Решение #2834737 Экономические

4-1703-2502/7191-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Бўстон тумани 2025 йил 11 декабрь Бўстон туманлараро иқтисодий судининг судьяси Х.Х.Тўйчиев раислигида, судья ёрдамчиси Э.Қиличбековнинг котиблигида, даъвогар “Худудий электр тармоқлари” АЖ жавобгар “Аваз” фермер хўжалигига нисбатан 99 230 509,85 сўм асосий қарз ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни тарафлардан даъвогар вакили Х.Шермонов (ишончнома асосида)нинг иштирокида, Бўстон туманлараро иқтисодий суди биносида ўтказилган очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: Даъвогар “Худудий электр тармоқлари” АЖ (бундан буён матнда “даъвогар” деб юритилади) судга даъво ариза билан мурожаат қилиб, “Аваз” фермер хўжалиги (бундан буён матнда “жавобгар” деб юритилади)дан 99 230 509,85 сўм асосий қарз ундиришни сўраган. Даъвогар вакили суд мажлисида кўрсатма бериб, жавобгар билан расмийлаштирилган шартномага асосан электр энергияси узлуксиз етказиб берилганлигини, истеъмол қилинган электр энергияси учун суд кунига қадар қарздорлик ихтиёрий тўлаб берилмаганлигини билдириб, даъвони қаноатлантиришни сўради. Жавобгар суд мажлиси куни ва вақти тўғрисида тегишли тартибда ҳабардор қилинган бўлсада суд мажлисида иштирок этмади, низо юзасидан ўз фикр ва эътирозларини билдирмади. Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда “ИПК” деб аталади) 170-моддасининг учинчи қисмига кўра, иш муҳокамасининг вақти ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар, учинчи шахслар суд мажлисига келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Мазкур ҳолатда суд, ИПКнинг 170-моддасиига асосан ишни жавобгар вакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Суд, даъвогар вакилининг тушунтиришини тинглаб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидагиларга асосан даъво талабини қаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасида, ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда тақиқланмаган барча усуллар билан ҳимоя қилишга ҳақли. Ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланиши белгиланган. Иш хужжатларидан аниқланишича, даъвогар ҳамда жавобгар ўртасида 575530-сонли энергия таъминоти шартномаси тузилган. Шартномага кўра, хисоб-китоб даври бир ой ҳисобланишлиги, истеъмолчига энергияни етказиб бериш келгуси ҳисоб-китоб даври бошланишидан олдин, энергиянинг шартнома миқдори қиймати учун 100 фоизлик олдиндан ҳақ тўлаш асосида амалга ошириш белгиланган. Даъвогар томонидан электрон тартибдаги маълумотлар асосида солиштирма далолатнома расмийлаштирилган бўлиб, унга кўра жавобгарни даъвогардан 99 230 509,85 сўм қарздорлиги мавжуд эканлиги кўрсатилган. Даъвогар жавобгарга етказиб берилган электр энергияси ҳаққини ихтиёрий равишда тўлаб бериши, акс ҳолда электр энергияси етказиб бериш тўхтатилиши тўғрисида огоҳлантириш хати юборилган, бироқ жавобгар томонидан огоҳлантириш оқибатсиз қолдирилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодекси (кейинги матнларда ФК деб юритилади)нинг 468-моддасига кўра, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш мажбуриятини олади, абонент эса қабул қилинган энергия ҳақини тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш мажбуриятини олади. ФКнинг 474-моддасига кўра, агар қонун ҳужжатларида ёки энергия билан таъминлаш шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, энергия ҳақи абонент амалда қабул қилган энергия миқдори учун тўланиши белгиланган. Ўзбекистон Республикаси “Электр энергетикаси тўғрисида”ги Қонуни 39-моддасига кўра, истеъмол қилинган электр энергияси учун ҳақни (шу жумладан олдиндан тўловни) намунавий шартномада белгиланган муддатларда тўлаши шартлиги белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг “Электр энергияси ва табиий газдан фойдаланиш қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида”ги 2024 йил 31 май кунги 319-сонли қарори билан тасдиқланган “Электр энергиясидан фойдаланиш Қоидалари”нинг 88-бандида, истеъмолчиларга (маиший истеъмолчилардан ташқари) электр энергияси 100 фоиз олдиндан ҳақ тўлаш асосида етказиб берилиши белгиланган. Жавобгарнинг қарздорлиги ишдаги мавжуд шартнома, ҳисобварақфактура, солиштирма далолатнома ва бошқа далиллар билан ўз тасдиғини топади. Қайд этилганларга кўра суд, даъвони тўлиқ қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига 99 230 509,85 сўм асосий қарз ундиришни лозим топади. ИПКнинг 118-моддасининг биринчи қисмига кўра, суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Шу боис суд, ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ суд харажатларини ундириш масаласини муҳокама қилиб, даъво қаноатлантирилганлиги сабабли жавобгардан республика бюджетига 1 984 610,2 сўм давлат божи, даъвогар фойдасига 41 200 сўм почта харажати ундиришни лозим топади. Юқоридагилардан келиб чиқиб ҳамда Иқтисодий процессуал кодексининг 118, 170, 176-180, 186-моддалариқўллаб, суд ҚАРОР Қ И Л А Д И: “Худудий электр тармоқлари” АЖнинг даъво талаби тўлиқ қаноатлантирилсин. “Аваз” фермер хўжалиги ҳисобидан: -“Ҳудудий электр тармоқлари” АЖ фойдасига 99 230 509,85 сўм асосий қарз, 41 200 сўм почта харажати; -Республика бюджетига 1 984 610,2 сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро варақалари берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан қонунда белгиланган муддат ва тартибда шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи Х.Тўйчиев 4-1703-2502/7191-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ (хулоса қисми) Бўстон тумани 2025 йил 11 декабрь Бўстон туманлараро иқтисодий судининг судьяси Х.Х.Тўйчиев раислигида, судья ёрдамчиси Э.Қиличбековнинг котиблигида, даъвогар “Худудий электр тармоқлари” АЖ жавобгар “Аваз” фермер хўжалигига нисбатан 99 230 509,85 сўм асосий қарз ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни тарафлардан даъвогар вакили Х.Шермонов (ишончнома асосида)нинг иштирокида, Бўстон туманлараро иқтисодий суди биносида ўтказилган очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, Иқтисодий процессуал кодексининг 118, 170, 176-180, 186-моддалариқўллаб, суд ҚАРОР Қ И Л А Д И: “Худудий электр тармоқлари” АЖнинг даъво талаби тўлиқ қаноатлантирилсин. “Аваз” фермер хўжалиги ҳисобидан: -“Ҳудудий электр тармоқлари” АЖ фойдасига 99 230 509,85 сўм асосий қарз, 41 200 сўм почта харажати; -Республика бюджетига 1 984 610,2 сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро варақалари берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан қонунда белгиланган муддат ва тартибда шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи Х.Тўйчиев