Решение #2833788 Экономические

4-****-****2/****-сонли иқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Қарши шаҳар **** йил15 декабрь Қарши туманлараро иқтисодий судининг судьяси А.Қодиров, даъвогар "Ҳудудий электр тармоқлари" **** жавобгар“Ургенч бобо”фермер хўжалигига нисбатан****сўмасосий қарзундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни соддалаштирилган тартибда кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Даъвогар"Ҳудудий электр тармоқлари" ****(бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади) судга даъво ариза билан мурожаат қилиб, жавобгар“Ургенч бобо”фермер хўжалиги(бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади) ҳисобидан****сўмасосий қарз ундиришнисўраган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК) ****4-моддасининг иккинчи қисмига кўра, жавобгар даъво аризаси юзасидан ёзма фикрини даъво аризасини иш юритишга қабул қилиш ва иш қўзғатиш **** **** чиқарилган кундан эътиборан ўн беш кунлик муддатда судга ўзи асосланаётган ҳужжатлар ва далилларни илова қилган ҳолда **** этишга ****. Бироқ, жавобгар даъво аризаси юзасидан ёзма фикр билан мурожаат қилмади. ИПК ****4-моддасининг тўртинчи қисмига мувофиқ, даъво аризасининг судга юборилиши **** тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар томонидан даъво аризаси юзасидан ёзма фикр **** этилмаганлиги даъво аризасини соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқишга тўсқинлик қилмайди. Шунингдек, мазкур Кодекс ****4-моддасининг саккизинчи қисмига асосан, суд соддалаштирилган иш юритиш тартибидаги ишни суд муҳокамасини ўтказмасдан, тарафларни **** ва уларнинг тушунтиришларини эшитмасдан кўриб чиқади. Суд, даъво аризасида келтирилган ҳолатларни иш ҳужжатлари билан бирга ўрганиб чиқиб, ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидаги асосларга кўра даъво талабинитўлиққаноатлантиришни лозим топади. Иш ҳужжатларидааниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича, тарафлар ўртасида тузилган шартномага кўра даъвогар электр-энергияси етказиб бериш, жавобгар эса истеъмол қилинган энергия **** тўлаш **** олган. Ушбу шартномага асосан****йил 1ноябрь ойиҳолатига кўра, жавобгаргаетказиб берилганэлектр-энергияси бўйича****сўмқарздорлик тўланмаган. Даъвогарнинг жавобгарга қарздорликни ихтиёрий равишда тўлаб бериш **** талабномаси жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Натижада ушбу низо келиб чиқиб, даъвогар қарздорликни ундиришни сўраб судга даъво аризаси билан мурожаат қилган. Даъво талаби асослидир. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг (кейинги ўринда ФК) 8, ****-моддаларига кўра **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасида **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** ****, ****-моддасида **** **** бир томонлама бош тортишга йўл қўйилмаслиги, ****-моддасида эса қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб бериши белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 29 майдаги ПФ-****-сонли “Электр-энергияси ва табиий газ етказиб бериш ҳамда истеъмол қилиш соҳасида тўлов интизомини янада мустаҳкамлаш, шунингдек ижро иши юритиш тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Фармонининг 3-бандига мувофиқ юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорларга энергия ресурслари олдиндан **** фоизлик **** тўлаш асосида етказиб берилади. Ўзбекистон Республикаси Олий (Хўжалик) суди Пленумининг ****-йил 15-июндаги “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги ****-сонли қарорининг 12-бандига кўра, ФКнинг ****моддасига асосан, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқа тартиб назарда тутилган бўлмаса, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун жавоб беради деб тушунтириш берилган. Ушбу даъво талабида сўралган****сўмасосий қарзишдаги мавжуд ҳужжатларкўраўз тасдиғини топган. Шу сабабли суд даъвогарнинг****сўмасосий қарз ундириш талабини тўлиқ қаноатлантиришни лозим топди. ИПКнинг 66-моддасига кўра иш бўйича далиллар ушбу Кодексда ва бошқа қонунларда назарда тутилган тартибда олинган фактлар **** маълумотлар бўлиб, улар асосида суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг талаблари ва эътирозларини асословчи ҳолатлар, шунингдек низони тўғри ҳал қилиш учун аҳамиятга эга бўлган бошқа ҳолатлар мавжудлигини ёки мавжуд эмаслигини аниқлайди.Бундай маълумотлар ёзма ва ашёвий далиллар, экспертларнинг хулосалари, мутахассисларнинг маслаҳатлари (тушунтиришлари), гувоҳларнинг кўрсатувлари, ишда иштирок этувчи шахсларнинг тушунтиришлари билан аниқланади. Мазкур кодекснинг ****-моддаси 1-қисмига мувофиқ суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. “Давлат божи тўғрисида”ги Қонунга кўра иқтисодий судларга бериладиган мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқбазавий ҳисоблаш миқдорининг1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши лозим. Юқоридагиларга кўра, суд даъво талабларини қаноатлантириб, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига****сўмасосий қарз ваолдиндан тўлаб чиқилган****сўм почта ****, Республика бюджетига****сўм давлат божи ундиришни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л ди : Даъво тўлиққаноатлантирилсин. Жавобгар “Ургенч бобо”фермер хўжалиги ҳисобидан: даъвогар “Ҳудудий электр тармоқлари” **** фойдасига****сўмасосий қарз ваолдиндан тўлаб чиқилган****сўм почта ****; Республикабюджетига **** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарорининг кўчирма нусхаси тарафларга юборилсин. Соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқилган иш бўйича ҳал қилув қарори, агар апелляция шикояти (протести) берилмаган бўлса, қабул қилинганидан кейин ўн кун ўтгач қонуний кучга киради. Соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқилган иш бўйича ҳал қилув қарори суд томонидан бериладиган ижро **** асосида ушбу Кодекс V бўлимининг қоидаларига биноан **** ижро этилиши лозим. Апелляция шикояти (протести) берилган **** ҳал қилув қарори, агар у бекор қилинмаган бўлса, апелляция инстанцияси судининг қарори қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори устидан шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Судья А.Қодиров