Решение #2836381 Экономические

************/****-сонли иқтисодийиш ЎЗБEК И С Т О Н РEС П У Б Л И К А С И Н О М И Д А Н Ҳ А Л Қ И Л У В Қ АРО Р И ****************декабрь **** иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, судья ёрдамчисиФ************ котиблигида, ************************* “****” манфаатида,жавобгар***************** *** асосан),(жавобгариштирокисиз)лар иштирокида **** иқтисодий суди биносидаочиқ суд ****ида кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: *************************(бундан буён матнда палата деб юритилади) ****бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)манфаатида, жавобгар *************************(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) ҳисобидан**** сўм муддати ўтганкредит қарзи, **** сўм муддати ўтганфоиз қарзиундиришнисўраган. ************************* ишни палата вакили иштирокисиз кўришни сўраган. Суд **** муҳокамасида иштирок этган даъвогар вакили маълумот **** қилиб, жавобгар томонидан қарздорлик қисман бартараф этилганини таъкидлаб,даъво талабларининг қолган қисмини қаноатлантиришни сўради. Суд муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар бугунги суд **** вакили иштирокини таъминламади ва низо юзасидан муносабат билдирмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддасида иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар, учинчи шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкинлиги кўрсатилган. Мазкур ҳолатда суд, ишни жавобгар вакили иштирокисиз кўришни лозим топади. Суд иш бўйича тараф вакилининг тушунтиришларини эшитиб, даъво аризасида келтирилган ҳолатларни иш ҳужжатлари билан бирга ўрганиб чиқиб, муҳокама қилиб, қуйидагиларга асосан даъво талаблариниқисманқаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига асосан ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****.Ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Иш ҳужжатларига кўра, тарафлар ўртасида 2025йил20 мартда ****Y****-сонлиёпиқ линияли кредит шартномаситузилган бўлиб, шартномага кўра **** жавобгаргайиллик *********************** кредит 2 маблағини қайтариш муддатлари мазкур шартноманинг**** қисми **** этилган кредитни қайтариш жадвалига мувофиқ,кредит маблағи ҳисобланганфоизларни тўлаш эса кредит **** ойнинг кейинги ойидан бошлаб ҳар ************* (бундан буён матнда – ФК деб юритилади)нинг 8, ****-моддаларига кўра **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак, ****-моддасига асосан **** **** бир томонлама бош тортиш ва шартномашартларини бир томонлама ўзгартиришга йўл қўйилмайди. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ кредит шартномаси бўйича бир тараф — **** ёки бошқа кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (қарз олувчига) шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пулмаблағлари (кредит) бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади.Агар ушбу параграфнинг қоидаларида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса ва у кредит шартномасининг моҳиятидан келиб чиқмаса, кредит шартномаси муносабатларига нисбатан ушбу боб1-параграфинингқоидалари қўлланади. ФКнинг ****-моддасида қарз олувчи олинган қарз суммасини қарз шартномасида назарда тутилган муддатда ва тартибда қарз берувчига қайтариши шарт. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг 22.12.**** йилдаги “Кредит шартномаларидан келиб чиқадиган **** **** таъминлаш тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги қарорининг 5-бандида қарз олувчилар (қарздорлар)нинг кредитларни қайтармаганлик учун кредит ташкилотлари олдидаги жавобгарлиги доирасини аниқлашда судлар қарз таркибига кредитнинг ёки унинг бир қисмининг суммаси, кредитдан фойдаланганлик учун фоизлар, кредит шартномасида белгиланган **** бошқа тўловлар (комиссиялар) киришидан келиб чиқишлари зарур. Кредитдан фойдаланганлик учун фоизлар, кредит ташкилоти томонидан қарз олувчи (қарздор) **** пул маблағларидан амалда фойдаланган бутун даври учун, ҳатто актив (кредит/қарз) ўстирмаслик **** ўтказилган **** ҳам, пул **** кечиктириш даврини қўшган ҳолда ҳисобланиши мумкинлиги белгиланган. Мазкур ҳолатда жавобгар томонидан шартнома шартларига лозим **** риоя қилинмаган. Шу боисдан суд ********************сўм муддати ўтган асосий қарздорлик,****сўм муддати ўтган фоиз қарздорлигижами****сўм қолганлиги ўз тасдиғини топганлиги сабабли суд даъвони қисман қаноатлантиришни лозим топади. 3 ИПКнинг 66-моддасига мувофиқ, иш бўйича далиллар ушбу Кодексда ва бошқа қонунларда назарда тутилган тартибда олинган фактлар **** маълумотлар бўлиб, улар асосида суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг талаблари ва эътирозларини асословчи ҳолатлар, шунингдек низони тўғри ҳал қилиш учун аҳамиятга эга бўлган бошқа ҳолатлар мавжудлигини ёки мавжуд эмаслигини аниқлайди. Бундай маълумотлар ёзма ва ашёвий далиллар, экспертларнинг хулосалари, мутахассисларнинг маслаҳатлари (тушунтиришлари), гувоҳларнинг кўрсатувлари, ишда иштирок этувчи шахсларнинг тушунтиришлари билан аниқланади. *************. ИПКнинг ****-моддасига кўра даъвогар тўлашдан белгиланган тартибда озод қилинган давлат божи, агар жавобгар бож тўлашдан озод қилинмаган бўлса, қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда жавобгардан республика бюджети даромадига ундирилади. Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи тўғрисида”ги Қонунига кўра, иқтисодий судларга бериладиган мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ базавий ҳисоблаш миқдорининг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши кераклиги белгиланган. Юқоридагиларга кўра, суддаъвогарнинг даъво талабиниқисман қаноатлантиришни, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига **** сўм муддати ўтган асосий қарздорлик, **** сўм муддати ўтган фоиз қарздорлиги,жами****сўмқарздорлиги,олдиндан тўланган****сўм почта **** ҳамда республика бюджетига****493 сўмдавлат божи ундиришни, даъвонинг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишнилозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 8, ****, ****, ****, ****-моддаларини, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л д и: даъвоқисманқаноатлантирилсин. Жавобгар*************************ҳисобидан: ********” фойдасига**** сўм муддати ўтганкредитқарзи, **** сўм муддати ўтган фоиз қарзи,жами****сўмкредитқарздорлиги,олдиндан тўланган****сўм почта ****;******* қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ўтгач, қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргандан сўнг ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув * тартибида шикоят қилиши (протест келтириши) мумкин. Судья ****