Решение #2835616 Экономические

****501/****-сонлииқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** ****5 йил 11 декабрь Когон туманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида,****нингкотиблигида,даъвогар вакили Ҳ.Баходиров (ишончнома асосида), жавобгар вакили **** (ишончнома ва адвокатлик ордери асосида)ларнинг иштирокида,даъвогар“SAKSONOTAPARRANDA”масъулияти чекланганжамиятининг жавобгар“VIGOUR EXPORT”масъулияти чекланган жамиятидан****.****.****сўмасосийқарздорлик ва ****.****.****сўм пеня ундириштўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган ишни ўз биносидавидеоконференцалоқа режимида(тарафлар вакиллари ўз шахсий кабинетидан видеоконференцалоқа режимида иштирок этишди) очиқ суд **** кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: “SAKSONOTA-PARRANDA” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“VIGOUR EXPORT” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан****.****.****сўм асосий қарздорлик ва ****.****.****сўм пеня ундиришни сўраган. Ўз шахсий кабинетидан видеоконференцалоқа режимида суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъвони қувватлаб, унда келтириб ўтилган асосларни такрорлаб,жавобгарнинг **** асоссиз эканлигини, судга даъво аризаси билан мурожаат қилинганидан сўнг ҳам жавобгар томонидан қарздорлик тўлаб берилмаганлигини билдириб, даъвони тўлиқ қаноатлантириб беришни сўради. Ўз шахсий кабинетидан видеоконференцалоқа режимида суд **** иштирок этганжавобгарвакилидаъвони тан олмасдан, унга нисбатан эътироз билдириб,даъвогар томонидан жами **** млн сўмлик жўжа маҳсулотлари ўлик ҳолда етказиб берилганлигини,бироқ жамият раҳбарларининг ўзаро келишувига асосан маҳсулот етказиб берилганлигини тасдиқловчи ****фактураларва солиштирма далолатномалартасдиқлаб берилганлигини, даъвогар томонидан қарздорликни тўлаб бериш **** талабнома уларга кеч берилганлигини,ҳозирги пайтда жамиятнинг **** олдида катта миқдорда кредит қарздорлиги мавжудлигини, даъвонинг пеня ундириш талабидан норозилигинибилдириб, пеняни тўлиқ рад қилишни сўради. Суд, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб,тарафларнинг тушунтиришларини тинглаб,қуйидаги асосларга кўра даъвони қисманқаноатлантиришни, қолган қисмини радқилишнилозим топади. Даъво аризаси ва иш ҳужжатларидан кўринишича,тарафларўртасида****4йил4 октябрда№81 Ц/****- 2 сонлиҳамда**** йил 4 ноябрда №84 Ц/****-сонли олди-сотди шартномалари(бундан буён матнда шартнома деб юритилади) тузилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг биринчи қисмигаасосаншартнома тузилган пайтидан бошлаб кучга киради ва тарафлар учун **** бўлиб қолади. Шартномашартларига асосан даъвогар жавобгаргаСуточные цыплята ЛОМАНН СЭНДИ маҳсулотини етказиб бериш ****, жавобгар эсамаҳсулотни қабул қилиш ва **** тўлаб бериш **** ўз зиммасига олган. Даъвогар томониданжавобгарга25.10.****4йилдаги66-сонли электрон ****-фактурага асосан****.****.****сўмлик, 27.11.**** йилдаги 71-сонли электрон ****-фактурага асосан ****.****.**** сўмликмаҳсулотларетказиб берилган бўлса-да, бироқ жавобгар томонидан тўловларлозим ****амалга оширилмаган. Ушбу қарздорликнизудлик билан тўлаб бериш ****даъвогарнинг08.10.****йилдаги№****-сонлиталабномаси жавобгартомониданоқибатсиз қолдирилган.Шу сабаблидаъвогар судгажавобгарга нисбатан даъво аризасида кўрсатилган талаб билан мурожаат қилишга **** бўлган. ФКнинг ****-моддасига асосан **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФК ****-моддасининг биринчи қисмида **** келишилган ва тарафлар учун **** усулда **** шартлиги белгилаб қўйилган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмида агар қонунчилик ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** **** кечиктиришга ёки уни бўлиб-бўлиб **** йўл қўйилмслиги белгиланган. Жавобгарнинг мавжуд қарзиишҳужжатларидаги шартномалар,талабнома,электрон ****-фактуралар,жавобгарнинг 27.11.**** йилдаги №****-сонли кафолат хати,тарафлар вакиллари томонидан ўзаро тасдиқланган солиштирма-далолатномалар, тарафларнинг суд муҳокамасидаги тушунтиришларибилантасдиқланади. Аниқланишича, судга даъво аризаси билан мурожаат қилинганидан сўнг ҳам жавобгар томонидан қарздорлик тўлаб берилмаган.Шу сабабли суд, даъвонингасосий қарздорликниундириш тўғрисидаги талабини қаноатлантиришни лозим топади. Бундан ташқари, даъво аризасида жавобгардан шартномага асосан****.****.****сўммиқдоридапеня ундириш талаби билдирилган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, қонунчилик ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади. Шартноманинг4.2-бандидаолинган маҳсулотлар учун тўлов муддати кечиктирганда, жавобгар ҳар бир кечиктирилган кун учун **** **** қисмининг0,4 % миқдорда даъвогарга пеня тўлаши белгилаб қўйилган. Даъвогар томонидан пеня суммаси13.11.****4йилдан08.10.**** йилга қадар ****.****.****сўм миқдорида ҳисобланган.Мазкур ҳолатда суд, 3 даъвонинг шартномага асосан пеня ундириш **** талабини асосли деб ҳисоблайди. ФК ****-моддасининг биринчи қисмигакўра,қарздор айби бўлган ****, **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” **** йил 15 июндаги ****сонли қарори 4-бандининг биринчи ва иккинчи қисмларида, ФКнинг ****моддасига мувофиқ суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга **** эканлиги, шу билан бирга неустойканинг энг кам миқдори ФКнинг ****моддасида кўрсатилган фоизлар миқдоридан кам бўлмаслиги лозимлигини эътиборга олишлари тўғрисида судларга тушунтириш берилган. Суд, тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблигини, тарафларнинг мулкий аҳволини, ўз навбатида **** **** ҳам жавобгар томонидан кечиктирилганлигини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, даъвонингпеня ундириш **** талабини қисман, яъни58.****.****сўмга қаноатлантиришни, қолган қисмини рад қилишни лозим топади. Суд, жавобгар вакилининг суд муҳокамасидаги **** билан келишмайди.Чунки,даъвогар томонидан белгиланган миқдордаги маҳсулотлар жавобгарга етказиб берилган бўлиб, ушбу ҳолатни тасдиқловчи далиллар иш ҳужжатларида мавжуд.Даъвогар томонидан жавобгарга **** млнсўмлик жўжа маҳсулотлари ўлик ҳолда етказиб берилганлигини тасдиқловчи **** далиллар жавобгар томонидан **** этилмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)****-моддасининг учинчи қисмидасуд **** видеконференцалоқа режимида ўтказиш билан боғлиқ суд **** суммаси суд томонидан белгиланишива ишда иштирок этувчи шахслардан ишни кўриб чиқиш натижалари бўйича ушбу Кодекснинг ****-моддасига мувофиқ ундирилишикўрсатиб ўтилган. ИПК ****-моддасининг биринчи ва олтинчи қисмларида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши, агар даъвогартомонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган 4 ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозимлиги белгиланган. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тасдиқланган “Давлат божи ставкаларининг миқдорлари” 2-бандининг “а” кичик бандига кўра, мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши лозим. Суд,даъвоқисманқаноатлантирилганлигисабабли суд **** жавобгарнинг зиммасига юклашниваундандаъвогар фойдасига олдиндан тўланган41.****сўм почта ****ҳамда 6.****.**** сўм давлат божи,шунингдекОлий суд депозитига ****.****сўм видеоконференцалоқа ****ундиришни лозим топади. Юқоридагиларни инобатга олиб ҳамдаИПКнинг****,****, ****, **** ва ****-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: Даъвоаризасиқисман қаноатлантирилсин. Жавобгар“VIGOUR EXPORT” масъулияти чекланган жамиятидандаъвогар“SAKSONOTA-PARRANDA” масъулияти чекланган жамияти фойдасига****.****.****сўмасосий қарздорлик,58.****.****сўм пеня,олдиндан тўланган41.****сўм почта ****ҳамда 6.****.**** сўм давлат божиундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар“VIGOUR EXPORT” масъулияти чекланган жамиятидан Олий суд депозитига ****.****сўм видеоконференцалоқа **** ундирилсин. Ҳал қилув қарори бир ойдан сўнг қонуний кучга киради ҳамда ижро **** берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****