Решение #2834823 Экономические

****3-2502/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Бўстонтумани ****5йил11 декабрь Бўстон туманлараро иқтисодий судининг судьясиХ.Х.Тўйчиевраислигида, судья ёрдамчисиЭ.Қиличбековнинг котиблигида,Шахрихон туман ****даъвогар“Худудий электр тармоқлари” ****манфаатидажавобгар якка тартибдаги тадбиркор ****ганисбатан ****сўм асосий қарз,****сўм пеняундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилганиқтисодийишни Бўстон туман прокурор ёрдамчиси **** қатнашувида,тарафлардандаъвогар вакили**** (ишончнома асосида) иштирокида,Бўстон туманлараро иқтисодий суди биносидаўтказилганочиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: Шахрихон туман **** даъвогар“Худудий электр тармоқлари” ****(бундан буён матнда даъвогардеб юритилади)манфаатидасудга даъво ариза билан мурожаат қилиб,жавобгар якка тартибдаги тадбиркор **** (бундан буён матнда жавобгардеб юритилади)дан ****сўм асосий қарз,**** сўм пеняундиришни сўраган. Прокурор суд **** жавобгар томонидан судга даъво аризаси **** этилгандан кейин тўлов амалга оширилмаганлигини билдириб, даъвони қаноатлантиришни сўради. Даъвогар вакили суд **** кўрсатма бериб, жавобгар билан расмийлаштирилган шартномага асосан электр энергияси узлуксиз етказиб берилганлигини, истеъмол қилинган электр энергияси учун суд кунига қадар қарздорлик ихтиёрий тўлаб берилмаганлигини билдириб, даъвони қаноатлантиришни сўради. Жавобгар суд **** куни ва **** тўғрисида тегишли тартибда ҳабардор қилинган бўлсада суд **** иштирок этмади, низо юзасидан ўз фикр ва эътирозларини билдирмади. Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодекси (бундан буёнматнда “ИПК” деб аталади) ****-моддасининг учинчи қисмига кўра, иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар, учинчи шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин.Мазкур ҳолатда суд, ИПКнинг ****-моддасиига асосан ишни жавобгар вакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Суд, прокурор фикрини ҳамдадаъвогар вакилинингтушунтиришларини тинглаб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидагиларга асосан даъво талабини қисман қаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасида, ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****. Ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланиши белгиланган. Иш хужжатларидан аниқланишича,даъвогарҳамда жавобгар ўртасида01.06.****йилда****-сонлиэнергия таъминотишартномаси тузилган.Шартномагакўра, хисоб-китоб даври бир ой ҳисобланишлиги, истеъмолчига энергияни етказиб бериш келгуси ҳисоб-китоб даври бошланишидан олдин, энергиянинг шартнома миқдори қиймати учун **** фоизлик олдиндан **** тўлаш асосида амалга ошириш белгиланган. Даъвогар томонидан электрон тартибдаги маълумотлар асосида солиштирма далолатнома расмийлаштирилган бўлиб, унга кўра жавобгарни даъвогардан**** сўм қарздорлиги мавжуд эканлиги кўрсатилган. Даъвогар жавобгарга етказиб берилган электр энергияси **** ихтиёрий равишда тўлаб бериши, акс ҳолда электр энергияси етказиббериш тўхтатилиши тўғрисида огоҳлантириш хати юборилган, бироқ жавобгар томонидан огоҳлантириш оқибатсиз қолдирилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодекси (кейингиматнлардаФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра,энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасига кўра, агар қонун ҳужжатларида ёки энергия билан таъминлаш шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, энергия **** абонент амалда қабул қилган энергия миқдори учун тўланиши белгиланган. Ўзбекистон Республикаси“Электр энергетикаси тўғрисида”ги Қонуни 39-моддасигакўра,истеъмол қилинган электр энергияси учун **** (шу жумладан олдиндан тўловни) намунавий шартномада белгиланган муддатларда тўлаши шартлиги белгиланган. Ўзбекистон ****ҳкамасининг “Электр энергияси ва табиий газдан фойдаланиш қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида”ги 2024йил 31 май кунги ****-сонли қарори билан тасдиқланган“Электр энергиясидан фойдаланиш Қоидалари”нинг88-бандида,истеъмолчиларга (маиший истеъмолчилардан ташқари) электр энергияси **** фоиз олдиндан **** тўлаш асосида етказиб берилиши белгиланган. Жавобгарнинг қарздорлиги ишдаги мавжудшартнома,****-фактура, солиштирма далолатномава бошқа далилларбилан ўз тасдиғини топади. Қайд этилганларга кўрасуд, даъвониасосий қарз ундириш қисминитўлиқ қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига****сўм асосий қарз ундиришни лозим топади. Шунингдек, даъво аризасида жавобгар томонидан тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги боис, унинг ҳисобидан****сўм миқдорида пеня ундириш талаби қўйилган. ФКнинг ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФКнинг ****-моддаси талабига кўра, неустойка тўғрисидаги келишув ёзма шаклда тузилиши керак. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 3.12-бандига кўра, ҳисоб-китоб ойидан кейинги календар ой тугагач қарздорлик тўлов муддати ўтган деб ҳисобланади ва тўлов муддати ўтган ҳар бир кун учун истеъмолчига тўлов муддати ўтган сумманинг 0,1 фоиз миқдорида, электр энергияси махсус тартибда етказиб бериладиган **** учун эса 0,2 фоиз миқдорида пеня ҳисоблаб ёзилиши, бунда пенянинг умумий миқдори муддати ўтган тўловнинг 50 фоиздан ошмаслиги лозимлиги белгиланган. Даъвогар томонидан **** қилинган пеня хисоб-китоби бўйича пеня тўғри хисобланган.Даъвогар жавобгардан пеня талаб қилишга **** ва пеня асосли ҳисобланган. ФКнинг ****-моддасига кўра, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга **** эканлиги, бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши белгиланган. Шунингдек,Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” 15.06.**** йилдаги ****-сонли қарори4бандида,ФКнинг****-моддасигамувофиқ суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****ги, шу билан бирга судлар шуни эътиборга олишлари лозимки, неустойканинг энг кам миқдори ФКнинг****-моддасидакўрсатилган фоизлар миқдоридан кам бўлмаслиги лозимлиги **** тушунтириш берилган. Суд,жавобгарнинг молиявий ҳолатини,**** **** ****, шартнома интизомига риоя этиши ва бошқа ҳолатларни инобатга олиб, жавобгардан******** сўм миқдорида пеня ундиришни, қолган қисминиқаноатлантиришни рад этишни лозим топади. ИПКнинг ****-моддасининг биринчи қисмигакўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.Ушбу модданинг олтинчи қисмига кўра, агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонун ҳужжатларида белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. Юқоридагиларга асосан суд, ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ суд **** ундириш масаласини муҳокама қилиб,даъво қаноатлантирилганлиги сабабли жавобгардан республика бюджетига ****сўм давлат божи,даъвогар фойдасига****сўм почта **** ундиришни лозим топади. Юқоридагилардан келиб чиқиб ҳамда Иқтисодий процессуал кодексининг****,****,****, ****моддалариниқўллаб,суд ҚА Р О РҚИ Л А Д И: “Худудий электр тармоқлари” **** даъвоталаби қисманқаноатлантирилсин. Якка тартибдаги тадбиркор **** ҳисобидан: -“Ҳудудий электр тармоқлари”****фойдасига****сўм асосий қарз,70**** сўм пеня,****сўм почта ****; -Республика бюджетига****сўмдавлат божи ундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарориустидан қонунда белгиланган тартиб ва муддатдашикоятқилиниши(протест келтирилиши) мумкин. Раисликқилувчи Х.Тўйчиев 4-****-****/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ (хулоса қисми) Бўстонтумани ****йил11 декабрь Бўстон туманлараро иқтисодий судининг судьясиХ.Х.Тўйчиевраислигида, судья ёрдамчисиЭ.Қиличбековнинг котиблигида,Шахрихон туман ****даъвогар“Худудий электр тармоқлари” **** манфаатидажавобгар“Убайдулло олтин ғалласи ” фермер хўжалигиганисбатан**** сўм асосий қарз, **** сўм пеня ундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни Бўстон туман прокурор ёрдамчиси **** қатнашувида, тарафлардандаъвогар вакили****(ишончнома асосида) иштирокида,Бўстон туманлараро иқтисодий суди биносидаўтказилганочиқ суд **** кўриб чиқиб,Иқтисодий процессуал кодексининг****,****,****, ****-моддалариқўллаб,суд ҚА Р О РҚИ Л А Д И: “Худудий электр тармоқлари” **** даъвоталаби қисманқаноатлантирилсин. Якка тартибдаги тадбиркор ****ҳисобидан: -“Ҳудудий электр тармоқлари”****фойдасига****сўм асосий қарз, **** сўм пеня, ****сўм почта ****; -Республика бюджетига****сўмдавлат божи ундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан қонунда белгиланган тартиб ва муддатда шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раисликқилувчи Х.Тўйчиев