисидаги аризасига асосан қўзғатилган ****-сонли маъмурий иш Маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги кодекси ****-моддасининг 5-бандига асосан иш юритиш тугатилган. Бухоро вилоят маъмурий суди кассация инстанциясининг **** йил 2 июлдаги қарори билан суднинг **** йил 28 январдаги **** бекор қилинган ва маъмурий иш мазмунан кўриш учун Бухоро туманлараро маъмурий судига юборилган. Суднинг **** йил 4 августдаги ҳал қилув қарори билан ариза қаноатлантириш рад қилинган. Бухоро вилоят маъмурий суди апелляция инстанциянинг **** йил 16 сентябрдаги қарори билан **** йил 4 августдаги ҳал қилув қарори ўзгаришсиз қолдирилган. Биринчи инстанция суди жавобгарнинг бюджет ва бюджетдан ташқари жамғармалар олдидаги солиқ қарздорлигинингмавжудлиги шахсий карточкасидан кўчирма, сайёр солиқ текшируви далолатномаси ва солиқ органининг қарорибилан тасдиқланганлигини инобатга олиб, моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларини тўғри қўллаб, даъво аризасини тўлиқ қаноатлантириш тўғрисида қонуний тўхтамга келган. ИПК 68-моддасининг биринчи қисмига кўра,ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Судлов ҳайъати апелляция шикоятида келтирилган **** билан келиша олмайди. Солиқ кодекси55-моддасининг биринчи қисмига кўра,ушбу Кодекс **** ҳисоблаб чиқарилган (ҳисобланган) ва белгиланган муддатларда тўланмаган солиқларнинг, шу жумладан улар бўйича бўнак ва жорийтўловларнинг суммалари, шунингдек ушбу Кодексда белгиланган муддатда тўланмаган молиявий санкциялар ва пенялар солиқ қарзи деб эътироф этилади. 4 ИПКнинг 72-моддасига кўра, қонунчиликка мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмас. Жавобгарнинг **** йил 27 июнь ҳолатида солиқлар бўйича ортиқчасолиқтўловларинингмавжудлигива ушбу ҳолатни биринчи инстанция суди инобатга олмаганлиги тўғрисидаги **** асоссиз. Жавобгар Солиқ кодексида белгиланган тартибдаортиқча тўланган солиқларни ҳисобга олиш ҳамда қайтариш тартибига мувофиқ ҳаракатларни амалга оширганлигини тасдиқловчи далиллар иш ҳужжатлаларида мавжуд эмас. Солиқ кодекси ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, солиқ текшируви натижалари бўйича қабул қилинган солиқ органининг қарори устидан шикоят қилинганда, бундай қарор юқори турувчи солиқ органи томонидан бекор қилинмаган ва устидан шикоят қилинмаган қисми бўйича шикоят юзасидан юқори турувчи солиқ органи томонидан қарор қабул қилинган кундан эътиборан кучга киради. Иккинчидан, жавобгарнинг **** йил 22 ноябрдаги сайёр солиқ теширувида аниқланган солиққа оид ҳуқуқбузарликлари тўғрисидаги материалларни кўриб чиқиш натижалари бўйича қарор кучга кирмасдан талабномаюборилганлиги**** билан ҳам судлов ҳайъати келишмайди.Чунки,**** йил 22 ноябрдаги қарордан норози бўлиб жавобгар маъмурий судга берган аризаси юзасидан иш юритишни тугатиш тўғрисида **** йил 28 январда **** қабул қилинган.Ушбу **** Бухоро вилоят маъмурий суди кассация инстанциясининг **** йил 2 июлдаги қарори билан бекор қилинган ва маъмурий иш мазмунан кўриш учун Бухоро туманлараро маъмурий судига юборилган бўлсада, даъвогар талабномани жавобгарга **** йил 24 апрелда юборган ва **** йил 27 июнда даъво аризаси билан мурожаат қилган.Ушбу ҳолатда **** йил 22 ноябрдагисолиқ органинингқарори қонуний кучга кирмаган деб баҳолаб бўлмайди. Судлов ҳайъати мазкур ҳолатда биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиш ёки ўзгартириш учун ИПКнинг ****-моддасида кўрсатилган асослар мавжуд эмас деб ҳисоблайди. ИПКнинг ****-моддасига кўра, апелляция инстанцияси суди апелляция шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришга ****. Баён этилганларга асосан, судлов ҳайъати апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этишни ва ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни лозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчива тўққизинчиқисмларига кўра,суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишдауларнинг зиммасига юклатилади. Ишда иштирок этувчи шахсларнинг апелляция, кассациява тафтиш тартибидагишикояти бериш билан боғлиқ ҳолда қилган суд **** ушбу моддада баён этилган қоидаларга мувофиқ ****. 5 Судлов ҳайъати иш юзасидан суд **** **** масаласини муҳокама қилиб, апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этилганлиги сабаближавобгар ҳисобиданапелляция инстанция суди учун республика бюджетига **** сўм давлат божиниундиришни,апелляция инстанциясудиучунолдиндан тўланган ******** почта **** унинг зиммасида қолдиришни лозим топади. Юқоридагиларга кўра,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддаларига асосланиб, судлов ҳайъати қарорқилади: Жавобгар“**** **** **** ****” масъулияти чекланган жамиятинингапелляция шикоятини қаноатлантириш рад этилсин. Бухоротуманлараро иқтисодий судининг ****5йил7 октябрдагиҳал қилув қарори ўзгаришсиз қолдирилсин. Жавобгар“**** **** **** ****” масъулияти чекланган жамиятиданапелляция инстанция суди учун республика бюджетига **** сўм давлат божи ундирилсин. Жавобгар“**** **** **** ****” масъулияти чекланган жамияти томонидан апелляция инстанцияси судиучунолдиндан ****сўм почта **** тўланганлиги инобатга олиниб, унинг зиммасида қолдирилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Қарор устидан бир йил муддатда биринчи инстанция суди орқали Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи М.Болтаев ҳайъат аъзолари М.Кодирова **** 6