Решение #2834904 economic_new

****5********-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанция судида ишни кўрган судья– **** Апелляция инстанциясисудида маърузачи судья– **** ЖИЗЗАХ ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ Жиззах шаҳар **** йил11 декабрь Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати **** раислигида, ҳайъат аъзолари **** ва **** иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси **** котиблигида, даъвогар “****” масъулияти чекланган жамияти раҳбари ****, жавобгар “**** **** ****” масъулияти чекланган жамияти раҳбари **** иштирокида, ****савдо-саноат палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармаси даъвогар “****” масъулияти чекланган жамияти манфаатида, жавобгар “**** **** ****” масъулияти чекланган жамиятидан 89.****.**** сўм ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича юритилган иш юзасидан қабул қилинганЖиззахтуманлараро иқтисодий судининг **** йил 20 октябрдаги ҳал қилув қарори устидан “**** **** ****” масъулияти чекланган жамиятидан томонидан берилган апелляция шикоятинисуд биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб,қуйидагиларни а н и қ л а д и: “****” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) ва “**** **** ****” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) ўртасида **** йил 15 августда 8/2-сонли олди-сотди шартномаси имзоланган. Мазкур олди-сотди шартномага асосан сотувчи ўзига тегишли бўлган маҳсулотни сотиб олувчига топшириш, сотиб олувчи эса ушбу маҳсулотни қабул қилиш ва **** тўлаш тўлаш **** олган. Тарафлар ўртасида тузилган ушбу олди-сотди шартномасига асосан даъвогар жавобгарга **** йил 12 сентябрдаги ****-сонли ****-фактура билан ****.****.**** сўм, **** йил 12 ноябрдаги ****-сонли ****-фактура билан ****.****.**** сўм, **** йил 27 декабрдаги ****-сонли ****-фактура билан ****.****.**** сўм, жами ****.****.**** сўмлик маҳсулот етказиб берилган.Етказиб берилган маҳсулот жавобгар томонидан ҳеч қандай эътирозсиз қабул қилиб олинган. Бироқ, жавобгар етказиб берилган маҳсулот учун қисман тўловни амалга ошириб, қолган 89.****.**** сўм тўловни амалга оширмаган. Натижада,Ўзбекистонсавдо-саноат палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда Палата деб юритилади) даъвогар манфаатида судга даъво ариза билан мурожаат қилиб, жавобгардан 89.****.**** сўм ундиришни сўраган. Жиззах туманлараро иқтисодий судининг **** йил 20 октябрдаги ҳал қилув қарори биландаъвогарнингдаъвоаризаситўлиқ қаноатлантирилиб, жавобгардан даъвогар фойдасига 89.****.**** сўм асосий қарзи ва 41.**** сўм почта **** ундирилган. Шунингдек, жавобгарданреспубликабюджетига 1.****.**** сўм давлат божи ундирилган. Апелляция шикоятида Жиззах туманлараро иқтисодий судининг **** йил 20 октябрдаги ҳал қилув қарорининг жавобгардан 1.****.**** сўм давлат божи ундириш қисмини бекор қилиш сўралган. Суд **** **** ва жойи тўғрисида белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсада,Палатасуд **** иштирок этмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси(бундан буён матнда ИПК деб юритилади)****-моддасига асосан, судлов ҳайъати мазкур кассация шикояти ва протестни уларнинг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб топди. Суд муҳокамасида иштирок этган жавобгар даъвогар билан шартнома тузилганлигини, маҳсулотни қабул қилиб олганлигини, қисман тўловни амалга оширганлигини, кичик тадбиркорлик субъектларига давлат божи тўлови бўйича имтиёзлар мавжудлигини билдириб, ҳал қилув қарорининг давлат божи ундириш қисмини камайтиришни сўради. Суд муҳокамасида иштирок этган даъвогар жавобгар томонидан шартнома бўйича олган **** ****, олинган маҳсулот учун қисман тўлаб, қолган қисмини тўланмаганлигини билдириб, апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этишни сўради. Судлов ҳайъати, даъвогар ва жавобгарнинг тушунтиришларини тинглаб, апелляция шикоятида келтирилган **** иш ҳужжатлари билан бирга муҳокама қилиб, қуйидаги асосларга кўра ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз, апелляция шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасига кўра, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафларнинг ****олди-сотдишартномасидан келиб чиққан. ФК ****-моддасига мувофиқ**** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Иш ҳужжатларидан ва суд **** мухокамасидан аниқланишича, даъвогар ва жавобгар ўртасида**** йил 15 августда 8/2-сонли олди-сотди шартномаси имзоланган. Мазкур олди-сотди шартномага асосан сотувчи ўзига тегишли бўлган маҳсулотни сотиб олувчига топшириш, сотиб олувчи эса ушбу маҳсулотни қабул қилиш ва **** тўлаш тўлаш **** олган. Ушбу олди-сотди шартномасига асосан даъвогар томонидан жавобгарга **** йил 12 сентябрдаги ****-сонли ****-фактура билан ****.****.**** сўм, **** йил 12 ноябрдаги ****-сонли ****-фактура билан ****.****.**** сўм, **** йил 27 декабрдаги ****-сонли ****-фактура билан ****.****.**** сўм, жами ****.****.**** сўмлик маҳсулот етказиб берилган.Етказиб берилган маҳсулот жавобгар томонидан қабул қилиб олинган. ФК ****-соддасига мувофиқагарқонунчилик ёки олди-сотди шартномасининг шартларидан товар баҳосини муайян муддатда тўлаш **** келиб чиқмаса, сотиб олувчи уни сотувчи ўзига товарни ёки ушбу товарни тасарруф қилиш ҳужжатларини берганидан сўнг кечиктирмасдан тўлаши лозим. Агар олди-сотди шартномасида товар **** бўлиб-бўлиб тўлаш назарда тутилган бўлмаса, сотиб олувчи сотувчига топширилган товарнинг тўлиқ баҳоси миқдорида **** тўлаши лозим. Тарафлар ўртасида тузилганолди-сотди шартномасининг 2-бўлимида тўлов шартнома тарафлар ўртасида имзолангандан сўнг 10 **** куни ичида олдиндан **** фоиз пул кўчириш йўли билан амалга оширилиши белгиланган. Жавобгар етказиб берилган маҳсулот учун **** йил 23 сентябрдаги ****-сонли тўлов топшириқномаси билан ****.****.**** сўм, **** йил 30 сентябрдаги ****-сонли тўлов топшириқномаси билан ****.****.**** сўм, **** йил 27 ноябрдаги ****-сонли тўлов топшириқномаси билан ****.****.**** сўм, **** йил 9 июндаги ****-сонли тўлов топшириқномаси билан 70.****.**** сўм, **** йил 30 июлдаги ****-сонли тўлов топшириқномаси билан 30.****.**** сўм, жами ****.****.**** сўм тўловни амалга ошириб, қолган 89.****.**** сўм қарзини тўламаган. Натижада, жавобгарнинг даъвогар олдида89.****.****сўм қарздорлик юзага келган.Ушбу ҳолатлар тарафлар ўртасида тузилганолдисотдишартномаси, ****-фактуралар, ишончнома, тўлов топшириқномаларива бошқа ҳужжатларда ўз тасдиғини топган. Биринчи инстанция суди юқоридагиларни инобатга олиб, моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларга асосланган ҳолда жавобгардан даъвогар фойдасига89.****.****сўм қарзини ундириш қонуний тўхтамга келган. Судлов ҳайъати жавобгарнинг апелляция шикоятидаги ҳамда апелляция инстанцияси суд **** биринчи инстанция суди томонидан давлат божи нотўғри ҳисобланганлиги **** **** билан келишиб бўлмайди.Чунки, Ўзбекистон Республикаси Давлат божи тўғрисидаги Қонунга кўра, Давлат божи ставкаларининг миқдори белгиланган бўлиб, мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ базавий ҳисоблаш миқдорининг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда миқдорида давлат божи тўланиши белгиланган. Биринчи инстанция суди даъво аризасини қаноатлантириш ҳамда суд **** жавобгар зиммасига юклашда моддий ва процессуал қонун нормаларини тўғри қўллаган ҳолда асослантирилган ва қонуний қарор қабул қилган.Шу боис, апелляция шикоятида келтирилган **** билан келишиб бўлмайди ва уни қаноатлантиришни рад этиш лозим бўлади. ИПК ****-моддаси биринчи қисм 1-бандига кўра, апелляция инстанцияси суди апелляция шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича ҳал қилувқарорини ўзгаришсиз қолдиришга ****. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг “Иқтисодий ишлар бўйича суд **** ундириш амалиёти тўғрисида”ги 36-сонли қарори20-бандида давлат божи билан боғлиқ масалалар бўйича қабул қилинган суд ҳужжатлари устидан умумий асосларда шикоят (протест) берилиши мумкин.Бундай шикоятлар учун давлат божи тўланмаслиги **** тушунтириш берилган. Баён этилганларга кўра, судлов ҳайъати Жиззах туманлараро иқтисодий судининг **** йил 20 октябрдаги ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз, апелляция шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришни, олдиндан тўланган 41.**** сўм почта **** жавобгар зиммасида қолдиришни лозим топади. Юқоридагиларга кўра, ИПК****,****, ****, ****, **** ва ****моддаларини қўллаб, судлов ҳайьати қ а р о р қ и л а д и: Жиззах туманлараро иқтисодий судининг**** йил20 октябрдаги ҳал қилув қарори ўзгаришсиз, “**** **** ****” масъулияти чекланган жамиятининг апелляция шикояти қаноатлантирилмасдан қолдирилсин. Қарор қабул қилинган пайтдан бошлаб қонуний кучга киради. Мазкур қарор устидан ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан бир йил муддат ичида ҳал қилув қарорини қабул қилган суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят (протест) берилиши мумкин. Раислик этувчи **** ҳайъат азъолари ****ев ****