Решение #2835530 economic_new

****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲА Л Қ И Л У В Қ А Р О Р И Жиззах шахри декабрь ****5 йил 11 Жиззах туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси****ғунбоевнинг котиблигида,даьвогар ЧЕКИ“Хамкоrb nk”АТБманфаатида жавобгарЯТТ“ US F Y V S U J N U D ’G’LI”га нисбатан берган даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни даъвогарЧЕКИ “Хамкоrb nk” АТБ вакили Ў.Джураев(ишончнома асосида)иштирокида, жавобгарЯТТ“ US F Y V S U J N U D ’G’LI” вакили иштирокисиз, Жиззах туманлараро иқтисодий суди биносида, очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: ДаъвогарЧЕКИ “****” АТБнинг жавобгарЯТТ“ US F Y V S U J N U D ’G’LI”ҳисобидан муддати ўтган кредити фоизи қарзи 5.****.**** сўм, ҳисобланган пенядан ****.**** сўм, муддатли кредит қарзидан ****.****.**** сўм, муддатли кредит фоизидан 3.****.**** сўм қарздорликни ундириш ва ушбу кредитни ундириш **** ундирувни мазкур даъво аризада кўрсатилган ****.****.**** сўмга ҳамда Жиззах туманлараро иқтисодий судининг 02.10.**** йилги ****-сонли ҳал қилув қарорида кўрсатилган 10.****.**** сўмга жами ****.****.**** сўмга кредит таъминоти сифатида гаровга қўйилган қўшимча жавобгар “****” **** тегишли **** йилда ишлаб чиқарилган, давлат **** белгиси **** QАА бўлган **** ****Х4 U D русумли автотранспорт воситасига қаратиш ҳамда ундирувни гаров мулкига қаратишда, кредит таъминоти сифатида гаровга қўйилган қўшимча жавобгар “****” **** тегишли **** йилда ишлаб чиқарилган, давлат **** белгиси **** QАА бўлган **** ****Х4 U D русумли автотранспорт воситасини ким ошди аукцион савдосидаги бошланғич реализация қилиш нархини тарафлар ўртасидаги гаров шартномаси ва ўзаро баҳолаш далолатномаси асосида белгилаб беришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъво аризасидаги **** қўллабқувватлаб,жавобгар вакили томонидан суд **** **** қадар даъво талабидаги қарздорликни сўндириш чоралари кўрилмаганлиги сабабли, даъвониқаноатлантиришни сўради. Суд **** жойи ва **** тўғрисида тегишли тарзда (гибрид почта алоқа хизмати орқали) хабардор қилинган палата ва жавобгар суд муҳокамасида вакил иштирокини таъминламади. Суд Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда “ИПК” деб юритилади)нинг ****, ****-моддаларига асосан мазкур иқтисодий ишни палата ва жавобгар вакиллари иштирокисиз кўриб чиқишни мумкин деб ҳисоблайди. Суд даъвогар вакилининг кўрсатмаларини тинглаб, ишга **** қилинган ҳужжатлар ва далилларга тегишли баҳо бериб, қуйидаги асосларга кўра, даъвогарнинг даъво аризасини қаноатлантиришни лозим топди: Даъвогар вакили томонидан **** йил5 декабрь куни №****/****-сонли даъво талаби миқдорини кўпайтириш тўғрисида ариза **** қилган. Суднинг **** йил5 декабрдаги **** билан ариза иш юритишга қабул қилинган ва даъво талабижавобгарЯТТ“ US F Y V S U J N U D ’G’LI”ҳисобиданмуддатли кредит асосий қарзидан ****.****.**** сўм, муддатли кредит фоизидан 2.****.**** сўм, муддати ўтган кредит фоизидан 9.****.**** сўм, ҳисобланган пенядан 1.****.**** сўм жами ****.****.**** сўмқарздорликни ундириш ва ушбу кредитни ундириш **** ундирувни мазкур даъво аризада кўрсатилган****.****.****сўмга кредит таъминоти сифатида гаровга қўйилган қўшимча жавобгар “****” **** тегишли **** йилда ишлаб чиқарилган, давлат **** белгиси **** QАА бўлган **** ****Х4 U D русумли автотранспорт воситасига қаратиш ҳамдамазкур автотранспорт воситасини ким ошди аукцион савдосидагибошланғич риализация қилиш нархини тарафлар ўртасидаги гаров шартномаси ва ўзаро баҳолаш далолатномасида белгиланган ****.****.**** сўм деб белгилаб беришга ўзгартирилган. Ишдаги ҳужжатлардан кўринишича,даъвогар ва жавобгар ўртасида**** йил 17 ноябрьда №****-сонли кредит шартномасига асосан1 дона КАМАZ****Ч4U D русумлитранспорт воситаси сотиб олиш учун 48 ой муддатга, 6 ой имтиёзли давр билан, йиллик 28 фоиз устама тўлаш шарти билан****.****.****сўм миқдорида кредит маблағи ****. Шартнома шартларига кўра, жавобгар олинган кредит суммасини шартномада белгиланган муддат ва шартларда қайтариш **** олган. Кредит таъминоти сифатида,жавобгарга тегишли бўлган,“**** **** ****” **** тегишли **** йилда ишлаб чиқарилган, давлат **** белгиси ****Q бўлган******** 6 4U D русумли автотранспорт воситасигаровга қўйилган. Даъвогар томонидан кредит маблағи ****, жавобгарга****.****.**** сўм миқдорида кредит маблағи **** берилган бўлсада, жавобгар томонидан шартнома шартлари лозим **** ****, кредит маблағларини ўз **** қайтармаган. Жавобгар кредит қарзларини ўз **** тўламаганлиги оқибатида кредит қарздорлигига қўл қўйган. Кредит шартномаси шартлари бўйича **** ўз **** **** сабабли, **** йил 10ноябрькуни Жиззах туманлараро иқтисодий судига жавобгарЯТТ“ US F Y V S U J N U D ’G’LI”ҳисобидан муддати ўтган кредити фоизи қарзи 5.****.**** сўм, ҳисобланган пенядан ****.**** сўм, муддатли кредит қарзидан ****.****.**** сўм, муддатли кредит фоизидан 3.****.**** сўм қарздорликни ундириш ва ушбу кредитни ундириш **** ундирувни мазкур даъво аризада кўрсатилган ****.****.**** сўмга ҳамда Жиззах туманлараро иқтисодий судининг 02.10.**** йилги ****-сонли ҳал қилув қарорида кўрсатилган 10.****.**** сўмга жами ****.****.**** сўмга кредит таъминоти сифатида гаровга қўйилган қўшимча жавобгар “****” **** тегишли **** йилда ишлаб чиқарилган, давлат **** белгиси **** QАА бўлган **** ****Х4 U D русумли автотранспорт воситасига қаратиш ҳамда ундирувни гаров мулкига қаратишда, кредит таъминоти сифатида гаровга қўйилган қўшимча жавобгар “****” **** тегишли **** йилда ишлаб чиқарилган, давлат **** белгиси **** QАА бўлган **** ****Х4 U D русумли автотранспорт воситасини ким ошди аукцион савдосидаги бошланғич реализация қилиш нархини тарафлар ўртасидаги гаров шартномаси ва ўзаро баҳолаш далолатномаси асосидабелгилаб беришга оид даъво аризаси киритилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ лозим **** **** керак, шу кодекснинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра гаровга олувчининг (кредиторнинг) талабларини қондириш учун ундирувни қарздор гаров билан таъминланган **** ўзи жавобгар бўлган вазиятларда **** ёки лозим **** **** **** гаровга қўйилган мол-мулкка қаратиш мумкин, ушбу кодекснинг ****моддаси биринчи қисмига кўра, гаровга олувчининг (кредиторнинг) талаблари гаровга қўйилган кўчмас мол-мулк қийматидан суднинг қарорига мувофиқ қондирилади. ФКнинг ****-моддасига кўра, агар қарз шартномасида қарзни қисман қоплаб (булиб-булиб) қайтариш назарда тутилган бўлса, қарз олувчи қарзнинг навбатдаги қисмини қайтариш учун белгиланган муддатни бузган ****, қарз берувчи қарзнинг қолган барча суммасини тегишли фоизлар билан бирга муддатидан олдин қайтаришни талаб қилишга ****.Агар қарз шартномасида қарз бўйича фоизларни қарзнинг ўзини қайтариш муддатидан олдин тўлаш назарда тутилган бўлса, бу **** бузилган ****, қарз берувчи қарз олувчидан қарз суммасини тегишли фоизлари билан бирга муддатидан олдин қайтаришни талаб қилишга ****. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасида, креит шартномаси бўйича бир тараф **** ёки бошқа кредит ташкилоти иккинчи тарафга шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади, ушбу кодекснинг ****-моддасига мувофиқ, қарз олувчи олинган қарз суммасини қарз шартномасида назарда тутилган муддатда ва тартибда қарз берувчига қайтариши шарт. Ўзбекистон Республикасининг “Гаров тўғрисида”ги Қонуни 25-моддасига кўра, қарздор томонидан кредитор олдидаги **** **** ****, қарздорнинг **** таъминлаш учун гаровни **** этган учинчи шахс (мулкий кафил) ундирувни гаров нарсасига қаратишдан **** **** бу **** гаров нарсасининг қиймати доирасида **** ****. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг **** йил 22 декабрдаги “Кредит шартномаларидан келиб чиқадиган **** **** таъминлаш тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги ****сонли қарорининг 5-бандига кўра, қарз олувчилар(қарздорлар)нинг кредитларни қайтармаганлик учун кредит ташкилотлари олдидаги жавобгарлиги доирасини аниқлашда судлар қарз таркибига кредитнинг ёки унинг бир қисмининг суммаси, кредитдан фойдаланганлик учун фоизлар, кредит шартномасида белгиланган **** бошқа тўловлар (комиссиялар) киришидан келиб чиқишлари зарур. Суд даъвогарнинг кредит қарзини ундириш талабини асосли деб ҳисоблайди ва уни қаноатлантиришни лозим топди. ФКнинг ****-моддасига кўра, гаровга олувчининг (кредиторнинг) талабларини қондириш учун унди увни қарздор гаров билан таъминланган **** ўзи жавобга бўлган вазиятларда **** ёки лозим **** **** **** гаровга қўйилган мол-мулкка қаратиш мумкин. Агар гаров билан таъминланган **** қарздор томонидан бузилиши жуда арзимас бўлса ва шу туфайли гаровга олувчининг талабларининг миқдори гаровга қўйилган мол-мулкнинг қийматига **** мос келмаса, ундирувни гаровга қўйилган мол-мулкка қаратишни рад этиш мумкин, қонунда белгиланган ҳоллар бундан мустасно. Гаров билан таъминланган **** бузилиши қуйидаги шартлар бир **** ўзида мавжуд бўлган ****, жуда арзимас деб ҳисобланади: 1) агар гаров билан таъминланган, қарздор томонидан қопланмаган **** суммаси гаров қийматининг ўн беш фоизидан камроқни ташкил қилса; 2) агар гаров билан таъминланган **** **** кечикиши кетма-кет уч ойдан ошмаган бўлса. Мазкур низолашилаётган ҳолатда, гаров билан таъминланган, қарздор томонидан қопланмаган **** суммаси гаров қийматининг ўн беш фоизидан камроқни ташкил қилсада, гаров билан таъминланган **** **** кечикиши кетма-кет уч ойдан ошиб кетган ва бу ҳолат даъвогарнинг суд **** кунида **** этган маълумотномаси билан тасдиғини топади. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили томонидан **** этилган маълумотномада кўринишича, жавобгартомонидан суд **** **** қадар даъво талабидаги қарздорлик тўланмаганлиги аниқланган. Бундан кўринадики, мазкур ҳолатда гаров билан таъминланган **** бузилишини жуда арзимас деб ҳисоблаб бўлмайди. Давогарнинг 05.12.**** йилдаи давони кўпайтириш тўғрисидаги аризасига асосан суднинг05.12.****йилдаги **** асосан даьвогарнинг давони кўпайтириш тўғрисидаги аризаси иш юритишга қабул қилинган,вадаво талабидаги ****.****.**** сўмдан ****.****.**** сўмга кўпайган. Қайд этилганларга мувофиқ, даъвогарнинг даъво аризани тўлиқ қаноатлантиришни, жавобгарЯТТ“ US F Y V S U J N U D ’G’LI”дан даъвогарЧЕКИ “Хамкоrb nk” АТБфойдасига****.****.**** сўмундиришни ва ушбу кредитни ундириш **** ундирувни мазкур даъво аризада кўрсатилган****.****.****сўмга кредит таъминоти сифатида гаровга қўйилган қўшимча жавобгар “****” **** тегишли **** йилда ишлаб чиқарилган, давлат **** белгиси **** QАА бўлган **** ****Х4 U D русумли автотранспорт воситасига қаратишни лозим деб топади. Бундан ташқари даъвогар даъво талабида“**** **** ****” **** тегишли **** йилда ишлаб чиқарилган, давлат **** белгиси ****Q бўлган******** 6 4U D русумли автотранспорт воситасиникимошди савдосидаги бошланғич реализация қилиш нархинитарафлар ўртасидаги гаров шартномаси ва ўзаро баҳолаш далолатномасида белгиланган ****.****.**** сўм деб белгилаб беришни сўраган. Ўзбекистон Республикасининг **** йил 22 апрелдаги “Кредиторларнинг гаров билан таъминланган талабларини қаноатлантириш тизими янада такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги ****сонли Қонуни билан “Суд ҳужжатлари ва бошқа орган ҳужжатларини ижро этиш тўғрисида”ги Қонунининг 54-моддаси тўртинчи қисмига киритилган ўзгартиришга мувофиқ, гаровга қўйилган мол-мулк билан таъминланган **** ижро этишда ундирув ушбу мол-мулкка қаратилган ****, гаровга қўйилган молмулк суд томонидан **** тарзда баҳолашдан ўтказилади ҳамда ушбукимошди савдосидаги бошланғич реализация қилиш нархисуд қарори билан баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда аниқланган миқдорда белгиланади. ДаъвогарЧЕКИ “****” АТБва жавобгар“**** **** ****” **** тегишли **** йилда ишлаб чиқарилган, давлат **** белгиси ****Q бўлган******** 6 4U D русумли автотранспорт воситасини кимошди савдосидаги бошланғич реализация қилиш нархи ****.****.****сўм этиб белгиланган. Юқоридаги ҳолатларни инобатга олган ҳолда суд, даъвогарнинг бошланғич сотиш нархини белгилаш тўғрисидаги талабини қаноатлантиришни ва“**** **** ****” **** тегишли **** йилда ишлаб чиқарилган, давлат **** белгиси ****Q бўлган******** 6 4U D русумли автотранспорт воситасини кимошди савдосидаги бошланғич реализация қилиш нархи ****.****.**** сўм этиб белгилашни лозим деб топди. Суд, ИПКнинг ****-моддасига мувофиқ давлат божи **** жавобгардан республика бюджетига ундиришни лозим топади. Юқоридагиларга асосан ҳамда ФКнинг ****, ****, ****, ****, ****, ****моддалари, ИПКнинг ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОРҚИЛДИ: Даъво аризаси тўлиқ қаноатлантирилсин. ЖавобгарЯТТ“ US F Y V S U J N U D ’G’LI” ҳисобидан даъвогарЧЕКИ “****” АТБфойдасига****.****.**** сўм муддатли кредит асосий қарз, муддатли кредит фоизидан 2.****.**** сўм, муддати ўтган кредит фоизидан 9.****.**** сўм, ҳисобланган пеня 1.****.**** сўм жами ****.****.**** сўм кредит қарздорликнива 41.**** сўм почта **** ундирилсин. Ундирувмазкур даъво аризада кўрсатилган****.****.****сўмга кредит таъминоти сифатида гаровга қўйилган қўшимча жавобгар “****” **** тегишли **** йилда ишлаб чиқарилган, давлат **** белгиси **** QАА бўлган **** ****Х4 U D русумли автотранспорт воситасига қаратилсин. Ундирувни жавобгар “**** **** ****” **** тегишли **** йилда ишлаб чиқарилган, давлат **** белгиси ****Q бўлган******** 6 4U D русумли автотранспорт воситасини ким ошдисавдосидаги бошланғич реализация қилишнархи тарафлар ўртасидаги гаров шартномаси ва ўзаро баҳолаш далолатномасиасосида****.****.**** сўм деббелгилансин. ЖавобгарЯТТ“ US F Y V S U J N U D ’G’LI”дан Республика бюджетига4.****.****сўм миқдорида давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, шу **** ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қароридан норози бўлган тараф ҳал қилув қарори қабул қилингандан бир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида шикоят килиш (протест келтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация шикояти (протести)ни Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига бериши мумкин. Судья ****