Решение #2834882 economic_new

****-сонли иқтисодийиш Биринчи инстанция судида ишни кўрган судья- Ф.*** Апелляция инстанцияси судида маърузачи судья - **** ЖИЗЗАХ ВИЛОЯТ СУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ Жиззах шаҳри ****йил11декабрь Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати И.У*** раислигида,ҳайъат аъзолари М.Ф***в ва ****дан иборат таркибда,судья катта ёрдамчиси ***внинг котиблигида,Жиззах вилоят **** бўлим бошлиғи ****,Ўзбекистон Республикаси ***субъектларинингҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакилдевонининг Жиззах вилоятидаги шўъбаси етакчи инспектори**** (**** йил 4 январдагиИ-****-сонли ишончномага асосан), даъвогар“**** U*** ”масъулияти чекланган жамияти раҳбари ***важавобгарФориш туман Мактабгача ва Мактаб таълими бўлими вакиллари ****хонов (**** йил 9 октябрдаги ****-сонли ишончномага асосан), **** (тингловчи)иштирокида,Ўзбекистон ***субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил девони “**** ***” масъулияти чекланган жамиятиманфаатида жавобгар ***1.****.**** сўм асосий қарзни ва ****.**** сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича юритилган ишюзасидан қабул қилинганҒаллаоролтуманлараро иқтисодий судининг****йил9 октябрдагиҳал қилув қарориустидан Ғаллаорол туман **** томонидан берилган апелляция протестини суд биносида,видеоконференцалоқа режимида ўтказилган очиқ суд ****муҳокамасида кўриб чиқиб,қуйидагиларни а н и қ л а д и: Иш ҳужжатларидан аниқланишича,“**** ***”масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матндадаъвогардеб юритилади)билан *** таълими бўлими(бундан буён матндажавобгардеб юритилади)ўртасида **** йил 4 июндамаҳсулот етказиб бериш тўғрисида****-сонли шартнома тузилган. Шартнома шартларига кўра,даъвогар жавобгарга1.****.****сўмлик“****4S m****.2”маркали насос ускунасини етказиб бериш,жавобгар ўзнавбатидаушбу маҳсулотниқабул қилиб олиш ва маҳсулот **** тўлаш **** олган. Даъвогар томониданжавобгарга“Т*** Т-****”маркалинасос ускунаси етказиб берилган,ушбунасосускунаси ***таълими бўлими ходими**** 1 томонидан **** йил 11 июндаги ****-сонли ишончнома биланқабулқилиб олинган. Бироқ, жавобгар томонидан даъвогарнинг****йил12июндаги ****-сонли ҳисоб-**** фактураси қабулқилинмасдан, шартномадакўрсатилган пул маблағи тўлаб берилмаган. Натижада,Ўзбекистон ***Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакилдевони даъвогар манфаатида иқтисодий судга даъво аризаси биланмурожаат қилиб,жавобгардан1.****.****сўм асосий қарзни ва****.****сўм пеня ундириб беришни сўраган. Биринчи инстанция судининг****йил26сентябрдаги **** билан ишга Жиззах вилоят Ғазначилик хизматибошқармаси низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида жалб қилинган. Ғаллаорол туманлараро иқтисодийсудининг****йил9октябрдаги ҳал қилув қарори билан даъвогарнингдаъво аризасини қаноатлантириш рад этилиб,олдиндан тўланган41.****сўм почта **** даъвогар зиммасида қолдирилган ҳамда даъвогардан ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ****.****сўм суд х**** ундирилган. Мазкур иш юзасидан қабул қилинган суднинг ҳал қилув қарориустиданҒаллаорол туман **** томонидансудгаапелляция протести киритилган. Апелляция протестида биринчи инстанция судининг****йил 9октябрдаги ҳал қилув қарорини ўзгартириб,даъвогардан давлат божи ундириш сўралган. Суд****муҳокамасида иштирок этган даъвогар вакилитушунтириш бериб,биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори асоссизлигини, жавобгар насос ускунасини қабул қилиб олган бўлса-да,бироқтўловниамалга оширмаганлигини,насос ускунасини қайтармаганлигини, жавобгар ўзи сўраганлиги учунунгаюқори сифатлинасос ускунасиетказиб берилганлигинибилдириб,иш бўйичақонуний қарор қабул қилишни сўради. Суд ****муҳокамасида иштирок этган вакилдевонининг етакчи инспектори тушунтириш бериб,биринчи инстанция суди иш ҳолатларини тўлиқ ўрганиб чиқмаганлигини, **** этилган далилларни инобатга олмаганлигини,насос ускунасининг номи фарқли бўлса-да, бироқ, техник параметрлар ўзгармаганлигини, жавобгар насосни қабул қилиб олганлигини, тўловни амалга оширмаганлигини ва қайтариб ҳам юбормаганлигини, жавобгаручой давомида низони ечиш учунумуманҳаракат қилмаганлигини таъкидлаб,биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиб,даъво аризани ваапелляция протестини қаноатлантиришни сўради. Суд****муҳокамасида иштирок этганжавобгар вакилитушунтириш бериб,жавобгар юборган насосускунасишартномапараметрларига тўғри келмаганлигини,насосускунасиолиш учун унга ишончнома берилганлигини, топшириш-қабул қилиш далолатномаси йўқлигини,насосниким қабул қилиб олганлигини билмаслигини,насос ускунаси ҳозирдаФориш туман Мактабгача ва Мактаб таълими бўлимининг қаровулхонасида **** билдириб, биринчи 2 инстанция судининг ҳал қилув қарориниўзгаришсиз қолдиришни, апелляция протестини қаноатлантиришни рад этишни сўради. Суд****муҳокамасида иштирок этган прокурор апелляция протестини қўллаб-қувватлаб, биринчи инстанция суди даъвогардан давлат божи ундирмаганлигини таъкидлаб, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгартириб, апелляция протестини қаноатлантиришни сўради. Суд****муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган бўлса-да, учинчи шахс Жиззах вилояти Ғазначилик хизмати бошқармаси суд **** вакил иштирокини таъминламади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддаси4-қисмига асосан судлов ҳайъати ишниЖиззах вилояти Ғазначилик хизмати бошқармасининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб топади. Судлов ҳайъати,тарафлар вакилларининг тушунтиришларинива прокурорфикрини тинглаб, апелляция протестида келтирилган **** иш ҳужжатлари билан бирга муҳокама қилиб, қуйидагиларга асосанапелляция протестини қаноатлантиришни,биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиб, даъвогарнинг даъво аризасиниқисманқаноатлантириш****янги қарор қабул қилишни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига асосан ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****.Ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасида **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқиши белгиланган. Мазкур ҳолатда тарафлар ўртасидаги **** маҳсулот етказиб бериш шартномасидан келиб чиққан. ФКнинг ****-моддасига кўра, маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи-сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. Ишдаги мавжуд ҳужжатлардан ва суд муҳокамасида аниқланишича,махсус ахборот порталида(электрон дўкон) **** йил 4 июнда ўтказилгандавлат харидлари натижаси бўйича даъвогарбиланжавобгар ўртасида****-сонлишартнома имзоланган. Ушбу шартномага кўра, даъвогар жавобгарга1.****.**** сўмлик “Shimg 4S m****.2” маркали(“Насос глубинный штанговый **** - Марка: Глубинный насос Shimg 4S m****.2”)насос ускунасини етказиб бериш, 3 жавобгар ўз навбатида ушбу маҳсулотни қабул қилиб олиш ва маҳсулот **** тўлаш **** олган. Даъвогар томонидан жавобгарга “ТЕХА Т-****” маркали насос ускунаси етказиб берилган, ушбу насос ускунаси Фориш туман Мактабгача ва Мактаб таълими бўлими ходими **** томонидан **** йил 11 июндаги ****сонли ишончнома билан қабул қилиб олинган. Бироқ, жавобгар томонидан даъвогарнинг **** йил 12 июндаги ****-сонли ҳисоб-**** фактураси қабул қилинмасдан, шартномадакўрсатилган пул маблағи тўлаб берилмаган. Шу боис,вакил девони даъвогар манфаатидажавобгардан 1.****.**** сўм асосий қарзни ва ****.**** сўм пеня, жами - 1.****.**** сўм ундириш **** даъво аризаси билан судга мурожаат қилган. Бироқ, биринчи инстанция суди даъвогарнинг даъво аризасини қаноатлантиришни рад этиш **** асоссиз хулосага келган. ФКнинг****-моддасига асосан м**** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса-иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Аниқланишича, тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 1-бандига кўра,даъвогар жавобгарга 1.****.**** сўмликShimg 4S m****.2” маркали(“Насос глубинный штанговый ****Марка: Глубинный насос Shimg 4S m****.2”) насос ускунасиниетказиб бериш ****, жавобгар эса етказиб берилган маҳсулотни қабул килиб олиш ва маҳсулот **** тўлаш **** олган. Даъвогартомонидан“Shimg 4S m****.2” маркалинасосускунасиўрнига юқори сифатли “ТЕХА Т-****” моделли насос ускунаси **** йил 10 июнь куни ktiv r ss(shtrix raqami - ****) почтаси орқалижавобгаргаетказиб берилган. Жавобгар Фориш туман Мактабгача ва Мактаб таълими бўлими томонидан ташкилотходими **** ушбу насос ускунасини қабул қилиб олиш учун **** йил 11 июнда ****-сонли ишончнома берилган. Ўзбекистон Республикаси “Давлат харидлари тўғрисида”ги Қонунининг34-моддаси учинчи қисмигаасосантоварларнинг (ишларнинг, хизматларнинг) давлат хариди тавсифига аниқ товар белгисига ёки номига, патентга, конструкцияга ёки моделга, у мансуб бўлган муайян манбага ёки ишлаб чиқарувчига, эксклюзив ваколатли ҳуқуққа доир талаблар ёки ҳаволалар киритилмаслиги керак, бундан электрон дўкон воситасида амалга ошириладиган харидлар ҳамда товарларнинг (ишларнинг, хизматларнинг) давлат хариди хусусиятларини таърифлашнинг бошқа етарлича аниқ усули мавжуд бўлмаган ҳоллар мустасно ва бунда давлат харидининг тавсифига“ёкианалоги”деган сўзлар киритилиши керак, бундан товарларнинг бир-бирига мос келмаслиги ҳоллари мустасно. Жиззах вилоятиМактабгача ваМактаб таълими бошқармасининг **** йил 15 сентябрдаги****-сонлибош инспектор ****номигайўллаганмаълумотидамаҳсулот етказиб берилганлиги,маҳсулотни 4 етказиб беришсаккизкунга кечиктирилганлигива шартномага мос келмаган маҳсулот юборилганлиги маълум қилинган. Шунингдек,Сирдарё-Зарафшон ИТХБ ҳузуридаги Насос станциялари ва энергетика бошқармасинингШароф **** туманига насос бўйича бириктирилган вакилнингмаълумотида,“Shimg 4S m****.2” маркали насос ускунасига нисбатан“ТЕХА Т-****” моделли насос ускунасининг сув чиқариш қобилиятиюқори бўлиб, ****м/70м.ниташкилэтишива насос агрегатининг ундан устунлиги қайд этилган. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, сотиб олувчи олди-сотди шартномасининг товарлар миқдори, ассортименти, сифати, бутлиги, идиши ва (ёки) ўралиши тўғрисидаги шартлари бузилганлиги **** қонунчиликда ёки шартномада кўзда тутилган муддатда, агар бундай муддат белгиланган бўлмаса, шартноманинг тегишли шарти бузилганлиги товарлар хусусияти ва вазифасидан келиб чиққан ҳолда аниқланиши лозим бўлганидан сўнг оқилона муддатда сотувчига маълум қилиши шарт. Бироқ, жавобгар даъвогардан шартномада белгиланган товарни етказиб беришниталаб қилмаган.Бундан ташқари, жавобгар насос ускунаси етказиб берилган кундан то даъво аризаси киритилган кунга қадар маҳсулот **** тўлаш ёки уни қайтариш ёхуд низони бартараф этиш чораларини кўрмаган. Ушбулардан келиб чиқиб, судлов ҳайъатидаъво талабинингжавобгардан даъвогар фойдасига 1.****.**** сўм асосий қарзни ундириш талабиниқаноатлантиришнилозим деб топади. Бундан ташқари,даъвогардаъво аризасидажавобгардан****.**** сўм пеня ундириб беришни сўраган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 4.4-бандидаетказиб берилгантовар, **** иш, кўрсатилган хизмат учунтўловни ўз **** тўламаган ****,Буюртмачи Ижрочигаҳар бир кечиктирилган кун учунмуддати ўтган тўлов суммасининг 0,4 фоиз миқдорида, бироқ, муддати ўтган тўлов миқдорининг 50 фоизидан кўп бўлмаган миқдорда пеня тўлаши белгиланган. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнингманфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. Ўзбекистон Республикаси ОлийХўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли Қарорининг 4-бандида ФКнинг ****-моддасига мувофиқ суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг 5 мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга **** **** тушунтириш берилган. Мазкур ҳолатдасудлов ҳайъати қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, даъвогарнинг даъво талабидаги пеняундиришсуммасини камайтириб,жавобгардан даъвогар фойдасига ****.**** сўм пеня ундиришни лозимдебтопади. ИПКнинг ****-моддасигабиноан,суд ишни апелляция инстанциясида кўриш чоғида биринчи инстанция суди ҳал қилув қарорининг қонунийлигини ва асослилигини текширади.Суд янги далилларни текшириши ва янги фактларни аниқлаши мумкин. Апелляция инстанциясининг суди биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини тўлиқ **** текшириши шарт. Биринчи инстанция судида кўриб чиқиш предмети бўлмаган янги талаблар апелляция инстанцияси суди томонидан қабул қилинмайди ва кўрилмайди. ИПКнинг****-моддаси биринчи қисм 2-бандига кўра, апелляция инстанцияси суди апелляция шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини тўлиқ ёки қисман бекор қилишга ва янги қарор қабул қилиш ****. ИПКнинг ****-моддасига мувофиқ, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгартириш ёки бекор қилиш учуниш учун аҳамиятли ҳолатларнинг тўлиқ аниқланмаганлиги, суд аниқланган деб ҳисоблаган, иш учун аҳамиятли бўлган ҳолатларнинг исботланмаганлигиасос бўлади. ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Баён этилганларга асосланиб, судлов ҳайъати апелляция протестини қаноатлантиришни,Ғаллаоролтуманлараро иқтисодий судининг **** йил 9 октябрдагиҳал қилув қарори бекор қилишни,янги қарор қабул қилишни, даъвогарнинг даъво аризасиниқисманқаноатлантиришни, жавобгар **** туман Мактабгача ва Мактаб таълими бўлимидан даъвогар “**** UNU ” масъулияти чекланган жамияти фойдасига 1.****.**** сўм асосийқарзни, ****.**** сўм пеня ваолдиндан тўланган41.**** сўм почта **** ундиришни, даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни,ишнибиринчи ва апелляция инстанцияларида кўришбилан боғлиқ(****.**** сўм биринчи инстанция учун + ****.**** сўм апелляция инстанцияси учун =) ****.**** сўмдавлат божини жавобгардан Республика бюджетига,ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ****.**** сўм суд**** Олий суднинг депозитига,41.**** сўм почта ****ундиришни лозимдебтопади. Юқоридагиларга кўра ҳамдаЎзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, судлов ҳайьати қ а р ор қи л а д и: Ғаллаоролтуманлараро иқтисодий судининг****йил9октябрдагиҳал қилув қарори бекор қилинсин.Янгиқарор қабул қилинсин. 6 Даъвогар “**** U***” масъулияти чекланган жамиятининг даъво аризасиқисман қаноатлантирилсин. Жавобгар Фориш туман Мактабгача ва Мактаб таълими бўлимидан даъвогар “**** ***” масъулияти чекланган жамияти фойдасига 1.****.**** сўм асосийқарз, ****.**** сўм пеня ва 41.**** сўм почта **** ундирилсин. Жавобгар Фориш туман Мактабгача ва Мактаб таълими бўлимидан Республика бюджетига****.****сўм давлат божи,Ўзбекистон Республикаси Олий судининг депозит ҳисоб-****ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ ****.**** сўм суд ****ва41.**** сўм почта **** ундирилсин. Ижро **** берилсин. Апелляция протести қаноатлантирилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Мазкур қарор устидан ҳал қилув қарори қабул қилган суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш шикояти (протести) берилиши мумкин. Раислик қилувчи **** ҳайъат аъзолари **** **** 7