Решение #2833970 Экономические

****/****-сонли иқтисодий иш **** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** йил15 декабрь *******************раро иқтисодий *********************************** Савдо-саноат ****************обгар ...................ҳисобидан ****сўмасосий қарз,****сўмпеня ундириш **** даъво аризаси бўйича ишнидаъвогар вакили**********р) (жавобгар вакили иштирокисиз)лар иштирокида видеоконференцалоқа режимида суд биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни ан и қ л а д и: -*********************та деб юритилади)нингдаъвогар................... (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)манфаатидасудга даъво ариза билан мурожаат қилиб,жавобгар ...................(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)ҳисобидан****сўм асосий қарз,****сўм пеняундиришни сўраган. ***************** Суд**** иштирок этган даъвогар *****************сўради. Суд муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинганпалата важавобгар бугунги суд **** вакили иштирокини таъминламади ва низо юзасидан муносабат билдирмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддасида иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар, учинчи шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкинлиги кўрсатилган. Мазкур ҳолатда суд, ишнипалата важавобгар вакили иштирокисиз кўришни лозим топади. Суд иш бўйичатарафвакилинингтушунтиришлариниэшитиб, даъво аризасида келтирилган ҳолатларни иш ҳужжатлари билан бирга ўрганиб чиқиб,муҳокама қилиб,қуйидагиларгаасосандаъво талабларини қисманқаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра ҳаркимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланиши белгиланган. Иш ҳужжатлари ва суд муҳокамаси давомида**** этилган ҳужжатлар, аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишичатарафлар ўртасида2024йил16 октябрда****-сонли шартнома тузилган бўлиб,ушбу шартноманинг1.1бандига кўрабандига кўрамижоз тўлайди ва қабул қилади, ижрочи шартнома шартлари асосида товарларни етказиб**** олган. Мазкуршартномага асосандаъвогар томонидан16.10.****4йилда14- 2 сонли тўлов *********** етказиб берилган, натижада жавобгарнинг даъвогар олдида**** **** ****сўм қарздорлиги вужудга келган. Қарздорликни тўлаб беришни сўраб, даъвогарнинг жавобгарга юборган талабномаси жавобгар томонидан ижросиз ва жавобсиз қолдирилган. Шундан сўнг, даъвогар жавобгардан****сўм асосий қарз,**** сўм пеняни ундириш талаби билан судга мурожаат этган. Суд даъво талабини асосли деб ҳисоблайди. Чунки, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (кейинги ўринда – ФК деб юритилади)нинг 8, ****-моддаларига кўра **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасида **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** ****, ****-моддасида **** **** бир томонлама бош тортишга йўл қўйилмаслиги, ****-моддасида эса қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб бериши белгиланган. ФКнинг ****-моддасига кўра эса **** келишилган ва тарафлар учун **** усулда **** шарт. Ушбу Кодекснинг ****-моддасига асосан, маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг ****ни тўлаш **** олади. Шу сабабли суд даъвонинг асосий қарз ундириш талабини тўлиқ қаноатлантиришни лозим топади. Шунингдек, даъвогар тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг5.1, 5.2, 5,3-бандига асосан жавобгардан****сўм пеня ундиришни ҳам сўраган. Шартноманинг5.1, 5.2, 5,3-бандида сотиб олувчи тўловларни ўз **** амалга оширмаганлиги учун кечиктирилган ҳар бир кун учун тўлов суммасининг 0,5 фоиз миқдорида, аммо шартнома суммасининг10 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда пеня тўлаб бериш **** келишилган. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 15 июндаги “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарликни белгиловчи фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги ****-сонли қарорининг 2-бандида, шартномада жарима ёки пеня шаклида белгиланадиган неустойка тарафлар томонидан қабул қилинган **** **** таъминлаш усулларидан бири ҳисобланиши, судлар неустойкани ундириш тўғрисидаги даъволарни ҳал қилишда неустойка миқдорининг қонун талабларига мувофиқ ҳисобланганлиги, унинг асослилиги, **** 3 бузилиши оқибатларига мутаносиблиги каби ҳолатларни ҳар томонлама ва чуқур муҳокама қилиб, талаб қилинган неустойканинг адолатли миқдорини белгилашлари шартлиги, 4-бандида ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга **** эканлиги **** тушунтириш берилган. Мазкур ҳолатда суд гарчи, даъвогарнинг пеня ундириш талаби ҳам асосли бўлсада, жавобгарнинг келгусида иқтисодий ночор ҳолатга тушиб қолмаслигини инобатга олиб, даъвогар томонидан сўралган35 00**** сўм неустойка миқдорини17 ******** сўмга камайтиришни, қолган қисмини рад этишни лозим топади. ИПКнинг ****-моддасига асосан, суд **** ишда иштирокэтувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади, агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонун ҳужжатларида белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. Ўзбекистон Республикасининг “Давлат божи тўғрисида”ги Қонунига кўра, иқтисодий судларга бериладиган мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ базавий ҳисоблаш миқдорининг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши кераклиги белгиланган. Юқоридагиларга кўра, суд даъво талабларини қисман қаноатлантиришни, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига**** сўм асосий қарз, ****сўм пеня,****сўм почта ****, Республикабюджетига****сўм давлат божи, Ўзбекистон Республикаси Олий судининг депозит **** **** сўм видеоконференцалоқахизмати**** ундиришни, даъвонинг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 8, ****, ****, ****,****-моддалари,Ўзбекистон РеспубликасиИқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қа р о р қ и л д и: даъвоқисман қаноатлантирилсин. Жавобгар...................ҳисобидан:даъвогар................... фойдасига**** сўм асосий қарз, **** сўм пеня, **** сўм почта ****; Республика бюджетига********сўмдавлат божи; Ўзбекистон Республикаси Олий судининг депозит **** **** сўм видеоконференцалоқахизмати**** ундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ўтгач, қонуний кучга киради. 4 Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргандан сўнг ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қароридан норози бўлган томонлар у қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд орқали ************** қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят қилиши (протест келтириши) мумкин. Судья ****************