Решение #2835852 Экономические

****2-2502/****-сонли иқтисодийиш ЎЗБEК И С Т О Н РEС П У Б Л И К А С И Н О М И Д А Н Ҳ А Л Қ И Л У В Қ АРО Р И Шаҳрисабз шаҳри декабрь ****5 йил 10 **** иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, судья ёрдамчисиФ.Муртазаевнинг котиблигида******************** даъвогар вакили****(10.01.****5йилдаги19/11-01-****-сонли ишончномага асосан), (жавобгарвакили иштирокисиз)лар иштирокида **** иқтисодий суди биносидаочиқ суд ****ида кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: даъвогар *************************(бундан буён **** **** **** иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар*************************”(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) ҳисобиданмуддати ўтган қарзи****,36сўм, шундан тўлов жадвалидан ортда қолаётган асосий (тани) қарздорлиги****,64сўм, фоиз қарзи****,57сўмни,муддати ўтган асосий кредит қарздорлик ва муддати ўтган фоизларни тўлов муддати кечиктирилганлигисабабли ҳисобланган пенядан қарзи****,15сўмни, муддати ўтмаган қарзи****,64сўмни, шундан фоиз қарзи****,83сўмни, асосий (тани) қарзи****,81сўмни, жами умумий қарздорлиги эса****сўм миқдоридаги қарздорликни муддатидан олдин ва олдиндан тўланган **** сўм ундиришнисўраган. Суд **** муҳокамасида иштирок этган даъвогар вакили маълумот **** қилиб, жавобгар томонидан қарздорлик қисман бартараф этилганини таъкидлаб,даъво талабларининг қолган қисмини қаноатлантиришни сўради. Суд **** тайинланган кун ва **** **** тегишли тарзда жавобгар хабардор қилинган бўлсада, бугунги суд **** вакили иштирокини таъминламади ва низо юзасидан муносабат билдирмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддасида иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар, учинчишахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкинлиги кўрсатилган. Мазкур ҳолатда суд,ишнижавобгар вакилининг иштирокисиз кўришни лозим топади. Суд иш бўйича тараф вакилининг тушунтиришларини эшитиб, даъво аризасида келтирилган ҳолатларни иш ҳужжатлари билан бирга ўрганиб чиқиб, муҳокама қилиб, қуйидагиларга асосан даъво талаблариниқисманқаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига асосан ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****.Ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун 2 унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Иш ҳужжатларига кўра, тарафлар ўртасида 2024йил5 ноябрда ****сонли (ёпиқ линияли миллий валютада)кредит шартномаси тузилган бўлиб, шартномага кўра **** жавобгарга36ой муддатга, йиллик 26фоиз устама тўлашшарти билан 1**** сўм кредит ****. ****томонидан ушбу кредит маблағи тарафлар ўртасида тузилган шартномага мувофиқ ва шартларда жавобгаргаўз ********.Лекин, жавобгар кредит ва ********* мунтазам равишда кечиктириб тўланиши, яъни ўн икки ой давомида мазкур шартноманинг **** қисми ҳисобланган қайтариш жадвалида қайд этилган тўлов муддатини уч ва ундан ортиқ маротаба бузилиши юз берганда,кредитор кредит ва унга ҳисобланган фоизларни муддатидан олдин қайтариб олиши мумкинлиги келишилган. Даъвогартомонидан жавобгарга кредит шартномаси талабларини **** аксҳолда кредит ва унга хисобланган фоизларни ундириш чоралари кўрилиши тўғрисидахабарнома юборилган, даъвогарнинг жавобгарга юборганхабарномаси,жавобгар томонидан ижросиз ва жавобсиз қолдирилган. Натижада ушбу низо келиб чиқиб,**** кредит қарздорлигини ундиришва ундирувни гаровдаги мол-мулкка қаратиш**** судга мурожаат қилган. Суд даъво талабини асосли деб ҳисоблайди. Чунки, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда – ФК деб юритилади)нинг 8, ****-моддаларига кўра **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб ***** қўлланади. ФКнинг ****-моддасида қарз олувчи олинган қарз суммасини қарз шартномасида назарда тутилган муддатда ва тартибда қарз берувчига қайтариши шарт эканлиги қайд этилган. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, агар қарз шартномасида қарзни қисмлаб (бўлиб-бўлиб) қайтариш назарда тутилган бўлса, қарз олувчи қарзнинг навбатдаги қисмини қайтариш учун белгиланган муддатни бузган ****, ************** берилган. Мазкур ҳолатда суд гарчи, даъвогарнинг пеня ундириш талаби ҳам асосли бўлсада, жавобгарнинг келгусида иқтисодий ночор ҳолатга тушиб қолмаслигини инобатга олиб, даъвогар томонидан сўралган****,15сўм пеня миқдорини****,57 сўмга камайтиришни лозим топади. ИПКнинг 66-моддасига мувофиқ, иш бўйича далиллар ушбу Кодексда ва бошқа қонунларда назарда тутилган тартибда олинган фактлар **** маълумотлар бўлиб, улар асосида суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг талаблари ва эътирозларини асословчи ҳолатлар, шунингдек низони тўғри ҳал қилиш учун аҳамиятга эга бўлган бошқа ҳолатлар мавжудлигини ёки мавжуд эмаслигини аниқлайди. 3 Бундай маълумотлар ёзма ва ашёвий далиллар, экспертларнинг хулосалари, мутахассисларнинг маслаҳатлари (тушунтиришлари), гувоҳларнинг кўрсатувлари, ишда иштирок этувчи шахсларнинг тушунтиришлари билан аниқланади. ****“Давлат божи тўғрисида”ги Қонунига кўра,иқтисодий судларга бериладиган мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ базавий ҳисоблаш миқдорининг1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши кераклиги белгиланган. Юқоридагиларга кўра, суд даъво талабларини қисманқаноатлантиришни, жавобгарҳисобидан даъвогар фойдасигамуддати ўтган қарзи****,****, шундан тўлов жадвалидан ортда қолаётган асосий (тани) қарздорлиги ****,****, фоиз қарзи ****,****ни, муддати ўтган асосий кредит қарздорлик ва муддати ўтган фоизларни тўлов муддати кечиктирилганлиги сабабли ҳисобланган пенядан қарзи****,57 сўмни муддати ўтмаган қарзи****,64сўмни, шундан фоиз қарзи****,83сўмни, асосий (тани) қарзи****,81сўмни жами умумий қарздорлиги****,43 сўм миқдоридаги қарздорликни муддатидан олдин ваолдиндан тўланган 41 2**** почта ****иундиришни ҳамда республика бюджетига ****9сўм давлат божи ундиришни, даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этишнилозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 8, ****, ****, **моддаларини, **** ****Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л д и: даъвогарнингдаъво талабиқисманқаноатлантирилсин. Жавобгар*************************”ҳисобидан: даъвогар*************************фойдасига муддати ўтган қарзи****,****, шундан тўлов жадвалидан ортда қолаётган асосий (тани) қарздорлиги ****,****, фоиз қарзи ****,****ни, муддати ўтган асосий кредит қарздорлик ва муддати ўтган *** миқдоридаги қарздорликни муддатидан олдин ваолдиндан тўланган *** почта ****и; Республикабюджетига****9*сўм давлат божи ундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ўтгач, қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргандан сўнг ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қароридан норози бўлган томонлар у қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ************* қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят қилиши (протест келтириши) мумкин. Судья ****