Решение #2835789 Экономические

****1-2502/****-сонли иш Судья**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Андижон шаҳар 2025йил10 декабрь Андижонтуманлараро иқтисодий суди,судьяси****нинг раислигида, судья ёрдамчисиА.Азизовнинг котиблигида, даъвогар- “DON STROY-01” масъулияти чекланган жамиятинингжавобгар - Андижон вилоят солиқ бошқармасига нисбатан ****сўмқўшилган қиймат солиғининиқайтариш тўғрисидаги даъво аризасибўйича қўзғатилган иқтисодий ишни, даъвогарвакили**** ва **** ҳамдажавобгар вакиллари К.Ғуломов ва ****(**** йил 19 ноябрдаги ****сонлиишончнома асосида)лариштирокида,Андижон туманлараро иқтисодий судибиносида очиқ суд **** кўриб чиқиб қуйидагиларни, АНИҚЛАДИ: Даъвогар - “DON STROY-01” масъулияти чекланган жамияти(кейинги матнларда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар-Андижон вилоят солиқ бошқармаси (кейинги матнларда жавобгар деб юритилади)га нисбатан ****сўмқўшилган қиймат солиғи(кейинги матнлардаҚҚСдеб юритилади)ни қайтаришнисўраган. Суд **** даъвогар вакилииштирок этиб, даъвогарнинг асосий фаолияти кўп қаватли уйларни қуриб сотиш ҳисобланишини, **** йил 9 январь куни ўзи қурган кўп қаватли бинонинг 1-квартирасини фуқаро **** олди-сотди шартномаси асосида сотганлигини, ушбу сотилган квартира учун **** сўм ҚҚС ундирилганлигини, бироқ ушбу олди-сотди шартномаси фуқаро **** томонидан тўловлар амалга оширилмаганлиги сабабли бекор қилинганлигини, шундан сўнг ушбу 1-квартирага бошқа харидорга сотилганлигини, ушбу такрор сотилган 1квартира учун такроран жавобгар томонидан ҚҚС ундириб олинганлигини, жавобгар томонидан 1-квартира учун 2 марта ҚҚС ундирилганлигини, биринчи ундирилган **** сўм ҚҚСни қайтариш бўйича жавобгарга мурожаат қилганлигини, бироқ жавобгар ушбу пул маблағларини қайтармаганлигини ёки қайта ҳисоб-китоб қилинмаганлигини билдириб, даъвони тўлиқ қаноатлантириб беришни сўради. Жавобгар вакиллари суд **** иштирок этиб, Ўзбекистон Республикаси Солиқ қодексининг ****-моддаси ваВазирларМаҳкамасининг **** йил 14 августдаги ****-сонли қарорининг 2-иловаси 41-бандида қўшимча ҳисоб-**** фактура тузатиш киритилаётган ****-фактура бўйича, улар **** эитлган санадан бошлаб бир йиллик муддат доирасида ҳамда кафолат муддати белгиланган товарлар (хизматлар) бўйича – кафолат муддати доирасида расмийлаштирилиши мумкинлигини, даъвогарнинг ****-фактураси бир йилдан ошганлигини, шу сабабли камчиликларни бартараф этиш имкони мавжуд эмаслигини маълум қилиб, даъвони қаноатлантиришни рад этишни сўради. 2 Суд,давогар ва жавобгартарафларнинг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги мавжуд ва **** этилган ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидагиасосларга кўра,даъвогарнинг даъвоталабиниқаноатлантиришни рад этишнилозим топди. Аниқланишича,даъвогарнинг даъво аризасида кўрсатилишича даъвогар фаолиятига кўп қаватли турар-жой **** қуриш киради.**** йил 9 январь куни ўзи қуриб битказган Асака тумани, Камолот МФЙ, Марғиноний кўчаси, **** 1-хонадони фуқаро **** туман хусусий амалиёт билан шуғулланувчи нотариус Қурбонов Миршохид томонидан****-сонли реестр **** билан тасдиқланган олди-сотди шартномасига асосан **** сўмга сотилган. Мазкур хонадон сотиб олувчи фуқаро **** **** олаётган кредити эвазига сотилган бўлиб, юқоридаги шартнома давлат рўйхатига олиниши билан вилоят солиқ бошқармасининг автоматлаштирилган тизимида ****-фактура орқали **** сўмнинг 12фоиз ҚҚС **** сўм ушлаб қолинган. Бироқ, хонадон сотиб олган **** хонадон учун келишилган пул маблағларини тўлай олмаганлиги сабабли,**** йил 4 июль куни даъвогар ва фуқаро **** ихтиёрлари билан **** йил 9 январдаги ****-сонли реестр **** билан қайд этилган олди-сотди шартномаси бекор қилиниб, айнан шу хонадон **** йил 5 сентябрь куни Асака туман хусусий амалиёт билан шуғулланувчи нотариус **** томонидан ****-сонреестр ****билан қайд қилинган олди-сотди шартномасига асосан қайтадан бошқа фуқаро **** **** сўмга сотилган ва ушбу сотилган пул маблағлари ҳисобидан такроран 12 фоиз ҚҚС ушлаб қолинган. Даъвогар томонида жавобгарга ушбу ортиқча ундириб олинган 12фоиз ҚҚС-**** сўмни қайтариш ёки қайта ҳисоблаш тўғрисидаги мурожаати жавобгар томонидан ижобий ҳал қилинмаганлиги сабабли,даъвогар судга мурожаат қилган. Зеро, Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасида, ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****.Ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади.Ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади деб белгиланган. Бироқ, **** йил 9 январдаги 1-сонли ҳамда **** йил 5 сентябрдаги 19-сонли ****-фактуралар даъвогар томонидан юборилиб, ушбу ****факутарлар асосида ҚҚСлар автоматлаштирилган тизим орқали ундириб олинган.Бу вазиятда жавобгар томониданушбу ундирилган пул маблағлари асоссизундирилган ваасоссизқайтарилмагандеб бўлмайди. Зеро,Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодексининг****-моддасига асосан, Солиқ тўловчида солиқ базасига тузатиш киритиш қуйидаги ҳолларда амалга оширилади.1) товарлар тўлиқ ёки қисман қайтарилганда, 2) кўрсатилганхизматлардан воз кечилганда, 3) битим шартлари ўзгарганда, шу жумладан жўнатилган товарларнинг, кўрсатилган хизматларнинг нархи ва (ёки) сони (****) ўзгарганда 4) товарларни (хизматларни) сотувчи томонидан чегирмалар берилганда.Ушбу бандда назарда тутилган тузатиш киритиш, агар сийловлар бериш шартлари шартнома шартларида ёки солиқ тўловчининг нарх 3 (тариф) сиёсатида назарда тутилган бўлса, илгари амалга оширилган товарларни (хизматларни) етказиб бериш бўйича солиқ базасини камайтиради.Бундай шартлар товарлар етказиб бериш (хизматлар кўрсатиш) шартномасининг муайян шартларини харидор томонидан ****, шу жумладан товарларнинг (хизматларнинг) муайян **** олишни ва муддатидан олдин **** тўлашни назарда тутиши мумкин.Солиқ базасига уни камайтириш ёки кўпайтириш тарафга тузатиш киритиш бир йиллик муддат доирасида, кафолат муддати белгиланган товарлар (хизматлар) бўйича эса кафолат муддати доирасида амалга оширилади. Шунингдек, Вазирлар Маҳкамасининг **** йил 14 августдаги ****-сонли қарори билан тасдиқланган ****-фактураларнинг шакллари ҳамда уларни тўлдириш, **** этиш ва қабул қилиш тартиби тўғрисидаги низомнинг 41бандига кўра, Қўшимча ****-фактура тузатиш киритилаётган ****-фактуралар бўйича, улар **** этилган санадан бошлаб бир йиллик муддат доирасида ҳамда кафолат муддати белгиланган товарлар (хизматлар) бўйича — кафолат муддати доирасида расмийлаштирилиши мумкин. Даъвогар томонидан ушбу муддатларда жавобгарга мурожаат қилиши лозим бўлган. Бундай вазиятда суд, даъвогарнинг даъво талабини қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Суд, ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ суд **** ундириш масаласини муҳокама қилган ҳолда давлат божи ва почта ****даъвогар зиммасида қолдиришнилозим топди. Чунки,ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисмига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. ЎзбекистонРеспубликасининг“Давлат божи тўғрисида”ги қонунида кўрсатилган талаблар бўйичамулкий тусдаги даъво аризаларидан - даъво баҳосининг икки фоизи миқдорида, лекин базавий хисоблаш миқдорининг бир баробаридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи ундирилади. Юқоридагиларга кўра суд,даъвогар томонидан аввал тўлаб чиқилган ****сўм давлат божива 41200сўм почта ****ни ўзининг зиммасида қолдиришни лозим топади. Бинобарин, **** ****Солиқ кодексининг****-моддасини,Иқтисодий процессуал кодекси****,****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОРҚИЛАДИ: Даъвогарнинг даъво аризасини қаноатлантириш рад этилсин. Даъвогар -“DON STROY-01” масъулияти чекланган жамияти томонидан аввал тўлаб чивилган **** сўм давлат божи ва412**** почта ****ўзининг зиммасида қолдирилсин. Ҳал қилув қарори устидан бир ойлик муддат ичида шу суд орқалиАндижонвилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида шикоят қилиш (протест келтириш) мумкин. Раислик қилувчи, судья 4 ****