Решение #2834350 economic_new

****-****2/****-сонли иқтисодий иш судьяН.С.**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** **** йил12 декабрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди,судьяН.С.Джураевраислигида, судья ёрдамчисиА.Турғунбоевнингкотиблигида,Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоят худудий бошқармасинингдаъвогар" IIY Q ZIL "****манфаатида жавобгар “ ’ZY ’LK ’ RIK KL S RINING JIZZ X FILI LI” ДМдан ****.****.****сўм асосий қарз ва****.****.****сўм пеняундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйичақўзғатилган иқтисодийишни Жиззах туманлараро иқтисодий судининг биносида,очиқ суд **** муҳокамасида, даъвогар" IIY Q ZIL "****вакиллари ****(ишончнома асосида)ва ****қулов (ишончнома асосида)ҳамдажавобгар“ ’ZY ’LK ’ RIK KL S RINING JIZZ X FILI LI” ДМвакили****иштирокида, палата вакили иштирокисиз,кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоят худудий бошқармасинингдаъвогар" IIY Q ZIL "**** (кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади) манфаатидаЖиззах туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, “ ’ZY ’LK ’ RIK KL S RINING JIZZ X FILI LI” ДМ(кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади)дан****.****.****сўм асосий қарз ва ****.****.****сўм пеняундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогарвакилижавобгар бугунги кунга қадар қарздорликни тўламаганлигинимаълум қилиб,даъвоталабларинитўлиққаноатлантиришнисўради. Суд **** иштирок этганжавобгар вакили даъво талабидаги қарздорлик **** мавжудлигини маълум қилиб,пеня қисмини камайтиришнисўради. Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармаси даъво аризада ишни палата вакили иштирокисиз кўришни сўраган. Шу сабабли, суд ишни палата вакили иштирокисиз кўришни лозим деб топди. Жавобгар давлат ташкилоти бўлганлиги сабабли, ишга Жиззах вилоят ****, Жиззах вилояти Ғазначилик хизмати бошқармаси низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатидаЖиззах туманлараро иқтисодий судининг **** йил 4 декабрдаги **** биланжалб қилинган. Ғазначилик хизмати бошқармасинингсудга****/****-сонлимаълумотнома **** қилиб, тарафлар ўртасида тузилган ****йил3 апрелда№****-сонли, ****4йил1 июлдда№9-БШ-сонли, ****йил1 июлдаги №11-ҚҚШ-сонли, **** йил 1 июлдаги №4ТХ-сонли, **** йил 7 октябрдаги №12-БТ-сонли **** йил 1 майдаги №****-сонли, **** йил 17 июлдаги №11- Q/К-сонлишартномалар тузилган ****“ ’ZY ’LK ’ RIK KL S RINING JIZZ X FILI LI” ДМ ғазначилик билан қамраб олинмаганлиги сабабли, Жиззах вилояти ғазначилик хизматива унинг ҳудудий бўлимларидан рўйхатдан ўтказилмаганлигинимаълум қилган. Ишда иштирокэтувчи шахслар вакилларининг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги мавжуд ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо бериб, суд қуйидаги асосларга кўра даъво талабини қисман қаноатлантиришни, ишни кўриш билан боғлиқ барча суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК дебюритилади)****-моддаси иккинчи қисмига кўра, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ФКда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур низо тарафлар ўртасида имзоланган маҳсулот етказиб бериш шартномасидан вужудга келган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг****-моддасига кўра, маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи — сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд жараёнида аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича,тарафларўртасида ****йил3 апрелда№****-сонли, ****4йил1 июлдда№9БШ-сонли, ****йил1 июлдаги №11-ҚҚШ-сонли, **** йил 1 июлдаги №4ТХ-сонли, **** йил 7 октябрдаги №12-БТ-сонли **** йил 1 майдаги №****-сонли, **** йил 17 июлдаги №11- Q/К-сонлишартномалартузилган. Шартномага асосан,даъвогар жавобгарнинг буюртмасига кўрақурилиш материаллариетказиб беришвахизматлар кўрсатишни,жавобгар эсаетказиб берилган маҳсулотва хизматлар****инитўлаш **** олган. Иш ҳужжатларидан кўринишича,давогар жавобгарга тарафлар томониданўзаро тасдиқланганҳисоб-фактура билан қиймати2.****.****.****сўм бўлганмаҳсулот етказиб берилган.Лекин, жавобгар шартномадаги **** ****, бугунги кунга қадар 1.****.****.****сўмтўлаб,қолгантўловнитўлиқамалга оширмаганлиги натижасида даъвогар олдида****.****.****сўмқарз бўлиб қолган. ФКнинг****-моддасига асосан,сотиб олувчи етказиб бериладиган товарлар **** шартномада назарда тутилган ҳисоб-китоблар тартиби ва шаклига амал қилган ҳолда тўлайди.Агар тарафлар келишувида ҳисоб-китоблар тартиби ва шакли белгиланмаган бўлса, ҳисоб-китоблар тўлов топшириқномалари билан амалга оширилади.Агар шартномада товарларни тўпламга кирадиган алоҳида қисмлар бўйича етказиб бериш назарда тутилган бўлса, сотиб олувчи товарлар ****, башарти шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, тўпламга кирадиган сўнгги қисм жўнатилганидан (танлаб олинганидан) кейин тўлайди ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФК ****-моддасинингбиринчи қисмига кўра, агар қонунчилик ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** **** кечиктиришга ёки уни бўлиббўлиб **** йўл қўйилмаслиги қайд этилган. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра, **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномаси бўйича ижрочи буюртмачининг топшириғи билан ашёвий шаклда бўлмаган хизматни **** (муайян ҳаракатларни қилиш ёки муайян фаолиятни амалга ошириш), буюртмачи эса бу хизмат учун **** тўлаш **** олади. Тарафлар ўртасида тузилган мазкур шартномага мувофиқ, “Буюртмачи”нинг буюртмсига биноан, “Ижрочи”қўриқлаш хизматиникўрсатиш, ўз навбатида “Буюртмачи” кўрсатилган хизматлар учун **** тўлаш **** олган. ФКнинг ****-моддасига кўра, Буюртмачи ўзига кўрсатилган хизматлар **** **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномасида кўрсатилган муддатларда ва тартибда тўлаши шарт. Даъвогар томонидан жавобгарга талабнома юборилиб, тўланмаган қарзларни тўлаб бериш сўралган.Бироқ, ушбу талабнома жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Жавобгар томонидан шартномавий **** **** факти ишдаги мавжуд ҳужжатлар биланўзтасдиғини топди. Шунга кўра,суд даъвогарнинг жавобгардан****.****.****сўм асосий қарзундириш тўғрисидаги талабини асосли деб ҳисоблайдивауни тўлиққаноатлантиришнилозим деб топади. Шунингдек, даъвогар тўлов кечиктирилганлиги боис жавобгардан ****.****.**** сўм пеня ундиришни сўраган. Ушбушартноманинг5.3.бандига кўра,кўрсатилган хизматлар**** ўз **** тўламаганлиги учунбуюртмаси ****тўлов кечиктирилган ҳар бир кун учун кечиктирилган тўлов суммасининг 0,4фоизи миқдорида, аммо кечиктирилган тўлов суммасининг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда пеня тўлайди. Мазкур ҳолатда, жавобгар томонидан тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли, суд даъво талабининг60.****.****сўм пеня ундириш қисмини асосли деб ҳисоблайди. Бироқ, ФКнинг ****-моддаси ҳамда Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” **** йил15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида берилган тушунтиришларга таяниб, ҳамдадаъвогар томониданқарздорликни ўз **** ундириш чоралари кўрилмаганлиги сабабли, пенянинг миқдори ошиб кетганлигиниинобатга олиб, суд пеня миқдориникамайтириб, 60.****.****сўмга қаноатлантиришни, пенянинг қолган қисмини рад этишни лозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмидасуд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши, агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. Шунга кўра, суд суд **** тўлиқ жавобгарга юклаб,даъвогар томонидан олдиндан тўлаб чиқилган41 200сўм почта ****ни жавобгардан даъвогар фойдасигаундириб беришни, жавобгардан Республика бюджетига 23.****.****сўмдавлат божиундиришни лозим топди. Юқоридагиларни инобатга олиб, ФКнинг ****, ****, ****, ****, ****,****, ****моддалари, ИПКнинг ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвоаризаси қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар“ ’ZY ’LK ’ RIK KL S RINING JIZZ X FILI LI” ДМдан даъвогар" IIY Q ZIL "****фойдасига****.****.****сўм асосий қарз,60.****.****сўм пеня ва****00сўм почта **** ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар “ ’ZY ’LK ’ RIK KL S RINING JIZZ X FILI LI” ДМданРеспублика бюджетига 23.****.****сўмдавлат божиундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарориустиданбир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляциятартибидашикоятқилиш(протесткелтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,олти ой ичида кассациятартибидашикоятқилиш(протесткелтириш) мумкин. Судья Н.С.****