Решение #2833258 Экономические

****/****-сонли иш Судья **** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Андижоншаҳри **** йил16декабрь Андижонтуманларароиқтисодийсудисудьяси ****раислигида,судьяёрдамчиси ****нинг суд ****котиблигида, даъвогар **** вакили****(ишончнома асосида)нинг иштирокида,даъвогарЧЭКИ“H MKORB NK”АТБнингжавобгар“FERUZBE K EKS” масъулияти чекланган жамиятидан****,96 **** доллариасосий қарз,****,09 **** долларифоизва****,77 **** долларипеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйичақўзғатилганиқтисодий ишни,судбиносида,очиқ суд **** кўриб чиқиб,қуйидагиларни а н и қ л а д и: ДаъвогарЧЭКИ “H MKORB NK” АТБ(бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,жавобгар “FERUZBEK EKS”масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан****,96 **** доллариасосий қарз,****,09 **** долларифоиз ва****,77 **** долларипеня ундиришнисўраган. Даъвогар вакили суд муҳокамасидаги ўз кўрсатмасида, даъвони қўллабқувватлаб, жавобгар билан кредит шартномаси тузилганлиги, шартномага асосан ҳар ойда белгиланган график асосида олинган кредитнинг сўндириб борилиши белгиланганлиги, жавобгар томонидан олинган кредит маблағлари тўланмасдан келаётганлигисабабли судга даъво киритилганлиги билдириб, даъвони қаноатлантиришни сўради. Суд ****нинг **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган бўлсада, жавобгар вакилисуд ****иштиок этмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда-ИПК деб юритилади)нинг****-моддаси учинчи қисмига кўра, иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар, учинчи шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин.Шу сабабли суд ишнижавобгарвакилининг иштирокисиз кўриш мумкин деган хулосага келди. Суд,иш хужжатлари билан танишибчиқиб,даъвогар вакилинингтушунтиришларини тинглаб,қуйидагиларга асосан даъвогарнинг даъво талабларинитўлиқ қаноатлантиришнилозимдеб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг (бундан буён матндаФК деб юритилади) 8-моддасига кўра фуқаролик ҳуқуқ ва бурчлари қонун хужжатларида назарда тутилган асослардан, шунингдек фуқаролар ҳамда юридик шахсларнинг, гарчи қонун хужжатларида назарда тутилган бўлмаса-да, лекин фуқаролик қонун хужжатларининг умумий негизлари ва мазмунига кўра фуқаролик ҳуқуқ хамда бурчларни келтириб чикарадиган харакатларидан вужудга келади. ФКнинг ****-моддасига асосан**** — фуқаролик ҳуқуқий муносабати бўлиб, унга асосан бир шахс (қарздор) бошқа шахс (кредитор) фойдасига муайян ҳаракатни амалга оширишга, чунончи: мол-мулкни топшириш, ишни ****, хизматлар кўрсатиш, пул тўлаш ва ҳоказо ёки муайян ҳаракатдан ўзини **** **** бўлади, кредитор эса — қарздордан ўзининг **** **** талаб қилиш ҳуқуқига эга бўлади. **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодекс (ФК)да кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Иш хужжатларидан кўринишича,**** ва жавобгар ўртасида****4йил18октябрда****-сонли кредит шартномаси тузилиб, ушбу шартномага асосан жавобгарга************ доллари миқдоридакредит****. Кредит шартномаси шартларига асосан **** шартномада кўрсатилган пул маблағлари бўйича ўз **** лозим ****ватўлиқ ****. Кредит шартноманинг талабларига кўра қарздор шартнома бўйича ўзига олган барча **** лозим **** **** ҳамда кредит ва унинг фоизларини графикка асосан ўз **** **** қайтариши белгиланган. Кредит шартномаларига кўра қарздор шартнома бўйича ўзига олган барча **** лозим **** **** ҳамда кредит ва унинг фоизларини графикка асосан ўз **** **** қайтариши белгиланган. Бироқ,жавобгар томонидан қарздорликлар ўз **** қайтарилмаган хамда муддати ўтган қарздорликларга йўл қўйилган.Натижада,кредит шартномасибўйича қарздорлик юзага келган. **** томонидан жавобгарга кредит ва унга ҳисобланган фоизларни қайтаришни талаб қилиб ёзма равишда мурожаат қилинган бўлсада, жавобгар томонидан қарздорлик сўндирилмаган. ФК****-моддасига асосан, кредит шартномаси бўйича бир тараф – **** ёки бошқа кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (қарз олувчига) шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари кредит бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш**** олади. ФК ****-моддаси иккинчи қисмида қарз шартномасида қарзни қисмлаб (бўлиб-бўлиб) қайтариш назарда тутилган бўлса, қарз олувчи қарзнинг навбатдаги қисмини қайтариш учун белгиланган муддатни бузган ****, қарз берувчи қарзнинг қолган барча суммасини тегишли фоизлар билан бирга муддатидан олдин қайтаришни талаб қилишга ****. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми ва Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 22 декабрдаги “Кредит шартномаларидан келибчиқадиган **** **** таъминлаш тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги ****-сонли Қарорининг 5-бандига кўра, қарз олувчилар (қарздорлар)нинг кредитларни қайтармаганлик учун кредит ташкилотлари олдидаги жавобгарлиги доирасини аниқлашда судлар қарз таркибига кредитнинг ёки унинг бир қисмининг суммаси, кредитдан фойдаланганлик учун фоизлар, кредит шартномасида белгиланган **** бошқа тўловлар (комиссиялар) киришидан келиб чиқишлари зарурлиги, кредитдан фойдаланганлик учун фоизлар, кредит ташкилоти томонидан қарз олувчи (қарздор) **** пул маблағларидан амалда фойдаланган бутун даври учун, ҳатто актив (кредит/қарз) ўстирмаслик **** ўтказилган **** ҳам, пул **** кечиктириш даврини қўшган ҳолда ҳисобланиши мумкинлиги, шунингдек, ушбу Қарорнинг 10-бандига кўра, ФКнинг ****-моддасибиринчи қисмигамувофиқ, агар қонун ҳужжатларида ёки қарз шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, қарз олувчи қарз суммасини **** қайтармаган ҳолларда ФКнинг ****-моддасибиринчи қисмиданазарда тутилган фоизлар тўланган бўлишидан қатъи назар, қарз қайтариб берилиши керак бўлган кундан бошлаб то у қарз берувчига қайтариб берилган кунгача бу сумма юзасидан ФКнинг ****моддасибиринчиваиккинчи қисмлариданазарда тутилган миқдорда фоизлар тўланиши кераклиги, кредит шартномасининг муддатидан олдин бекор қилиниши кредит ташкилотини кредит шартномасини бекор қилиш пайтидан бошлаб қайтариш кунига қадар пул маблағларидан фойдаланилган бутун давр учун ФКнинг****-моддасиданазарда тутилган фоизларни олиш ҳуқуқидан маҳрум қилмаслиги бўйича тушунтириш берилган. Мазкур ҳолатдасуд,даъвогарнингасосий қарз вафоиз ундиришталабиниасослидеб ҳисоблаб, жавобгардан даъвогар фойдасига ****,96 **** доллари асосий қарз, ****,09 **** доллари фоиз ундиришнилозимтопади. Шунингдек, даъво аризасида жавобгарга****,77 **** долларипеня ҳисобланиб, ундириш сўралган. Тарафлар ўртасидаги кредит шартномасининг8.4бандидатўловкечиктирилган ҳар бир кун учун**** муддати ўтган кредит қарздорлигига нисбатан 0,2 фоиз, муддати ўтган фоиз тўловларига нисбатан 0,2 фоиз миқдорида пеня тўлаши, ҳисобланган жами пеня миқдори **** ёки лозим **** **** **** 50 фоизидан ошиб кетмаслиги лозимлигибелгиланган. ФКнинг ****-моддасига кўра,қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Мазкур ҳолатда даъвогарнингжавобгардан****,77 **** долларипеняундиришталабиҳамасосли бўлиб,мазкур талабиниқаноатлантириш лозим бўлади. ИПКнинг ****-моддасига асосан, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талабларига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юкланади. Юқорида қайд қилинганларга асосан суд, даъвогарнинг даъво талабларинитўлиққаноатлантиришни,суд **** жавобгар зиммасига юклашнилозим топади. Бинобарин, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг8,****, ****, ****,****, ****,****-моддалари ва Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л д и: Даъво ариза тўлиқ қаноатлантирилсин. Жавобгар“FERUZBEK EKS” масъулияти чекланган жамиятидан ЧЭКИ“H MKORB NK”АТБфойдасига****,96 **** доллари асосий қарз, ****,09 **** доллари фоиз, ****,77 **** доллари пеня ва 41200сўм почта ****ундирилсин. Жавобгар“FERUZBEK EKS”масъулияти чекланган жамияти ҳисобиданреспублика бюджетига2********,37сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қароридан норози тараф шу суд орқали Андижон вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига бир ойлик муддат ичида апелляция шикояти бериш (протест келтириш) ёки ушбу муддатда апелляция шикояти (протест) берилмаса, олти ойлик муддатда кассация шикояти бериш(протест келтириш) мумкин. Судья ****