Решение #2834805 economic_new

********/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ ХХХ тумани **** йил 9 декабрь ХХХ туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, **** котиблигида, даъвогар вакили **** (**** йил 9 июлдаги ****-сонли ишончнома асосида) иштирокида, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси ХХХ вилоят ҳудудий бошқармасининг даъвогар “****” АТБ манфаатида, жавобгар ЯТТ “ХХХ”дан муддати келмаган кредит қарзи ****.****.**** сўм, муддати ўтган фоиз қарзи 36.****.**** сўм, жами ****.****.**** сўм қарздорликни ундириш, ундирувни гаровга қаратиш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни ХХХ туманлараро иқтисодий суди биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси ХХХ вилоят ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда Палата деб юритилади) даъвогар “****” АТБ (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) манфаатида, ХХХ туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, ЯТТ “ХХХ” (бундан буён матнда жавобгар ёки қарз олувчи деб юритилади)дан муддати келмаган кредит қарзи ****.****.**** сўм, муддати ўтган фоиз қарзи 36.****.**** сўм, жами ****.****.**** сўм қарздорликни ундиришни, ундирувни жавобгарга тегишли ХХХ вилояти ХХХ тумани **** маҳалласи, Бойсун кўчаси **** уйда жойлашган “**** маҳсулотлари цехи салфетка ва бошқа енгил турдаги маҳсулотлар ишлаб чиқариш ҳамда савдо дўконлари хизмат кўрсатиш биноси” Блок “А” № 9-сонли савдо дўкони ердан ижара ҳуқуқи асосида фойдаланиш хуқуқи билан биргаликда қаратиш, гаров мулкини реализация баҳосини белгилаб беришни сўраган. Палата ва жавобгар суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор этилган бўлса-да, бироқ уларнинг вакиллари суд **** келмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (кейинги ўринларда матнда “ИПК” деб аталади) ****-моддасининг учинчи қисмига асосан, иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар, учинчи шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Шусабабли, судишни уларнинг вакиллари иштирокисиз кўришликни лозим топади. Даъвогар вакили судга маълумотнома **** этиб,даъво аризасидаги **** такрорлаб,даъво ариза киритилгандан сўнг тўлов амалга оширилмаганлигини билдириб,даъвони қаноатлантиришни ва гаров мулкини бошланғич баҳосини белгилаб беришни сўради. Суддаъвогар вакили тушунтиришини тинглаб,ишдаги мавжуд ҳужжатларни ўрганиб,қуйидаги асосларга кўра даъвони қаноатлантиришни лозим топади. Ишдаги мавжуд ҳужжатлардан васудмуҳокамасидан аниқланишича, “****” АТБХХХ филиали(бундан буён матнда****деб юритилади)ва жавобгар ўртасида****йил15апрелда****-сонли кредитшартномаси тузилган.Ушбушартномага кўра, ****қарз олувчига йиллик 20 (йигирма)фоиз устама тўлаш шарти билан84ойга****.****.****сўм миқдоридакредитмаблағини ****,жавобгар эса шартнома ва иловадаги жадвал асосида тўловларни амалга ошириш **** олган. Кредитшартномасининг ижросини таъминлаш ********ва Қарз олувчи ўртасида****йил22апрелда нотариал тартибда“Ипотекашартномаси”имзоланган.Ипотекашартномаси кўра,жавобгарга тегишли ХХХ вилояти ХХХ тумани **** махалласи,Бойсун кўчаси****уйда жойлашган“**** маҳсулотларицехи салфеткава бошқа енгил турдаги махсулотлар ишлаб чиқариш ҳамда савдо дўконлари хизмат кўрсатиш биноси” Блок “А” № 9-сонлисавдо дўкони ердан ижара хуқуқи асосида фойдаланиш ҳуқуқини гаровга қўйган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси(бундан буён матндаФКдеб юритилади)нинг****-моддасигаасосанкредитшартномаси бўйича бир тараф – ****ёки бошқакредитташкилоти(кредитор)иккинчи тарафга(қарз олувчига)шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосидапулмаблағлари(кредит)бериш,қарз олувчи эса олинганпулсуммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади. ФКнинг****-моддасида агарқонунда ёки қарз шартномасида бошқача тартиб назарда тутилмаган бўлмаса,қарз берувчи қарз олувчидан қарз суммасига шартномада белгиланган миқдорда ва тартибда фоизлар олиш ҳуқуқига эга бўлади. ФКнинг****-моддасидақарз олувчи олинган қарз суммасини қарз шартномасида назарда тутилган муддатда ва тартибда қарз берувчига қайтарилиши шарт деб белгиланган. Кредитшартномаси ҳамда тўлов графигига асосан қарздор ҳар ойнинг 5-7-санасидамуддати келган асосий қарз ва фоизларни тўлаш **** олган бўлсада,ушбу шартнома графигини бузилиши натижасида қарздорнинг****олдида судга мурожаат қилинган кунда муддати келмаганкредитқарзи****.****.****сўм,муддати ўтган фоиз қарзи36.****.****сўм,жами****.****.****сўм қарздорлик вужудга келган. ФКнинг****-моддасииккинчи қисмидаагарқарз шартномасида қарзни қисмлаб(бўлиб-бўлиб)қайтариш назарда тутилган бўлса,қарз олувчи қарзнинг навбатдаги қисмини қайтариш учун белгиланган муддатни бузган ****,қарз 2 берувчи қарзнинг қолган барча суммасини тегишли фоизлар билан бирга муддатидан олдин қайтаришни талаб қилишга **** деб белгиланган. ФКнинг****1-моддасига кўра,Кредитни муддатидан олдинсудтартибида ундиришда, агаршартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, кредитордастлаб қарзнинг белгиланган муддатда қайтарилмаган қисмини ундириш учун судга мурожаат қилади.Бунда агарқарз олувчи муддати ўтган қарзни тўлиқ тўламаган ****, кредиторкредитнинг қолган барча суммасини муддатидан олдин қайтариш **** талаб билан судга мурожаат қилишга ****. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг4.3.3-бандигакўра,қарз олувчи томонидан мазкуркредитшартномасида белгиланган ҳар қандай тўлов **** **** ҳолларда даъвогар фоизларни ҳамдакредитбўйича асосий қарзни муддатидан олдин,шунингдек ундиришникредиттаъминотига қаратиш орқали ундиришга **** эканлиги белгиланган. Жавобгар томонидан ҳар ойнинг5-7санасигача тўлаши лозим бўлган фоизлар тўланмаганлиги оқибатида жавобгарнинг даъвогар олдида муддати ўтган36.****.****фоиз қарздорлиги вужудга келгансудкунига қадар ушбу муддати ўтган фоиз қарздорлиги46.****.****сўмни ташкил этган. Даъвогар томонидан Қарздор қарздорликни тўлаш **** бир нечаборогоҳлантирган бўлса-да,огоҳлантириш жавобсиз қолдирилган. Қарздорнинг****томонидан судга **** этган маълумотига кўра, судкунида жавобгарнинг****олдидаги муддати келмаганкредитқарзи****.****.****сўм,муддати ўтган фоиз қарзи46.****.****сўм,жами****.****.****сўм сўмни ташкил этиши ишдаги ҳужжатлар билан ҳамда даъвогарнинг судга берган кўрсатмалари билан ўз тасдиғини топган. ФКнинг****-моддасида**** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ,бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса–иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Шусабабли, суддаъво талабини муддати келмаганкредитқарзи****.****.****сўм,муддати ўтган фоиз қарзи36.****.****сўм,жами****.****.****сўм қарздорликни ундириш қисмини қаноатлантиришни лозим деб ҳисоблайди. Шунингдек,даъвогарнинг даъво аризасидакредитқарзи ундирувини жавобгарга тегишли гаров мулкларига қаратиш сўралган. Аниқланишича, ****йил22апрелда нотариал тартибда“Ипотекашартномаси”имзоланган.Ипотекашартномаси кўра,жавобгарга тегишли ХХХ вилояти ХХХ тумани **** махалласи,Бойсун кўчаси ****уйда жойлашган“**** маҳсулотларицехи салфеткава бошқа енгил турдаги махсулотлар ишлаб чиқариш ҳамда савдо дўконлари хизмат кўрсатиш биноси” Блок “А” № 9-сонлисавдо дўкони ердан ижара хуқуқи асосида фойдаланиш хуқуқини гаровга қўйилган. 3 Гаровга қўйилган мулк тарафлар томонидан****йил15апрелда тузилган келишув далолатномасига асосан****.****.****сўмга гаровга **** этишга келишилган. ФК ****-моддасинингиккинчи қисмига биноан,гаровга кўра қарздор гаров билан таъминланган **** **** ****кредитор (гаровга олувчи)бу **** бўйича ўз талаби гаровга қўйилганмол-мулкнинг қийматидан ушбумол-мулк эгаси бўлган шахс(гаровга қўювчи)нинг бошқа кредиторларига қараганда имтиёзли суратда қаноатлантирилишига қонунда назарда тутилган тартибда **** бўлади. Ўзбекистон Республикаси“Гаров тўғрисида”ги Қонунининг 26-моддасигаасосан гаровга олувчининг(кредиторнинг)талабларини қондириш учун ундирувни қарздор гаров билан таъминланган **** ўзи жавобгар бўлган вазиятларда **** **** ёки лозим **** **** гаровга қўйилганмол-мулкка қаратиши мумкин. Шунингдек, ФК ****-моддасинингбиринчи қисмига кўра,гаровга олувчининг(кредиторнинг)талабларини қондириш учун ундирувни қарздор гаров билан таъминланган **** ўзи жавобгар бўлган вазиятларда **** ёки лозим **** **** **** гаровга қўйилганмол-мулкка қаратиш мумкин. Мазкур ҳолатда тарафлар ўртасида тузилганкредитшартномасининг ****ипотекашартномаси билан таъминланган. ФКнинг****-моддасигакўра,қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агарқонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса,жавоб беради. Юқоридагиларга кўра, суд кредитқарздорлиги ундирувини жавобгарга тегишли бўлган гаров мулкига қаратишни лозим топади. ФКнинг****-моддасиучинчи қисмида Гаровга қўйилганмол-мулкнинг кимошди савдосидаги бошланғич сотиш нархи гаровга қўювчи ва гаровга олувчи ўртасидаги келишувга асосан белгиланади.Гаровга қўювчи ва гаровга олувчи ўртасидамол-мулк нархи бўйича келишмовчиликлар мавжуд бўлган ****,**** баҳоловчи ташкилот жалб этилади ва гаровнинг дастлабки қиймати бозор қийматидан келиб чиқиб белгиланади.Бундабаҳолаш билан боғлиқ барча **** **** баҳоловчи ташкилотни жалб қилгантарафтомонидан қопланади. Гаровга қўювчи ва гаровга олувчи ўртасидаги келишувга асосан гаровга қўйилган кўчмас мулк****.****.****сўмга баҳоланган. Жавобгар томонидан тарафлар ўртасидамол-мулкнинг баҳоси бўйича келишмовчиликлар мавжудлиги **** эътирозлар **** этилмаган. ИПКнинг74-моддасигамувофиқсуддалилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб,уларнисуд**** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама,тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўзичкиишончи бўйича баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги,**** ва ишончлилиги нуқтаи назаридан,далилларнинг йиғиндиси эса,етарлилиги нуқтаи назаридан баҳоланиши лозим.Агартекшириш натижасида далилнинг **** тўғри келиши аниқланса, уишончли деб тан олинади. Ўзбекистон Республикасининг“Давлатбожи тўғрисида” ****йил 06январдагиЎРҚ-****-сонлиҚонуни билан белгиланганДавлатбожи ставкаларининг миқдорлари(бундан буён матндаДавлатбожи ставкаларининг 4 миқдорлари деб юритилади) 2-бандининг “а”-кичик бандида,давлат божи мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг2фоизи миқдорида ҳисобланиши белгиланган. ИПК ****-моддасинингбиринчи қисмидасуд**** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Суд,иш бўйичасуд**** ундириш масаласини муҳокама қилиб, 11.****.****сўм давлат божи тўловини жавобгар ҳисобиданРеспубликабюджети,олдиндан тўланганпочта**** даъвогар фойдасига ундиришни лозим топди. Юқоридагиларга асосан, суддаъвогарнинг даъво талабини қаноатлантириб,жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига муддати келмаганкредитқарзи****.****.****сўм,муддати ўтган фоиз қарзи36.****.****сўм,жами****.****.****сўм қарздорликни ҳамда олдиндан тўланган41.****сўмпочта**** ундиришни,ундирувни жавобгарга тегишли ХХХ вилояти ХХХ тумани **** махалласи,Бойсун кўчаси ****уйда жойлашган“**** маҳсулотларицехи салфеткава бошқа енгил турдаги махсулотлар ишлаб чиқариш ҳамда савдо дўконлари хизмат кўрсатиш биноси” Блок “А” № 9-сонлисавдо дўкони ердан ижара хуқуқи асосида фойдаланиш хуқуқи билан биргаликда қаратиш,гаровга қўйилганмол-мулкни бошланғич сотиш (реализация қилиш)нархини****.****.****сўм этиб белгилашни,жавобгарданРеспубликабюджети ҳамдасудҳокимияти органларини ривожлантириш жамғармасига11.****.****сўм давлат божи ундиришни лозим топади. Бинобаринсуд,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг****, ****, ****моддаларига асосланиб ҚАРОРҚИЛДИ: Даъво ариза талаби қаноатлантирилсин. ЯТТ “ХХХ”ҳисобидан“****” АТБфойдасига муддати келмаганкредитқарзи ****.****.****сўм,муддати ўтган фоиз қарзи36.****.****сўм,жами****.****.****сўм қарздорлик ундирилсин. ЯТТ “ХХХ”ҳисобидан“****” АТБфойдасига41.****сўм олдиндан тўланганпочта**** ундирилсин. УндирувЯТТ “NO U O OV **** ****O‘G‘LI”га тегишли бўлган ундирувни жавобгарга тегишли ХХХ вилояти ХХХ тумани **** махалласи,Бойсун кўчаси****уйда жойлашган“**** маҳсулотларицехи салфеткава бошқа енгил турдаги махсулотлар ишлаб чиқариш ҳамда савдо дўконлари хизмат кўрсатиш биноси” Блок “А” № 9-сонлисавдо дўкони ердан ижара хуқуқи асосида фойдаланиш хуқуқи билан биргаликда гаровга қаратилсин. 5 Гаровга қўйилганмол-мулкни бошланғич сотиш (реализация қилиш)нархи****.****.****сўм этиб белгилансин. ЯТТ “NO U O OV **** ****O‘G‘LI”данреспубликабюджети васудҳокимияти органларини ривожлантириш жамғармасига11.****.****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори бироймуддат ўтиб қонуний кучга киради,ҳал қилув қарори устидан ХХХ туманлараро иқтисодийсудиорқали ХХХ вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига бир ойлик муддат ичидаапелляцияшикояти бериш(протесткелтириш)ёки ушбу муддатдаапелляцияшикояти(протест)берилмаса,олти ойлик муддатдакассацияшикояти бериш(протесткелтириш)мумкин. Судья**** 6