Решение #2835741 Экономические

****2-2502/****-сонли иқтисодий иш ****и ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ ****5 йил10 декабрь **** иқтисодий судининг судьяси ****,*************************нингдаъвогар****“********************* ****”манфаатидажавобгар “**** **** ****” хусусий ****ҳисобидан****сўм муддати ўтган асосий кредит қарзи,****сўм муддати ўтганфоиз қарзи ҳамда олдиндан тўланган****сўм почта **** ундириштўғрисидагидаъво аризаси бўйичақўзғатилган иқтисодийишни соддалаштирилганиш юритиштартибидаШаҳрисабзтуманлараро иқтисодий суди биносида кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: ************************* (бундан буён матнда палата деб юритилади)нингдаъвогар****“*************************” (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)манфаатидасудга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар“**** **** ****” хусусий ****(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) ҳисобидан****сўм муддати ўтган асосий кредит қарзи,****сўммуддати ўтган фоиз қарзи ҳамда олдиндан тўланган****сўм почта **** ундиришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан кейин матнда – ИПК деб номланади) ****2-моддасиингбиринчи қисмига асосан даъвонинг баҳоси юридик шахсга нисбатан — базавий ҳисоблаш миқдорининг йигирма бараваридан ошмаганлиги сабабли мазкур иш соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқилди. ИПК ****4-моддасинингиккинчи қисмига кўра,жавобгардаъво аризаси юзасидан ёзма фикрини даъво аризасини иш юритишга қабул қилиш ва иш қўзғатиш **** **** чиқарилган кундан эътиборан ўн беш кунлик муддатда судга ўзи асосланаётган ҳужжатлар ва далилларни илова қилган ҳолда **** этишга ****.Ёзма фикрга унинг кўчирма нусхаси даъвогарга юборилганлигини тасдиқловчи ҳужжат илова қилинади. Бироқ, жавобгар томонидан даъво ариза бўйича ёзма фикр иқтисодий иш соддалаштирилган тартибда кўриб чиқилгунга қадар судга **** этилмаган. ИПК****4-моддасинингтўртинчи қисмига кўра,Даъво аризасининг судга юборилиши **** тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар томонидан даъво аризаси юзасидан ёзма фикр **** этилмаганлиги даъво аризасини соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқишга тўсқинлик қилмайди. ИПК****4-моддасининголтинчи қисмига кўра,Соддалаштирилган иш юритиш тартибидаги иш даъво аризасини иш юритишга қабул қилиш ва иш қўзғатиш **** **** чиқарилган кундан эътиборан йигирма кундан ошмаган муддатда даъво аризаси юзасидан ёзма фикрни, далилларни ҳамдабошқа ҳужжатларни **** этиш учун белгиланган муддат ўтганидан кейин судья томонидан якка тартибда кўриб чиқилади. 2 Суд соддалаштирилган иш юритиш тартибидаги ишни суд муҳокамасини ўтказмасдан, тарафларни **** ва уларнинг тушунтиришларини эшитмасдан кўриб чиқади. Суд тарафлар томонидан **** этилган ҳужжатларда баён қилинган тушунтиришларни, эътирозларни ва (ёки) **** текширади, далиллар билан танишади, ашёвий далилларни кўздан кечиради ва ҳал қилув қарорини қабул қилади. Суд, юқоридаги ҳолатлардан келиб чиқиб, ишдаги мавжуд ҳужжатлар билан танишиб, қуйидаги асосларга кўра даъвогарнинг даъво талабиниқисманқаноатлантиришни, суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига асосан ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****.Ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Иш ҳужжатларига кўра, тарафлар ўртасида ****5йил16 апрелда****Y****** ********* сўм кредит ****. **** томонидан ушбу кредит маблағи тарафлар ўртасида тузилган шартномага мувофиқ ва шартларда жавобгарга ўз **** ****.Лекин, жавобгар кредит ва унга ҳисобланган фоизларни қайтариш режасини бузиб, кредитнинг асосий қарзи ва фоизларини тўламасдан келган. Натижада20.11.**** йил ҳолатига жавобгарнинг****сўм муддати ўтган асосий кредит қарзи,****сўммуддати ўтган фоиз қарзи юзага келган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 2.7-бандида, **** кредит маблағини қайтариш муддатлари мазкур шартноманинг **** қисми ҳисобланган 1-иловада қайд этилган кредитни қайтариш жадвалига мувофиқ,кредит маблағигаҳисобланган фоизларни тўлаш эса кредит **** ойнинг кейинги ойидан бошлаб ҳар ойнинг6-санасига қадар амалга оширилиши кераклиги қайд этилган. Даъвогар томонидан жавобгарга кредит шартномаси талабларини **** акс ҳолда кредит ва унга ҳисобланган фоизларни ундириш чоралари кўрилиши тўғрисида талабнома юборилган, даъвогарнинг жавобгарга юборган талабномаси жавобгар томонидан ижросиз ва жавобсиз қолдирилган. Натижада ушбу низо келиб чиқиб, даъвогар кредит қарздорлигини ундириш **** судга мурожаат қилган. Суд даъво талабини асосли деб ҳисоблайди. Чунки, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда – ФК деб юритилади)нинг 8, ****-моддаларига кўра ****шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ 3 лозим **** **** керак, ****-моддасига асосан **** **** бир томонлама бош тортиш ва шартномашартларини бир томонлама ўзгартиришга йўл қўйилмайди. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ кредит шартномаси бўйича бир тараф — **** ёки бошқа кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (қарз олувчига) шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари (кредит) бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади.Агар ушбу параграфнинг қоидаларида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса ва у кредит шартномасининг моҳиятидан келиб чиқмаса, кредит шартномаси муносабатларига нисбатан ушбу боб1-параграфинингқоидалари қўлланади. ФКнинг ****-моддасида қарз олувчи олинган қарз суммасини қарз шартномасида назарда тутилган муддатда ва тартибда қарз берувчига қайтариши шарт. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг 22.12.**** йилдаги “Кредит шартномаларидан келиб чиқадиган **** **** таъминлаш тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги қарорининг 5-бандида қарз олувчилар (қарздорлар)нинг кредитларни қайтармаганлик учун кредит ташкилотлари олдидаги жавобгарлиги доирасини аниқлашда судлар қарз таркибига кредитнинг ёки унинг бир қисмининг суммаси, кредитдан фойдаланганлик учун фоизлар, кредит шартномасида белгиланган **** бошқа тўловлар (комиссиялар) киришидан келиб чиқишлари зарур. Кредитдан фойдаланганлик учун фоизлар, кредит ташкилоти томонидан қарз олувчи (қарздор) **** пул маблағларидан амалда фойдаланган бутун даври учун, ҳатто актив (кредит/қарз) ўстирмаслик **** ўтказилган **** ҳам, пул **** кечиктириш даврини қўшган ҳолда ҳисобланиши мумкинлиги белгиланган. Мазкур ҳолатда жавобгар томонидан шартнома шартларига лозим **** риоя қилинмаган. Шу боисдан суд даъво талабларини асосли деб ҳисоблайди, бироқ даъвогар томонидан судга **** этилган10.12.**** йилдаги07/****-сонли маълумотномада жавобгар томонидан 17**** сўм миқдоридаги кредитқарздорлиги қисман тўланганини, бугунги кунда****сўм муддати ўтган асосий қарздорлик,****сўм муддати ўтган фоиз қарздорликжами****сўм қолганлиги ўз тасдиғини топганлиги сабабли суд даъвони қисман қаноатлантиришни лозим топади. ИПКнинг 66-моддасига асосан иш бўйича далиллар ушбу Кодексдава бошқа қонунларда назарда тутилган тартибда олинган фактлар **** маълумотлар бўлиб, улар асосида суд ишда иштирок этувчи шахсларнингталаблари ва эътирозларини асословчи ҳолатлар, шунингдек низони тўғри ҳал қилиш учун аҳамиятга эга бўлган бошқа ҳолатлар мавжудлигини ёки мавжуд эмаслигини аниқлайди. ИПКнинг ****-моддасига кўра даъвогар тўлашдан белгиланган тартибда озод қилинган давлат божи, агар жавобгар бож тўлашдан озод 4 қилинмаган бўлса, қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда жавобгардан республика бюджети даромадига ундирилади. Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи тўғрисида”ги Қонунига кўра, иқтисодий судларга бериладиган мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ базавий ҳисоблаш миқдорининг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши кераклиги белгиланган. Юқоридагиларга кўра, суд даъво талаблариниқисманқаноатлантиришни, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига**** сўм муддати ўтган асосий қарздорлик,**** сўм муддати ўтган фоиз қарздорлик,жами****сўм ва олдиндан тўланган412**** почта **** ҳамда Республика бюджетига******** сўм давлат божи ундиришнидаъвонинг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишнилозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 8, ****, ****, ****, ****-моддаларини ҳамдаЎзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****2, ****4, ****5-моддаларига асосан, суд қ аро р қ и л д и: даъво қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар “**** **** ****” хусусий **** ҳисобидан: даъвогар ****“*************************” фойдасига **** сўммуддати ўтган асосий қарздорлик,**** сўм муддати ўтган фоиз қарздорликжами****сўм ва олдиндан тўланган **** сўмпочта****; Республикабюджетига **** ****сўм давлат божи ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқилган иш бўйича ҳал қилув қарори,агарапелляцияшикояти(протести)берилмаган бўлса,қабул қилинганидан кейин ўнкунўтгач қонуний кучга киради. Соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқилган иш бўйича ҳал қилув қарорисудтомонидан бериладиган ижро **** асосидаИПК Vбўлими қоидаларига биноан **** ижро этилиши лозим. Мазкур ҳал қилув қароридан норози бўлган томонлар у қабул қилинган кундан ************************* олти ойлик муддатда кассация тартибида шикоят қилиши (протест келтириши) мумкин. Судья ****