Решение #2833217 Экономические

****502/****-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН Ҳ А Л Қ И Л У В Қ АРО Р И **** ****5йил16 декабрь **** иқтисодий судининг судьяси****раислигида, судья *********************котиблигида, **** адлия бўлимининг даъвогар“*********************жавобгар“*********************бўйича ишни **** *********************ишончномага асосан)лар(жавобгариштирокисиз)лар иштирокида,**** иқтисодий суди биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: ****адлия бўлими(бундан буён матндаАдлия деб юритилади) даъвогар“********************* (бундан буён матндақўшимчажавобгар деб юритилади)дан****сўм асосий қарзниундиришни сўраган. Суднинг **** билан иш бўйича низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан *********************жалб қилинган. Суд **** муҳокамасида иштирок этганадлия бўлими вакилидаъво аризасида келтирилган **** қўллаб-қувватлаб, даъвони қаноатлантиришни сўради. Суд **** муҳокамасида иштирок этган даъвогар вакили даъво аризасида келтирилган **** қўллаб-қувватлаб,маълумот **** қилиб,истеъмол қилинган электр-энергияси бўйича қарздорлик жавобгар томониданқисмантўланганлигини билдириб, даъвонинг қолган қисминиқаноатлантиришни сўради. Суд **** муҳокамасида иштирок этганпрокурор ёрдамчисидаъво аризасиюзасидан қарор қабул қилишни судга ҳавола қилди. Суд **** тайинланган кун ва **** **** тегишли тарзда жавобгар,Қашқадарё вилоят Иқтисодиёт ва молия бош бошқармаси, Қашқадарё вилоят Ғазначилик хизмати бошқармасихабардор қилинган бўлсада, бугунги суд **** вакили иштирокини таъминламади. Шунингдек, суд **** тайинланган кун ва **** **** тегишли тарзда “Ўзэнергоинспекцияси” Қашқадарё вилоят ҳудудий бўлими мутахассиси бугунги суд **** иштирок этмади, бироқ суд **** бошлангунга қадар хулоса **** этган. ********************* (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддасида иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкинлиги кўрсатилган. Мазкур ҳолатда суд,ишни *********************. Суд иш бўйича тараф вакилининг тушунтиришларини эшитиб, даъво аризасида келтирилган ҳолатларни иш ҳужжатлари билан бирга ўрганиб 2 чиқиб, муҳокама қилиб, қуйидагиларга асосан даъво талабларини қисманқаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси *********************иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланиши белгиланган. Иш ҳужжатлари ва суд муҳокамаси давомида аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича,тарафлар ўртасида**** йил15январда“Юридик шахслар учун электр энергия таъминоти тўғрисида”ги шартнома (бундан буён матнда шартнома деб юритилади) тузилган. Тарафлар ўртасида тузилган шартномага асосан электр тармоқлари **** туташтирилган тармоқ орқали истеъмолчига электр энергиясини етказиб бериш ****, истеъмолчи эса қабул қилинган электр энергияси **** тўлаш **** олган. Даъвогар шартнома шартларини тўлиқ **** ва жавобгарга электр энергиясини ўз **** етказиб берган.Бироқ, жавобгар томонидан **** ўз **** **** сабабли даъвогар олдида ****сўм миқдорида қарздорликюзага келган. Ушбу ҳолат ****5йил 1сентябрдаги****-сонли тарафлар томонидан имзоланган ҳисоб-фактура билан ҳам ўз тасдиғини топган. Даъвогар томонидан қарздорликни бартараф этиш чораларини кўриш тўғрисида талабнома юборилган бўлиб, ушбу талабнома жавобгар томониданижросиз ваэътиборсиз қолдирилган. Натижада ушбу низо келиб чиқиб,Адлия даъвогарнинг манфаатида қарздорликни ундиришни сўраб судга даъво аризаси билан мурожаат қилган. Суд даъво талабини асосли деб ҳисоблайди. Чунки, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда – ФК деб юритилади)нинг ****-моддаларига кўра**** — фуқаролик ҳуқуқий муносабати бўлиб, унга асосан бир шахс (қарздор) бошқа шахс (кредитор) фойдасига муайян ҳаракатни амалга оширишга, чунончи: молмулкни топшириш, ишни ****, хизматлар кўрсатиш, пул тўлаш ва ҳоказо ёки муайян ҳаракатдан ўзини **** **** бўлади, кредитор эса — қарздордан ўзининг **** **** талаб қилиш ҳуқуқига эга бўлади. Мазкур ҳолатда **** энергия таъминоти шартномасидан келиб чиққан. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак, ****-моддасига асосан **** **** бир томонлама бош тортиш ва шартнома шартларини бир томонлама ўзгартиришга йўл қўйилмайди. ФКнинг ****-моддасига асосан,энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи 3 фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, энергия **** абонент амалда қабул қилган ва ўлчов асбоблари кўрсаткичлари билан аниқланган энергия миқдори учун тўланади. Ўзбекистон Республикаси “Электр энергетикаси тўғрисида”ги Қонунининг 39-моддасига асосан, электр энергияси истеъмолчиси истеъмол қилинган электр энергияси учун **** (шу жумладан олдиндан тўловни) намунавий шартномада белгиланган муддатларда тўлаши шартлиги назарда тутилган. *********************берилган. Мазкур ҳолатда жавобгар томонидан **** лозим **** ****. Ушбу даъво талабида сўралган**** сўм асосий қарздорлик суд **** муҳокамасида иштирок этган шахсларни тушунтиришлари, мутахассис хулосаси, солиштирма-далолатнома ишдаги мавжуд ҳужжатлар ҳамда **** этилган маълумотнома билан ҳам ўз тасдиғини топган. Шу боисдан суд даъво талабларини асосли деб ҳисоблайди, бироқ даъвогар томонидан судга **** этилган маълумотномада жавобгар томонидан******** сўмқарздорлиги қисман тўланганини, бугунги кундаги қарздорлиги**** сўмқолганлиги ўз тасдиғини топганлиги сабабли суд даъвони қисман қаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон *********************унинг алоҳида бўлинмасига нисбатан **** этилган бўлса, ИПК ****-моддасининг1-бандигаасосан даъво аризасини қабул қилиш рад этилади.Агар бу ҳолат даъво аризаси иш юритишга қабул қилинганидан кейин аниқланса, ИПКнинг45моддасигамувофиқ юридик шахснинг ўзини ишда иштирок этишга жалб қилиш масаласи ҳал этилиши лозим.Даъво қаноатлантирилган ****, ундириладиган сумма ишга тегишли жавобгар сифатида жалб қилинган юридик шахсдан ундирилади. Ушбу ҳолатда суд, *********************шахс **** эга эмаслиги сабабли иш юритишни тугатишнилозим топади. ИПКнинг ****-моддасига кўра,даъвогар тўлашдан белгиланган тартибда озод қилинган давлат божи, агар жавобгар бож тўлашдан озод қилинмаган бўлса, қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда жавобгардан республика бюджети даромадига ундирилади. Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи тўғрисида”ги Қонунига кўра, иқтисодий судларга бериладиган мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ базавий ҳисоблаш миқдорининг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши кераклиги белгиланган. Юқоридагиларга кўра, суд даъво талабиниқисманқаноатлантиришни, жавобгар ҳисобидан *********************ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л д и: 4 **** адлия бўлиминингдаъвогар*********************”**** ****филиалиюридик шахс **** эга эмаслиги сабабли иш юритиш тугатилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ўтгач, қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргандан сўнг ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қароридан норози бўлган томонлар у қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд орқали Қашқадарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят қилиши (протест келтириши) мумкин. Судья ****