Решение #2835027 Экономические

****-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ (соддалаштирилган тартибда) Пешку туман **** йил 11 декабрь Пешку туманлараро иқтисодий судининг судьяси ****, Ўзбекистон савдо-саноат палатаси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармасининг даъвогар “BUXORO NEFT BAZASI” масъулияти чекланган жамияти манфаатида жавобгар “**** **** ****” фермер хўжалигига нисбатан киритилган даъво аризаси юзасидан қўзғатилган иқтисодий ишни,суд биносида соддалаштирилган тартибда кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: иш ҳужжатларидан кўринишича ва даъво аризасида баён қилинишича, “BUXORO NEFT BAZASI” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда “даъвогар” деб юритилади) ва жавобгар “**** **** ****” фермер хўжалиги (бунданбуён матнда “жавобгар” деб юритилади) ўртасида нефть маҳсулотлари етказиб бериш шартномаси тузилган. Шартномага асосан даъвогар нефть маҳсулотини (матнда “маҳсулот” деб юритилади) етказиб бериш ****, жавобгар эса маҳсулотни қабул қилиб олиш ва унинг қийматини тўлаш **** олади. Шартнома шартларига кўра, даъвогар ****-фактурага асосан маҳсулотни етказиб берган.Жавобгар томонидан тўловлар қисман амалга оширилган, бироқ **** сўмлик тўловлар амалга оширилмаган. Шундан сўнг, Ўзбекистон савдо-саноат палатаси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда “Палата” деб юритилади) даъвогар манфаатида судга мурожаат қилиб, жавобгар ҳисобидан **** сўм асосий қарз ва **** сўм пеняни ундиришни сўраган. Ишда иштирок этувчи шахсларга даъво аризасини иш юритишга қабул қилиш ва ишни суд муҳокамасига тайёрлаш тўғрисида **** нусхалари гибрид почта хизмти орқали юборилган.**** нусхаси ишда иштирок этувчи шахсларга етказилганлигини тасдиқловчи почта маълумоти ҳужжатларида мавжуд.Бироқ, жавобгар даъво ариза юзасидан ёзма фикр билдирмади. Ўзбекистон РеспубликасиИқтисодийпроцессуал кодекси (бундан буён матнда “ИПК” деб юритилади) ****4-моддасининг тўртинчи қисмига асосан даъво аризасининг судга юборилиши **** тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар томонидан даъво аризаси юзасидан ёзма фикр **** этилмаганлиги даъво аризасини соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқишга тўсқинлик қилмайди. Суд иш хужжатлари билан танишиб чиқиб ва баҳо бериб, қуйидагиларга кўра даъво талабини қисман қаноатлантиришни лозим топди. ИПК****5-моддасининг биринчи қисмига кўра соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқилган иш бўйича ҳал қилув қарори ушбу Кодекснинг21-бобиданазарда тутилган умумий қоидаларга кўра, ушбу бобда белгиланган хусусиятлар ҳисобга олинган ҳолда суд томонидан қабул қилинади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда“ФК”деб юритилади) 8 ва ****-моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасига кўра, маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи-сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасига кўра, сотиб олувчи етказиб бериладиган товарлар **** шартномада назарда тутилган хисоб-китоблар тартиби ва шаклига амал қилган ҳолда тўлаши лозим. Даъвогарнинг асосий қарзни ундириш талаби асосли бўлиб, ишдагиҳужжатларга кўра****сўмлик қарздорлик мавжуд. Ушбу ҳолатда суд,жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига **** сўм асосий қарзни ундиришни лозим топади. Бундан ташқари, даъвогар жавобгар ҳисобидан **** сўм пеня ундиришни сўраган. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган ****, **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Суд даъвонинг пеня ундириш талабини асосли деб ҳисоблайди. Мазкур суммани ундиришга асос қилинган шартнома бўйича ҳисоб китоблар тўғри амалга оширилган. ФКнинг ****-моддасида суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга эканлиги назарда тутилган. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленуми “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун хужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорида “Судлар неустойкани ундириш тўғрисидаги даъволарни ҳал қилишда неустойка миқдорининг қонун талабларига мувофиқ ҳисобланганлиги, унинг асослилиги, **** бузилиши оқибатларига мутаносиблиги каби ҳолатларни ҳар томонлама ва чуқур муҳокама қилиб, талаб қилинган неустойканинг адолатли миқдорини белгилашлари шарт”-деб тушунтириш берилган. Бунда суд, низонинг вужудга келишидаги тарафларнинг ҳаракатлари, шартнома **** **** ****, пеня суммасининг ортишига даъвогарнинг ҳам айби борлиги ҳамда тарафларнинг манфаатларини инобатга олиб, пеня талабини **** сўм миқдорида қаноатлантиришни лозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра суд чиқимлари суд хабарномалари ва суд ҳужжатларини юбориш билан боғлиқ почта ****, суд тайинлаган экспертизани ўтказиш, гувоҳни ****, далилларни жойида кўздан кечириш, суд **** видеоконференцалоқа режимида ўтказиш билан боғлиқ ****, шунингдек ишни кўриш билан боғлиқ бошқа **** иборатдир. ИПК ****-моддасининг учинчи қисмига кўра, даъвогар тўлашдан белгиланган тартибда озод қилинган давлат божи, агар жавобгар бож тўлашдан озод қилинмаган бўлса, қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда жавобгардан республика бюджети даромадига ундирилади. Суд, суд **** ундириш қисмини муҳокама қилиб,жавобгар ҳисобиданреспублика бюджетига ********сўм давлат божи вадаъвогар фойдасига**** сўм почта ****ундиришнилозим топади. Юқоридагиларга кўра,Ўзбекистон РеспубликасиФуқаролик кодексининг 8, ****,****, ****, ****-моддалариҳамда Ўзбекистон РеспубликасиИқтисодийпроцессуал кодексининг****,****, ****3моддаларини қўллаб, суд қа р о рқи л д и : Даъво аризаси қисманқаноатлантирилсин. “**** **** ****” фермер хўжалигидан даъвогар “BUXORO NEFT BAZASI” масъулияти чекланган жамияти фойдасига **** сўм асосий қарз,****сўм пеня ва ****сўм почта ****ундирилсин. “**** **** ****” фермер хўжалиги ҳисобидан Республика бюджетига******** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан ўн кунлик муддат ўтгач қонуний кучга киради ва ижро **** берилади. Ҳал қилув қароридан норози томон ўн кунлик муддатда Пешку туманлараро иқтисодий суди орқали апелляция ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида Бухоро вилоят судига шикоят келтириши мумкин. Судья ****