Решение #2835656 economic_new

4-1901-2503/9402-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Термиз шаҳри 2025 йил 11 декабр Термиз туманлараро иқтисодий суди, судья Ж.Ачиловнинг раислигида, судья ёрдамчиси С.Исмоиловнинг котиблигида, аризачи вакили Б.Меликмуратов (ишончномага асосан), жавобгар вакили - Б.Сафаров (раҳбар), Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси вакили А.Эрмаматовнинг иштирокида, аризачи Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги электр энергияси, нефть маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси Сурхондарё вилоят ҳудудий бошқармасининг жавобгар «SURXON VOH OIL” хусусий корхонасига нисбатан 16.06.2025 йилда берилган 830777-сонли рухсатноманинг амал қилиш муддатини 6 ойгача тўхтатиб туриш тўғрисидаги аризаси бўйича ишни суд биносида очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги электр энергияси, нефть маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси Сурхондарё вилоят ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда аризачи) иқтисодий судга ариза билан мурожаат қилиб, «SURXON VOH OIL” хусусий корхонаси (бундан буён матнда - жавобгар)га 16.06.2025 йилда берилган 830777-сонли лицензиянинг амал қилиш муддатини 6 ойгача тўхтатиб туришни сўраган. Суднинг тегишли ажримига биноан ишга низонинг предметига мустақил талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида Вазирлар Маҳкамаси хузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитасининг Сурхондарё вилоят бўлими ва Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил, Сурхондарё вилоят Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги бошқармаси жалб этилган. Суд мажлисида иштирок этган аризачи вакили аризада рухсатномани ўн иш кунигача тўхтатиб туриш бўйича ваколатли орган томонидан қарор қабул қилинмаганлигини, жавобгар томонидан камчиликларни тўлиқ бартараф этганлигини маълум қилиб, қонуний ҳал қилув қарорни қабул қилишни сўради. Суд муҳокамасида иштирок этган жавобгар вакили почта харажатини тўлашини, кадастр паспорт олишга шартнома тузилганлигини маълум қилиб, ўрганиш давомида аниқланган камчиликлар бартараф этганлиги сабабли аризачининг аризасини қаноатлантиришни рад этишни сўради. Суд мажлисида иштирок этган Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитасининг мутахассиси ўрганишга жойига борилганда жавобгар вакиллари ёки ходими бўлмаганлигини, аниқланган камчиликлар бартараф этилганлигини маълум қилиб, тушунтириш берди. Суд ишда иштирок этувчи шахслар тушунтиришларини тинглаб ҳамда ишдаги ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, уларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидаги асосларга кўра аризани қаноатлантиришни рад этишни лозим деб ҳисоблайди. Тўпланган ҳужжатлардан кўринишича, Вазирлар Маҳкамасининг 19.07.2025 йилдаги 473-F-сонли фармойишига биноан республикадаги мавжуд ёқилғи (суюлтирилган ва сиқилган газ, бензин ва дизель ёқилғиси) қуйиш, сақлаш ва тарқатиш иншоотлари ҳамда чакана савдо шоҳобчалари хатловдан ўтказилиб, уларда ёнғиннинг олдини олиш, фуқаролар хавфсизлиги ва меҳнат муҳофазасини таъминлаш борасида комплекс чора-тадбирларни амалга ошириш, бошқа бир қатор вазифалар билан бирга жойларда аниқланган муаммоларни бартараф этиш бўйича тезкор қарор қабул қилиш, қонунбузилиши бартараф этилгунга қадар қонунчиликда белгиланган тартибда фаолиятни чеклаш чораларини кўриш вазифаси белгиланган. Мазкур фармойиш асосида Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси Сурхондарё ҳудудий бўлими томонидан ёқилғи қуйиш, сақлаш ва тарқатиш иншоотлари ҳамда чакана савдо шохобчаларида ўрганишлар ўтказилган. Ўрганиш натижасига кўра тузилган Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси Сурхондарё ҳудудий бўлимининг 2025 йил 15 октябрдаги хатига кўра Термиз туманида фаолият юритиб келган «SURXON VOH OIL” хусусий корхонасига қарашли автомобилларга ёқилғи қуйиш шохобчасида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 30.06.2005 йилдаги 152-сонли Қарори билан тасдиқланган “Айрим давлат кадастрларини юритиш тартиби тўғрисидаги низом”нинг 7-иловаси талаблари бажарилмаганлиги ҳамда нафас олиш клапанини текшириш журнали юритилмаганлиги кўрсатилган. Шунингдек, Сурхондарё вилояти фавқулодда вазиятлар бошқармасининг 2025 йил 15 октябрдаги хатига кўра Термиз туманида фаолият юритиб келган «SURXON VOH OIL” хусусий корхонасига қарашли Термиз туманидаги автомобилларга ёқилғи қуйиш шохобчасида ёнғинга қарши қалқон мавжудлиги, ёнғин хавфсизлиги бўйича жавобгар шахс тайинланмаганлиги, оператор хонасида автоматик хабарлаш воситаси мавжуд эмаслиги аниқланган. Бироқ, суд мажлиси кунида ушбу камчиликлар бартараф этилган. Жумладан, жавобгарнинг буйруғи чиқарилиб, ёнғин хавфсизлиги бўйича жавобгар шахс Б.Сафаров тайинланган, кадастр паспортини шакллантириш бўйича шартнома тузилиб тўловлар амалга оширилган. Бундан ташқари, Сурхондарё вилояти фавқулодда вазиятлар бошқармасининг термиз туман бўлимининг 2025 йил 10 декабрдаги хатига кўра сув ҳовузи қурилган, у томонидан 2025 йил 9 августда тузилган далолатномага кўра оператор хонасида автоматик хабарлаш воситаси ўрнатилганлиги кўрсатилган. Ўзбекистон Республикаси “Лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари тўғрисида”ги Қонунининг 32-моддаси мазмунига кўра лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилиши қуйидаги ҳолларда тўхтатиб турилиши мумкин: -лицензиат ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни олган шахс томонидан лицензия ва рухсат бериш талаблари ҳамда шартларининг бузилганлиги аниқланганда; -лицензиат ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни олган шахс томонидан ваколатли органнинг аниқланган қоидабузарликларни бартараф этиш мажбуриятини унинг зиммасига юкловчи қарори бажарилмаганда. Лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини ўн кунгача муддатга тўхтатиб туриш ваколатли орган томонидан, ўн кундан ортиқ, лекин олти ойдан кўп бўлмаган муддатга эса - суд томонидан амалга оширилади. Ваколатли органнинг лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туриш тўғрисидаги қарори лицензиатга ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни олган шахсга лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туриш сабаблари ва қонунчиликнинг аниқ нормалари кўрсатилган ҳолда, қарор қабул қилинган кундан эътиборан бир иш кунидан кечиктирмай, махсус электрон тизим воситасида электрон шаклда етказилади. Ваколатли органлар ёки суд лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туришга сабаб бўлган ҳолатлар лицензиат ёхуд рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни олган шахс томонидан бартараф этилиши муддатини белгилаши шарт. Бунда кўрсатилган муддат лицензиат ёки рухсат берувчи ҳужжатни олган шахс лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туриш тўғрисидаги қарорни олган кундан эътиборан беш иш кунидан кам ва олти ойдан кўп бўлмаслиги керак. Ваколатли органнинг лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туриш тўғрисидаги қарори устидан белгиланган тартибда шикоят қилиниши мумкин. Иш ҳужжатлари ва суд муҳокамасидан аниқланишича, аризачи томонидан жавобгарга тегишли шоҳобчада таҳлил ўтказиш орқали хатлов давомида аниқланган қонунбузилиши ҳолатларини бартараф этиш ҳақида қарор ёки ёзма равишда кўрсатма жавобгарга тегишли чора-тадбирларни кўриш учун юборилмаган. Шунингдек, Вазирлар Маҳкамасининг 22.02.2022 йилдаги 86-сон қарорига биноан тасдиқланган юқоридаги низомнинг 40-бандига кўра, рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туриш ваколатли орган томонидан ўн иш кунигача, ўн иш кунидан ортиқ, лекин олти ойгача бўлган муддатда суд тартибида амалга оширилади. Белгиланган муддат ичида рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туриш учун асос бўлган сабаб ва камчиликлар бартараф қилинмаса, ваколатли орган рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туриш муддатини узайтириш бўйича судга даъво аризаси киритиши лозим. Рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжат эгаси ушбу Низомнинг 39-бандида назарда тутилган рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туришга олиб келган ҳолатларни ваколатли орган ёки суд белгилаган муддатда бартараф этмаганда, ваколатли орган рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни бекор қилиш тўғрисида судга даъво аризаси киритади. Бироқ, рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини ўн иш кунигача тўхтатиб туриш бўйича ваколатли орган томонидан амалга оширилмаган. Шунингдек, жавобгарга тегишли шохобчада ўтказилган ўрганиш натижалари бўйича 16.10.2025 йилда аризачи томонидан огоҳлантириш хати берилган бўлиб, қайд этилган қонунбузилиши ҳолатлари юзасидан 10 кунлик муддатда кўрилган чора-тадбирлар ҳақида маълумот бериш ва фаолиятни тўхтатиб туриш сўралган. Аризачининг ариза талаби қисман асосли ҳисобланади. ИПК 68-моддасининг иккинчи қисмига мувофиқ, юридик шахслар ва фуқароларга нисбатан ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар кўриб чиқилаётганда ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш учун асос бўлган ҳолатларни исботлаш мажбурияти назорат қилувчи орган зиммасига юклатилади. ИПК 72-моддасига биноан қонунчиликка мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмас. ИПК 221-моддасининг иккинчи қисмига кўра, суд ҳуқуқий таъсир чорасини қўллаш тўғрисидаги иш кўриб чиқилаётганда суд мажлисида: ҳуқуқбузарлик ҳодисаси бўлган-бўлмаганлигини ва унинг содир этилганлиги фактини; текшириш учун ва текшириш натижалари бўйича далолатнома ёки бошқа ҳужжат тузиш учун асослар ва назорат қилувчи органнинг ваколатлари бор-йўқлигини; мазкур ҳуқуқбузарликни содир этганлик учун қонунчиликда жавобгарлик назарда тутилган-тутилмаганлигини ва ҳуқуқий таъсир чорасини қўллаш учун асослар бор-йўқлигини аниқлайди. Бироқ, иш ҳужжатларидан кўринишича ҳамда юқорида қайд этилганидек, жавобгарга тегишли автомобилларга ёқилғи қуйиш шоҳобчасида ўтказилган хатлов давомида Қонун ҳужжатларининг талабларига қисман риоя қилинмаган ҳолда судга ариза киритилган ва атрофдагилар учун хавфли бўлган ҳолатлар бартараф этилган. Баён этилганларга кўра, аризачи жавобгарнинг автомобилларга ёнилғи қуйиш станцияларининг нефть маҳсулотларини қабул қилиш, сақлаш, ҳисобга олиш ва тарқатишга берилган рухсатномасининг амал қилиш муддатини тўхтатиб туриш ҳақида судга ариза киритишда Ўзбекистон Республикаси “Лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари тўғрисида”ги Қонуни ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг 22.02.2022 йилдаги 86-сон қарорига биноан тасдиқланган “Махсус электрон тизим орқали рухсат этиш хусусиятига эга айрим ҳужжатларни бериш тартиб-таомиллари тўғрисида ягона” низом талабларига риоя қилмасдан ҳуқуқий таъсир чорасини қўллаш ҳақида судга ариза киритганлиги, қўлланилиши мумкин бўлмаган қонун ҳужжатини аризанинг асоси сифатида кўрсатганлиги боис, шунингдек ариза талабида ҳамда суд муҳокамалари давомида ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш учун асос бўлган ҳолатларни исботлаб бера олмаганлигини, жавобгарга тегишли шоҳобчада аниқланган қонунбузилиши ҳолатлари ва бошқа камчиликлар тегишли тартибда расмийлаштирилмаганлигини, жавобгарга таништирилмаганлигини, қонунбузилиши ҳолатларини қонунчиликда белгиланган муддатда бартараф этиш мажбурияти юклатилган қарор юборилмаганлигини ва жавобгарга топширилмаганлигини, шунингдек жавобгарга ушбу камчиликларни бартараф этиш ёки қарор устидан шикоят киритиш имконияти яратилмаганлигини, аниқланган камчиликлар қисман бартараф этилганлигини инобатга олиб, суд аризачининг жавобгарнинг автомобилларга ёқилғи қуйиш фоалиятини вақтинча тўхтатиш талабини асосли деб ҳисобламайди. Ушбу ҳолатга ва атрофдагилар учун хавфли бўлган ҳолатлар бартараф этилганлиги учун суд аризани қаноатлантиришни рад этишни, почта харажати тўловини жавобгар ўз зиммасига олганлигини ҳамда тарафлар давлат божи тўловидан озод эканлигини инобатга олишни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси ИПКнинг 118-моддасига кўра, суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. “Давлат божи тўғриси”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 9-моддасининг 19-бандига мувофиқ аризачи ва жавобгар ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар бўйича давлат божи тўловидан озод қилинган. Юқоридагилардан келиб чиқиб ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, 118, 166, 176-179, 186, 192, 215-222-моддаларини қўллаб, суд қарор қилди: Аризачининг аризасини қаноатлантириш рад этилсин. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги электр энергияси, нефть маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси Сурхондарё вилоят ҳудудий бошқармаси фойдасига «SURXON VOH OIL” хусусий корхонаси ҳисобидан иш учун олдиндан тўланган 41 200 сўм почта харажати ундирилсин. Ҳал қилув қарори ўн кун муддат ўтгач қонуний кучга кириши қайд қилинсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро варақаси берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали ўн кунлик муддат ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья Ж.Ачилов