Решение #2834707 Экономические

4-****-2518/****-сонлииқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** ****5 йил 12 декабрь Когон туманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида,****нинг котиблигида,даъвогар “ELDORADO TURIZM TRANS” масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар “AMIRBEK SHANS PLYUS” масъулияти чекланган жамиятидан 68.****.**** сўм асосий қарз, 3.****.**** сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган ишниўзбиносидаочиқ суд **** кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: “ELDORADO TURIZM TRANS” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, “AMIRBEK SHANS PLYUS” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан 68.****.**** сўм асосий қарз, 3.****.**** сўм пеня ундиришни сўраган. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган тарафлар, вакил иштирокини таъминлашмади.Бироқ, суд муҳокамасига қадар даъвогар томонидан ишни ўзининг иштирокисиз кўриб чиқиш ҳамда судга даъво аризаси билан мурожаат қилинганидан сўнг ҳам жавобгар томонидан қарздорлик тўлаб берилмаганлиги сабабли даъвони тўлиқ қаноатлантириб бериш **** 12.12.**** йилдаги ёзма ариза **** этилган.Шу сабабли суд, ишни Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****, ****-моддаларига асосан уларнинг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Суд, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўрадаъвони қаноатлантиришнилозим топади. Даъво аризаси ва иш ҳужжатларидан кўринишича,тарафлар ўртасида****5йил1 февралда3-сонлишартнома (бундан буён матнда шартнома деб юритилади)тузилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг биринчи қисмигаасосаншартнома тузилган пайтидан бошлаб кучга киради ва тарафлар учун **** бўлиб қолади. Шартноманинг 1.1-бандига кўра,буюуртмачи (жавобгар) ташувчи (даъвогар)ни шартномада назарда тутилган шартлар асосида Бухоро вилоятининг Қоракўл ва Олот туманларидаги буюртмачининг ходимлариниташиш ишларини ташкил этиш ****, жавобгар эса хизматни қабул қилиб олиш ва **** тўлаб бериш **** ўз зиммасига олади. Даъвогартомониданжавобгарга****5йил31 майдаги21-сонлиэлектрон****фактурага асосан38.****.****сўмлик, ****5йил30 апрелдаги12сонлиэлектрон****-фактурага асосан22.****.****сўмлик,****5йил31 мартдаги12сонлиэлектрон****-фактурага асосан38.****.****сўмлик,****5йил 1мартдаги9сонли электрон ****-фактурага асосан20.****.****сўмлик,****йил 9 июндаги 25- 2 сонли электрон ****-фактурага асосан 10.****.**** сўмлик автобусда йўловчиларни ташишхизматларикўрсатилганбўлса-да, бироқжавобгарушбухизматларучун тўловларни лозим **** амалга оширмаган.Натижада даъвогар олдида14.10.**** йил ҳолатида 68.****.**** сўмлик қарздорлик вужудга келган. Ушбу қарзниихтиёрий равишдатўлаб бериш ҳақидагидаъвогарнингогоҳлантириш хати ва талабномалари жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган.Шу сабабли даъвогар судгажавобгарга нисбатан даъво аризасида кўрсатилган талаб биланмурожаат қилишга **** бўлган. ФКнинг****-моддасигабиноан**** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФК ****-моддасининг биринчи қисмида**** келишилган ва тарафлар учун **** усулда **** шартлиги кўрсатиб ўтилган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмигаасосан**** эвазига хизмат кўрсатиш шартномаси бўйича ижрочи буюртмачининг топшириғи билан ашёвий шаклда бўлмаган хизматни **** (муайян ҳаракатларни қилиш ёки муайян фаолиятни амалга ошириш), буюртмачи эса бу хизмат учун **** тўлаш **** олади. ФК ****-моддасининг биринчи қисмида буюртмачи ўзига кўрсатилган хизматлар **** **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномасида кўрсатилган муддатларда ва тартибда тўлаши шартлиги белгиланган. Шартноманинг 2.3-бандидабуюртмачи ташувчигатарафлар томонидан **** ишлар далолатномаси ва ****-фактуралар имзоланган кундан кейин 10 иш куни ичида тўловларни амалга ошириши лозимлиги белгилаб қўйилган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмида агар қонунчилик ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** **** кечиктиришга ёки уни бўлиб-бўлиб **** йўл қўйилмаслиги кўрсатиб ўтилган. Жавобгарнингмавжудқарзиишҳужжатларидагишартнома,электрон****фактуралар,талабнома,огоҳлантириш хати,ўзаро ҳисоб-китобларни солиштириш далолатномасива бошқа ҳужжатлар биланўз исботини топади. Маълум бўлишича,судга даъво аризаси билан мурожаат қилинганидан сўнгҳамжавобгар томониданқарздорлик тўлаб берилмаган.Шу сабабли суд, даъвонинг асосий қарз ундириш тўғрисидаги талабиниқаноатлантиришни лозим топади. Бундан ташқари, даъво аризасида жавобгардан “Хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятининг шартномавий-ҳуқуқий базаси тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни (бундан буён матнда Қонун деб юритилади)га асосан3.****.****сўм миқдорда пеня ундириш талабибилдирилган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, қонунчилик ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади. Қонун 32-моддасининг иккинчи қисмига асосан етказиб берилган товарлар (ишлар, хизматлар) **** ўз **** тўламаганлик учун сотиб олувчи (буюртмачи) етказиб берувчига ўтказиб юборилган ҳар бир кун учункечиктирилган тўлов суммасининг 0,4 фоизи миқдорида, аммо кечиктирилган тўлов суммасининг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорида пеня тўлайди. 3 Даъвогартомонидан пеня суммаси01.03.**** йилдан 09.06.**** йилга қадар бўлган давр учунасосий қарзсуммасининг 5 фоизи, яъни 3.****.**** сўммиқдоридаҳисобланган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, қарздор айби бўлган ****, **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Бинобарин, даъвонинг пеня ундириш **** талаби асослибўлиб,ушбу талаб қаноатлантирилиши лозим бўлади. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тасдиқланган “Давлат божи ставкаларининг миқдорлари” 2-бандининг “а” кичик бандига кўра, мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши лозим. Суд,даъво қаноатлантирилганлигисабабли суд **** жавобгарнинг зиммасига юклашниваундандаъвогар фойдасига олдиндан тўланган41.****сўм почта ****ҳамда1.****.****сўм давлат божи ундиришни лозим топади. Юқоридагиларни инобатга олиб ҳамда ИПКнинг ****,****, ****,****, **** ва ****-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: Даъвоаризасиқаноатлантирилсин. Жавобгар“AMIRBEK SHANS PLYUS” масъулияти чекланган жамиятидан даъвогар“ELDORADO TURIZM TRANS” масъулияти чекланган жамияти фойдасига68.****.****сўм асосий қарз,3.****.****сўм пеня,олдиндан тўланган41.****сўм почта ****ҳамда1.****.****сўм давлат божиундирилсин. Ҳал қилув қарори бир ойдан сўнг қонуний кучга киради ҳамда ижро ****си берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****