Решение #2835848 Экономические

****/****-сонли иш Судья **** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Андижоншаҳри **** йил10 декабрь Андижонтуманлараро иқтисодий судининг судьяси ****раислигида,судья ёрдамчиси **** суд **** котиблигида, даъвогар жамият вакили****(ишончнома асосида)иштирокида,даъвогарЎзбекистон Савдо-саноат палатаси Андижон вилоятҳудудийбошқармасининг«O’Z GROLIZING» акциядорлик жамиятиманфаатида жавобгар«ULUG’BEK ILGOR D L SI» фермер хўжалигидан**** сўм асосий қарзва**** пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризасибўйичақўзғатилганиқтисодий ишнисуд биносидаги очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Андижон вилоят бошқармаси«O’Z GROLIZING» акциядорлик жамияти (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)манфаатида судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,жавобгар«ULUG’BEK ILGOR D L SI» фермер хўжалиги(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан**** сўм асосий қарз ва**** пеняундиришни сўраган. Палата даъво аризада ишни палата вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар жамият вакили даъво талабларини қўллаб-қувватлаб, даъво аризани тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Жавобгар тегишли тартибда суд **** куни, жойи ва **** **** хабардор қилинган бўлса-да, суд **** келмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матндаИПК деб юритилади) ****-моддасининг учинчи қисмига кўра, иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар, учинчи шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин.Мазкур модда талабига кўра, суд ишни жавобгар ва палата вакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Суд ишда иштирок этган даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб, иш хужжатларини ўрганиб чиқиб, уларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидаги асосларга кўра даъвогарнинг даъво талабларини қисманқаноатлантириб, ишни кўриш билан боғлиқ суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. ЎзбекистонРеспубликаси Конституциясининг 55-моддасига кўраҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг (бундан буён матнда ФК деб юритилади) 8-моддасига кўра фуқаролик ҳуқуқ ва бурчлари қонун хужжатларида назарда тутилган асослардан, шунингдек фуқаролар ҳамда юридик шахсларнинг, гарчи қонун хужжатларида назарда тутилган бўлмасада, лекин фуқаролик қонун хужжатларининг умумий негизлари ва мазмунига кўра фуқаролик ҳуқуқ хамда бурчларни келтириб чикарадиган харакатларидан вужудга келади. ФКнинг ****-моддасига асосан **** — фуқаролик ҳуқуқий муносабати бўлиб, унга асосан бир шахс (қарздор) бошқа шахс (кредитор) фойдасига муайян ҳаракатни амалга оширишга, чунончи: мол-мулкни топшириш, ишни ****, хизматлар кўрсатиш, пул тўлаш ва ҳоказо ёки муайян ҳаракатдан ўзини **** **** бўлади, кредитор эса — қарздордан ўзининг **** **** талаб қилиш ҳуқуқига эга бўлади. **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодекс (ФК)да кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Ишдаги мавжуд далиллардан кўринишича, низо**** йил 5 майдаги ****УФ-сонли лизинг (молиявий ижара) шартномасидан келиб чиққан. Шартномага мувофиқ даъвогар лизинг объектини сотиб олиши ва жавобгарга топшириши, жавобгар эса лизинг объектини қабул қилиши ҳамда лизинг шартномасида белгиланган тўловларни ўз **** амалга ошириши лозим бўлган. Мазкур шартномага асосан жавобгарга “Белорус-****” русумлитрактор лизинг объектси сифатида топширилган. Бироқ, жавобгарнинг лизинг шартномаси бўйича олинган **** лозим **** **** оқибатидадаъвогар олдида **** сўм асосийқарзи вужудга келган. Даъвогарнинг мавжуд қарздорликни тўлаб бериш **** талабномаси жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Шундан сўнг, даъвогар юқоридаги даъво аризаси билан судга мурожаат қилиб, жавобгардан**** сўм асосий қарз ва**** пеняундиришни сўраган. ИПК 72-моддасига кўра, қонунчиликка мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмас. ФКнинг ****-моддасига асосан лизинг тўлови лизинг берувчига лизинг объекти қийматининг лизинг олувчи томонидан қопланишидан, шунингдек лизинг берувчининг фоизли даромадидан иборат бўлади. ФКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, агар лизинг шартномасида бошқача тартиб белгиланган бўлмаса, лизинг олувчи лизинг тўловларини ўз**** тўлаши шарт. Даъвогар **** йил 10 декабрда ****-сонли маълумотнома **** қилиб, жавобгар томонидан даъво аризаси судга киритилгандан сўнг **** сўм қарздорлик тўлаб берилганлигини судга маълум қилган. Қайд этилганларга биноан, суд даъвонинг асосий қарз ва фоиз қарздорлигини ундириш қисмини асосли деб ҳисоблайди, бироқ жавобгар томонидан қарздорлик қисман тўлаб берилганлигини ҳисобга олиб, жавобгардан даъвогар фойдасига **** сўм ундиришнилозим топади. Шунингдек,даъвогардаъво аризасида тарафлар ўртасида тузилган шартномага асосан жавобгардан**** пеняундиришни сўраган. Тарафлар ўртасидаги лизинг шартномаларнинг 8.3-бандида лизинг тўлови ушбу шартномада кўрсатилган миқдор ва муддатларда амалга оширилмаса, “Лизинг олувчи” тўлов муддати ўтказиб юборилган ҳар кун учун кечиктирилган тўлов суммасининг 0,4 фоиз миқдорида, аммо кечиктирилган умумий тўлов сумманинг 50 фоизидан ошмаган миқдорда пеня тўлаши белгиланган. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланган бўлмаса, жавоб бериши белгиланганлидан келиб чиқиб, даъвогарнинг жавобгардан пеня ундириш талабини асосли деб топади. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” **** йил 15 июндаги ****-сонли қарориинг 4-бандига кўра, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****. Шу боис суд, **** **** **** инобатга олиб, талаб қилинган пеня суммасини **** бузганлик оқибатларига номутаносиб деб топиб ҳамда тарафлар мулкий аҳволини инобатга олиб, даъво талабининг пеня ундириш **** қисмини ****сўмгача камайтирган ҳолда қаноатлантиришни лозим топади. Юқоридагиларга асосан, суд даъвогарнинг даъво талаблариниқисманқанотлантиришни лозим топади. ИПК ****-моддасига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Қайд этилганларга кўра, суд даъвогарнинг даъво талабларини қисманқаноатлантиришни, суд **** жавобгарлар зиммасига юклашни лозим топди. Бинобарин, ФКнинг****, ****,****,****, ****, ****-моддаларини, ИПКнинг 72, ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л а д и: Даъвогарнинг даъво талаблариқисманқаноатлантирилсин. Жавобгар«ULUG’BEK ILGOR D L SI» фермер хўжалигидан даъвогар«O’Z GROLIZING» акциядорлик жамиятифойдасига 1**** сўм асосий қарз, **** сўмпеня ва41200сўм почта ****лари ундирилсин. Жавобгар«ULUG’BEK ILGOR D L SI» фермер хўжалигиданРеспублика бюджетига****,68сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейинбир ойликмуддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қароридан норози тараф шу суд орқалиАндижоншаҳар суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****