Решение #2834246 economic_new

****-сонли иқтисодий иш судья **** Ўзбекистон Республикаси номидан Ҳал қилув қарори Жиззах шахри **** йил 15 декабрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси****ғунбоевнинг котиблигида, даъвогар “Худудий электр тармоқлари” ****жавобгар“Илончи Шағал Хит” **** ҳисобидан ****.****.****сўмасосий қарз ва****.****.****сўм пеняундириш тўғрисидагидаъво аризаси бўйича ишни, даъвогар“Худудий электр тармоқлари” **** вакили**** (ишончнома асосида)иштирокида,жавобгар“Илончи Шағал Хит” ****вакили****(рахбар) иштирокида,Жиззах туманлараро иқтисодий суди биносида суд **** муҳокамасида кўриб чиқиб, қуйидагиларни-, АНИҚЛАДИ: «Худудий электр тармоқлари» **** (кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади)ва“Илончи Шағал Хит” ****(кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади)ўртасида №****-сонли улгуржи истеъмолчилар учун электр таъминоти шартномаси тузилган. Ушбу шартномага кўра,«Худудий электр тармоқлари» ****томонидан“Илончи Шағал Хит” ****га электр энергияси етказиб берилганлиги, бироқ“Илончи Шағал Хит” ****томонидан тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли28.10.****йил ҳолатига****.****.****сўмасосий қарз ва****.****.****сўм пенявужудга келганлиги ва ушбу қарздорлик тўлаб берилмаганлиги баён қилиниб,жавобгар“Илончи Шағал Хит” ****дан даъвогар«Худудий электр тармоқлари» ****фойдасига фойдаланилган электр энергиясидан****.****.****сўмасосий қарз ва****.****.****сўм пеняундириш сўралган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъво талабиниқўллабқувватлаб,жавобгар вакили томонидан суд **** **** қадар даъво талабидаги қарздорлик тўланмаганлиги сабабли,даъвониқаноатлантиришнисўради. Суд ****иштирок этганжавобгар вакилидаъво талабидаги қарздорликни тан олиб, ҳозирги кунда ташкилотнинг молиявий аҳволи ёмонлиги сабаблидаьво талабидаги пеняни камайтиришнисўради. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд жараёнида аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича, «Худудий электр тармоқлари» **** (****) ва“Илончи Шағал Хит” ****(Истеъмолчи) ўртасида№********-сонли улгуржи истеъмолчилар учун электр таъминоти шартномаси тузилган. Шартноманинг 1-бандига кўра, ушбу шартнома билан **** уланган тармоқ орқали Истеъмолчига электр энергиясини етказиб бериш, Истеъмолчи эса истеъмол қилинган энергия **** ўз **** тўлаш **** олган. Шартноманинг 3.6-бандига мувофиқ, Истеъмолчига электр энергиясини етказиб бериш келгуси ҳисоб-китоб даври бошланишидан олдин шартномавийэнергия миқдори қиймати учун **** фоизлик олдиндан **** тўланганидан сўнг амалга оширилади. Даъвогар «Худудий электр тармоқлари» **** томонидан шартнома шартлари **** ҳолда жавобгарга электр энергияси етказиб берилган бўлса-да, жавобгар“Илончи Шағал Хит” ****томонидан шартнома шартлари лозим **** **** тўловлар ўз **** амалга оширилмаган. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига мувофиқ ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг (бундан буён матнда – ФК деб юритилади) ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг ****-моддасига кўра, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасига кўра, энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга энергия таъминоти шартномасида назарда тутилган миқдорда ва тарафлар келишган энергия бериш тартибига амал қилган ҳолда энергия бериши лозим.Энергия билан таъминловчи ташкилот берган ва абонент қабул қилган энергия миқдори ўлчов асбоблари кўрсаткичлари билан аниқланади. ФКнинг ****-моддасига кўра, агар қонун ҳужжатларида ёки энергия билан таъминлаш шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, энергия **** абонент амалда қабул қилган энергия миқдори учун тўланади, бу миқдор ушбу Кодекснинг****-моддасигамувофиқ аниқланади. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Аниқланишича, шартнома бўйича истеъмол қилинган электр энергияси ҳисоб-китоби қилинган ва28.10.****йил ҳолатида жавобгар“Илончи Шағал Хит” ****нинг фойдаланилган электр энергиясидан****.****.**** сўм асосий қарз, ****.****.**** сўмпеняни ташкил этган. Бироқ, “Илончи Шағал Хит” ****«Худудий электр тармоқлари» **** томонидан етказиб берилган электр энергияси **** тўламасдан, ушбу қонун нормаси ва шартнома талабларини бузган. Суд **** даъвогар томонидан **** қилинганхужжатлардадаъвогар судга мурожаат қилгандан сўнг жавобгар томонидан тўлов амалгаоширилмаганлиги ва унинг бугунги кундаги қарздорлиги ****.****.**** сўмни ташкил этади. Мазкур ҳолатда суд, даъвогарнинг жавобгардан****.****.**** сўм қарздорликни ундириш тўғрисидаги даъво талабини асосли деб ҳисоблаб, уни қаноатлантиришни лозим деб ҳисоблайди. Шунингдек, даъво талабида жавобгардан тўлов кечиктирилган кунлар учун****.****.**** сўм пеня ундириш ҳам сўралган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 3.12-бандида, ҳисоб-китоб ойидан кейинги календар ой тугагач қарздорлик тўлов муддати ўтган деб ҳисобланиши ва тўлов муддати ўтган ҳар бир кун учун истемолчига тўлов муддати ўтган сумманинг 0.1 фоизи миқдорида, электр энергияси махсус тартибда етказиб бериладиган **** учун эса 0.2 фоиз миқдорида пеня ҳисоблаб ёзилиши, бунда пенянинг умумий миқдори, муддати ўтган қарздорликнинг 50 фоизидан ошмаслиги белгиланган. Жавобгар шартнома бўйича олган **** лозим **** ****. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодексининг ****-моддасига кўра, Агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. ЎзР ФК ****-моддасига кўра, агар кредитор қасддан ёки эҳтиётсизлик туфайли **** **** мумкин бўлмаслиги юз беришига ёки **** туфайли етказилган зарар миқдорининг кўпайишига кўмаклашган бўлса, шунингдек кредитор **** **** етказилган зарарни камайтириш чораларини қасддан ёки эҳтиётсизлик туфайли кўрмаган бўлса, суд ишнинг ҳолатларига қараб тўланадиган **** миқдорини камайтиришга ёки кредиторга **** тўлашни батамом рад этишга ****. ЎзР ФКнинг ****-моддасида эса, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга **** эканлиги, бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши кераклиги кўрсатилган. Даъвогар қарзни ўз **** ундириш чорасини кўрмаганлиги, пенянинг вужудга келиши ва кўпайишига сабаб бўлганлини инобатга олиб, суд, даъвогарнинг ****.****.**** сўмпеня ундириш талабини21.****.**** сўмга қаноатлантиришни, қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим деб топди. Бундай ҳолатда, суд иш ҳужжатларини текшириб чиқиб, даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги далилларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, даъвогарнинг даъво талабини қисман қаноатлантиришни, жавобгар“Илончи Шағал Хит” ****дан даъвогар «Худудий электр тармоқлари» **** фойдасига****.****.**** сўмасосий қарз, 21.000.**** сўм пеня ундиришни, суд **** масаласини муҳокама қилиб, жавобгдан даъвогар фойдасига41.2**** почта ****, жавобгардан Республика бюджетига6.****.****сўм давлат божи ундиришни лозим топади. Юқоридагиларга асосланиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд-, ҚА Р О РҚИ Л Д И : Даъвогарнинг даъво талаби қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар“Илончи Шағал Хит” ****дан даъвогар «Худудий электр тармоқлари» **** фойдасига****.****.****сўмасосий қарз,21.000.**** сум пенява 41.2**** почта **** ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар“Илончи Шағал Хит” ****дан Республика бюджетига 6.****.**** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тарафлар бир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти ёхуд ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация шикояти (протести) бериши мумкин. Апелляция ёки кассация тартибида кўрилмаган иш тафтиш тартибида кўриб чиқилмаслиги ишда иштирок этувчи шахсларга тушунтирилсин. Судья ****