Решение #2835996 Экономические

****-сонли иш ЎЗ Б Е К И С Т О Н Р Е С П У Б Л И К А С И Н О М И Д А Н ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Муборак тумани **** йил 20 ноябрь Косон туманлараро иқтисодий судининг судьяси Ғ.Игамов раислигида, **** котиблигида, даъвогар “Қашқадарё Агросервис МТП” ****жавобгар “Мухторбек Ифори” фермер хўжалигидан **** сўм асосий қарз ва **** сўм пеня тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни тарафлар вакили иштирокисиз, Жиноят ишлари бўйича Муборак туман суди биносида очиқ суд **** мухокамасида кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Даъвогар “Қашқадарё Агросервис МТП” **** судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,жавобгар “Мухторбек Ифори” фермер хўжалигидан **** сўм асосий қарз ва **** сўм пеня ундиришни сўраган. “**** МТП” масъулияти чекланган жамияти ва“Мухторбек Ифори”фермер хўжалиги ўртасида **** йил 25 январда 05-сонли механизация хизматлари кўрсатиш бўйича шартнома имзоланган. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигининг **** йил 5 ноябрдаги ****-сонли маълумотномасида “**** МТП” масъулияти чекланган жамияти қайта ташкил этиш йўли билан“Қашқадарё Агросервис МТП”масъулияти чекланган жамияти таркибига қўшиб олинганлиги ҳамда ҳуқуқий вориси этиб белгиланганлиги маълум қилинган. Шунга асосан“Қашқадарё Агросервис МТПмасъулияти чекланган жамиятижавобгардан қарздорликларни ундиришни сўраб судга мурожаат қилган. Даъвогар вакили судга ариза билан мурожаат қилиб, ишнинг ўзининг иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Аввалги суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъво талабларини қувватлаб, уни тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд муҳокамасида жавобгар иштирок этмади.Суд **** **** ва жойи тўғрисидатегишли равишда харбардор этилган. Бу ҳолатда суд Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг **** ҳамда ****моддалари талабларига кўра низонитарафлар вакиллари иштироксизмазмунан кўриб чиқиш мумкин деб ҳисоблайди. Суд,ишдаги мавжуд ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидаги асосларга кўра даъво талабларини қисман қаноатлантиришни, ишни кўриш билан боғлиқ суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан кейин матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасида, **** – фуқаролик ҳуқуқий муносабати бўлиб, унга асосан бир шахс (қарздор) бошқа шахс (кредитор) фойдасига муайян ҳаракатни амалга оширишга, чунончи: мол-мулкни топшириш, ишни ****, хизматлар кўрсатиш, пул тўлаш ва ҳоказо ёки муайян ҳараатдан ўзини **** **** бўлади, кредитор эса – қарздордан ўзининг **** **** талаб қилиш ҳуқуқига эга бўлиши, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқиши белгиланган. ФКнинг ****-моддасида, **** **** шартларига мувофиқ, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Ишдаги мавжуд ҳужжатлардан кўринишича, тарафлар ўртасида **** йил24-сонли механизация хизматлари кўрсатиш бўйича шартнома имзоланган бўлиб, ушбу шартноманинг 1.1-бандигакўра,“****” “Буюртмачи”нинг буюртмасига биноан шартноманинг4-бандида кўрсатилган техника хизматларини кўрсатиш **** “Буюртмачи” - **** ишларни қабул қилиб олиш ва келишилган нарх бўйича **** тўлаш **** олган. “****”томонидан жавобгарга тегишли ер майдонида жами ****сўмлик ғалла уриш механизация хизмати кўрсатилган бўлиб, мазкур хизматлар учун жавобгар томонидан тўловлар амалга оширилмаганлиги натижасида жавобгарнинг даъвогар олдида****сўм қарздорлиги вужудга келган. Мазкур ҳолат ишдаги мавжуд ҳужжатлар, шартнома, тарафлар ўртасидатасдиқлангансолиштирма далолатнома билан ўз исботини топган. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномаси бўйича ижрочи буюртмачининг топшириғи билан ашёвий шаклда бўлмаган хизматни **** (муайян ҳаракатларни қилиш ёки муайян фаолиятни амалга ошириш), буюртмачи эса бу хизмат учун **** тўлаш **** олади. ФКнинг ****-моддаси, биринчи қисмида буюртмачи ўзига кўрсатилган хизматлар **** **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномасида кўрсатилган муддатларда ва тартибда тўлаши шартлиги белгилаб қўйилган. Суд юқоридагиларга асосан****сўм асосий қарз ундириш талабини асосли ҳисоблаб, уни қаноатлантиришни лозим деб топади. Шунингдек, даъвогар шартноманинг5.1-банди талабларидан келиб чиққан ҳолда, кўрсатилган хизмат (**** иш)лар**** кечиктирилганиучун жавобгар ҳисобидан****сўм пеня ундиришни сўраган. Шартноманинг5.1-бандида “****” томонидан**** иш вакўрсатилган хизматларучун тўловларни ўз **** тўланмаганда“Буюртмачи”- жавобгар “****”га кечиктирилган ҳар бир кун учун 0,4 фоиз миқдорида лекин кечиктирилган тўлов суммасининг50 фоиздан ортиқ бўлмаган миқдорда пеня тўлаши белгиланган. ФКнинг ****-моддасига кўра,қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради.Қарздор **** лозим **** **** учун ўзига боғлиқ бўлган ҳамма чораларни кўрганлигини исботласа, у айбсиз деб топилади. Шубоис суд, даъво талабидаги **** сўмпеня ундириш талабини асосли деб ҳисоблайди. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандига кўра, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****. Суд, тарафлар томонидан **** **** **** ҳамда кредитор манфаатларини инобатга олиб, асосли ҳисобланган пеня миқдорини **** сўмгача камайтиришни, қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддасига асосан, биринчи қисмига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Бундай ҳолатда суд, даъво талабларини қисман қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига****сўм асосий қарз, **** сўм пеня, ******** почта ****, республика бюджетига****,84сўм давлат божи ундиришнидаъво талабини қолган қисмини рад этишнилозим топди. Юкоридагиларга кўра, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг****, ****,****, ****, ****, ****-моддаларига асосланиб, суд-, қ а р о р қ и лд и: Даъво талаблари қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар – “Мухторбек Ифори” фермер хўжалиги ҳисобидан: Даъвогар - “Қашқадарё Агросервис МТП”масъулияти чекланган жамият фойдасига ****сўм асосий қарз, **** сўм пеня, ва **** сўм почта ****; Республика бюджетига ****,**** давлат божи ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида шу суд орқали вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан белгиланган тартибда кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья Ғ.Игамов