Решение #2834754 Экономические

4-****2-2501/****-сонлииқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** ****5йил11 декабрь Когонтуманлараро иқтисодий суди, судья****раислигида,****нинг котиблигида,аризачивакили ****(ишончнома асосида)нинг иштирокида,аризачи Ўзбекистон Республикаси Сув хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Сув хўжалиги объектлари хавфсизлигини ва сувдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси Бухоро вилояти бошқармасининг жавобгар“****”фермер хўжалигига нисбатан6.****.****сўм жарима санкцияси қўллаштўғрисидаги аризасибўйича қўзғатилган ишниўзбиносидаочиқ суд **** кўрибчиқиб, АНИҚЛАДИ: Ўзбекистон Республикаси Сув хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Сув хўжалиги объектлари хавфсизлигини ва сувдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси Бухоро вилояти бошқармаси(бундан буён матндааризачиёкиинспекция дебюритилади) судга ариза билан мурожаат қилиб,“****” фермер хўжалиги (бундан буёнматндажавобгарёкиФХ деб юритилади)га нисбатан Ўзбекистон ****ҳкамасининг 19.03.**** йилдаги 82сонли қарори билан тасдиқланган “Ўзбекистон Республикасида сувдан фойдаланиш ва сув истеъмоли тартиби тўғрисида”ги Низом (бундан буёнматнда Низом деб юритилади)га асосан6.****.**** сўм жарима санкциясиқўллашнисўраган. Суд **** иштирок этганинспекциявакилиаризаниқувватлаб,унда келтириб ўтилган асосларни такрорлаб, судга ариза билан мурожаат қилинганидан сўнгжавобгартомонидан жарима суммасиқисмантўлаб берилганлигини, бугунги кун ҳолатида тўланмаган жарима суммаси 3.****.**** сўмни ташкил этишинибилдириб,аризанинг қолган қисмини қаноатлантириб беришни сўради. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинганжавобгар,вакил иштирокини таъминламади.Шу сабаблисуд, ишни Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг****,****-моддаларига асосанунингиштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Суд, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб,аризачивакилинингтушунтиришларини тинглаб,қуйидаги асосларга кўрааризани қисманқаноатлантиришнива қолган қисмини рад қилишнилозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 68-моддасининг биринчи қисмигаасосан ер, ер ости бойликлари, сув, ўсимлик ва ҳайвонот дунёси ҳамда бошқа табиий ресурслар умуммиллий бойликдир, улардан оқилона фойдаланиш зарур ва улар давлат муҳофазасидадир. ИПКнинг ****-моддасига асосан ҳуқуқий таъсир чоралари қуйидагилардан иборат: фаолиятни тугатиш; атроф табиий муҳитга зарарли таъсир кўрсатаётган объектлар фаолиятини тугатиш ва (ёки) қайта ихтисослаштириш; фаолиятни чеклаш, тўхтатиб туриш ва ****, бундан фавқулодда вазиятлар, эпидемиялар ҳамда аҳолининг ҳаёти ва соғлиғи учун бошқа **** хавф юзага келишининг олдини олиш билан боғлиқ ҳолда фаолиятни ўн иш кунидан кўп бўлмаган муддатга чеклаш, тўхтатиб туриш ҳоллари мустасно; **** **** бўйича операцияларни тўхтатиб қўйиш, бундан қонунда назарда тутилган ҳоллар мустасно; молиявий санкцияларни қўллаш, бундан солиқлар ва бошқа **** тўловлар тўлаш муддатини ўтказиб юборганлик учун пенялар ҳисоблаш, шунингдек юридик шахснинг ёки фуқаронинг содир этилган ҳуқуқбузарликдаги айбини тан олганлиги ва молиявий санкциялар суммаларини ихтиёрий равишда тўлаганлиги ҳоллари мустасно; тадбиркорлик фаолиятининг айрим турлари билан шуғулланиш учун лицензияларнинг (рухсатномаларнинг) амал қилишини ўн иш кунидан кўп бўлган муддатга тўхтатиб туриш ёки уларнинг амал қилишини тугатиш ва лицензияларни (рухсатномаларни) бекор қилиш, бундан Ўзбекистон ****ҳкамаси ва Ўзбекистон Республикаси Марказий **** томонидан бериладиган лицензиялар (рухсатномалар) мустасно. Суд қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқий таъсир чораларини ҳам қўллаши мумкин. Ариза ва иш ҳужжатлариданкўринишича,инспекциятомонидан****5йил10 июндаги20-сонли буйруқасосида жавобгарга тегишли экин ер майдонларида сувдан фойдаланиш тўғрисидаги қонунчиликка риоя қилиниши ҳолатиюзасидан текшириш ўтказилган.Текширишжараёнида жавобгар томониданўзига тегишли бўлган10гектар экин ер майдонигасувга талабчан шоли экини экилганлигиҳамда 72,0мингм3миқдордагисувниўзбошимчалик билан ишлатганлигианиқланган,ушбу ҳолат юзасидан****5йил10 июнькунидалолатнома тузилган. Низомга асосанинспекциятомониданжавобгарганисбатан8.****.****сўм миқдорда жарима ҳисобланган.ФХтомонидан2.****.**** сўмлик жарима суммасиихтиёрий равишдатўланиб, қолган қисми тўланмасдан қолган. Ушбу6.****.**** сўмликжарима суммасини ихтиёрий равишда 10 кун муддатда тўлаб бериш ****даъвогарнинг****5йил1 августкунидаги****-сонли талабномаси жавобгартомонидан оқибатсиз қолдирилган.Шу сабаблиаризачисудгажавобгарга нисбатанаризада кўрсатилган талаб билан мурожаат қилишга **** бўлган. Низомнинг 61-бандигаасосан ушбу Низомнинг60-бандидакўрсатилган жарима санкциялари, белгиланган тартибда: Ўзбекистон Республикаси Сув хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Сув хўжалиги объектлари хавфсизлигини ва сувдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси ҳамда унинг ҳудудий бошқармалари томонидан — сунъий сув объектларидан сув олишда; Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳамда Сув хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Сув хўжалиги объектлари хавфсизлигини ва сувдан фойдаланишни назорат қилиш инспекциясининг ҳудудий органлари томонидан – табиий сув объектларидан сув олишда қўлланилади. Низом 63-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ,сувдан фойдаланувчилар ва сув истеъмолчиларига – тадбиркорлик субъектларига нисбатан ушбу Низомнинг 60-бандида кўрсатилган жарима санкциялари суд томонидан қўлланилади, улар айбига иқрор бўлган ва жарима санкцияларини ихтиёрий равишда тўлаган ҳолатлар бундан мустасно. Низом 60-бандининг биринчи қисмига асосансувдан фойдаланувчилар ва сув истеъмолчиларига нисбатан улар томонидан қишлоқ хўжалиги, балиқчилик хўжалиги, саноат, энергетика ва коммунал-маиший эҳтиёжлар учун сув олиш тартиби бузилган ****: сув истеъмолчилари томонидан лимитдан ортиқча сув олинганлиги учун — лимитдан ортиқча олинган ҳар минг куб метр сув учун — белгиланган базавий ҳисоблаш миқдорининг 20 фоизи миқдорида; сувдан фойдаланувчилар ва сув истеъмолчилари томонидан сув олиш жойларини сувни бошқариш ва ҳисобга олиш воситалари билан жиҳозламасдан сув олиш сув олишга рухсат этилмаган жойлардан, шунингдек, шартнома тузмасдан сув олганлик учун — олинган ҳар минг кубометр сув учун — белгиланган базавий ҳисоблаш миқдорининг 30 фоизи миқдорида; сувдан фойдаланувчилар ва сув истеъмолчилари томонидан сувдан махсус фойдаланиш рухсатномасисиз сув олганлик ёки сувдан фойдаланганлик учун — олинган ҳар минг кубометр сув учун — белгиланган базавий ҳисоблаш миқдорининг 40 фоизи миқдорида; сувдан фойдаланувчилар ва сув истеъмолчилари томонидан сувни ўзбошимчалик билан эгаллаб олганлик учун — олинган ҳар минг кубометр сув учун — белгиланган базавий ҳисоблаш миқдорининг 30 фоизи миқдорида жарима санкциялари қўлланилади. Жавобгар томонидан72,0мингм3 миқдордагисувни ўзбошимчалик билан эгаллаб олганликва ишлатганликҳолати ишматериалларидаги текшириш далолатномалари,Когонтумансув етказиб бериш хизмати давлат муассасасининг хулосаси,инспекциявакилинингсуд муҳокамасидагитушунтиришлариҳамдабошқа далиллар биланўз исботини топган. Мазкур ҳолатда суд,инспекциянинг аризасини асослидеб ҳисоблайди. Бироқ,аризачи вакилининг судга **** этган10.12.**** йилдаги ****-сонли ёзма маълуимотномасига кўра,судга ариза билан мурожаат қилинганидан сўнг жавобгар томонидан жарима суммасиқисмантўлаб берилган бўлиб,11.12.**** йил ҳолатида 3.****.**** сўмни ташкил этган.Шу сабабли суд,аризаниқисманқаноатлантириб, ФХга нисбатан3.****.****сўм миқдорида жарима қўллашнива арз қилинган талабнинг қолган қисмини рад қилишни лозим топади. ИПК****-моддасининг биринчи қисмидасуд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши кўрсатилган. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 9-моддаси биринчи қисмининг 19-бандигаасосанаризачи ва жавобгар — ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар бўйича иқтисодий судларда давлат божини тўлашдан озод қилинган. Суд,аризақаноатлантирилганлиги сабабли суд **** жавобгарнингзиммасига юклашнива унданаризачифойдасига олдиндан тўланган41.****сўм почта ****ундиришни,шунингдекмазкур тоифадаги ишлар юзасидантарафлар давлат божини тўлашдан озод қилинганлиги сабабли иш бўйича давлат божи ундирмасликнилозим топади. Юқоридагиларга асосан ҳамда ИПКнинг ****, ****, ****, ****, ****, **** ва ****-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: Арз қилинган талаб қисманқаноатлантирилсин. Жавобгар“****” фермер хўжалигига нисбатан Ўзбекистон ****ҳкамасининг 19.03.**** йилдаги 82-сонли қарори билан тасдиқланган “Ўзбекистон Республикасида сувдан фойдаланиш ва сув истеъмоли тартиби тўғрисида”ги Низомга асосан3.****.****сўм молиявий жарима қўлланилсин. Аризанинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар“****” фермер хўжалигиданаризачи Ўзбекистон Республикаси Сув хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Сув хўжалиги объектлари хавфсизлигини ва сувдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси Бухоро вилояти бошқармасифойдасигаолдиндан тўланган41.****сўм почта ****ундирилсин. Тарафларнинг давлат божини тўлашдан озодқилинганлигиинобатга олинсин ҳамдаишбўйича давлат божи ундирилмасин. Ҳал қилув қарори ўн кундан сўнг қонуний кучга киради ҳамда ижро ****си берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан ўн кунлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья **** Суд **** баённомаси **** йил11декабрь ********/****-сонли иш Когон туманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида, **** котиблигида,аризачиЎзбекистон Республикаси Сув хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Сув хўжалиги объектлари хавфсизлигини ва сувдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси Бухоро вилояти бошқармасининг жавобгар“ORZU” фермер хўжалигига нисбатан6.****.****сўм жарима санкцияси қўллаш тўғрисидаги аризаси бўйича қўзғатилган ишниўзбиносидаочиқ суд **** кўрибчиқмоқда. Раислик қилувчи суд **** очди ва қандай иш кўрилишини эълон қилиб, ишда иштирок этувчиаризачи вакилини суд таркиби билан таништирди ҳамда суд **** олиб бориш тартибини белгилади. Суднинг **** тарафларга юборилган. Раислик қилувчииқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчилари **** келган-келмаганлигини, уларнинг ваколатларини, **** келмаган шахслар тегишли равишда хабардор қилинган-қилинмаганлигини ҳамда уларнинг келмаганлиги сабаблари тўғрисида қандай маълумотлар борлигини текширди. Суд **** котиби: Суд **** аризачи вакили ****(ишончнома асосида)лариштирок этмоқда. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар,вакил иштирокини таъминламади. Суд, ишни Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****-моддаларига асосанунингиштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Раислик қилувчиаризачи вакилигаЎзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 42-моддасида кўрсатилган тарафларнинг ҳуқуқ ва **** ўқиб эшиттирди. Аризачи вакилидан суд таркиби ва суд **** котибини рад этиш тўғрисида раддия тушмади. Раислик қилувчи иш бўйича қандай илтимосномалар борлигини сўради.Илтимосномалар бўлмади. Раислик қилувчи сўзниаризачивакилига берди. Аризачивакили****:аризаниқувватлайман, судга ариза билан мурожаат қилинганидан сўнгжавобгартомонидан жарима суммаси қисман тўлаб берилди, бугунги кун ҳолатида тўланмаган жарима суммаси 3.****.**** сўмни ташкил этади, аризанинг қолган қисмини қаноатлантириб беришни сўрайман. Саволлар бўлмади. Раислик қилувчи далилларни текшириш жараёнини якунлаб, суд музокарасига ўтишни эълон қилиб, сўзниаризачивакилига берди. Аризачивакили****:аризаниқисманқаноатлантириб беришни сўрайман. Суд маслаҳатда қолди ва маслаҳатдан сўнг раислик қилувчи ҳал қилув қарорининг хулоса қисмини эълон қилиб, бундай қарорга келиш асосларини, шунингдек унинг устидан шикоят бериш учун ариза бериш тартиби ва муддатини қисқача тушунтириб берди. Раислик қилувчи суд **** ёпиқ деб эълон қилди. Суд **** баённомаси ИПКнинг ****-моддасига асосан ёзилди. Раислик қилувчи Суд **** котиби **** ****