Решение #2836551 economic_new

4-****-****/****-санлы ис Исти биринши инстанцияда көрген судья –**** Кассация инстанциясында баянатшы судья – **** Ревизия инстанциясында баянатшы судья – **** **** РЕСПУБЛИКАСЫ СУДЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ИСЛЕР БОЙЫНША СУДЛАЎ КОЛЛЕГИЯСЫ РЕВИЗИЯ ИНСТАНЦИЯСЫНЫҢ ҚАРАРЫ Нөкис қаласы ****-жыл **-декабрь **** Республикасы судының экономикалық ислер бойынша судлаў коллегиясы****тың басшылығында, коллегия ағзалары****ҳәм **** ибарат қурамда, судья аға жәрдемшиси****ң хаткерлигинде, **** Республикасы прокуруатурасының бөлим прокуроры****, даўагер ўәкиллери-**** (****5жыл 1-декабрь кунги 12-25/01-санлы исеним хат тийкарында),**** (****-жыл 28-январь күнги ****-санлы исеним хат тийкарында), жуўапкер ўәкиллери**** (****5-жыл 20-июнь күнги 35-****-санлы исеним хат тийкарында), **** (****-жыл 11-сентябрь күнги ****-санлы исеним хат тийкарында)лардың қатнасыўында, Өзбекстан Саўда-санаат палатасы **** Республикасы басқармасының даўагер **** акционерлик жәмийетиниң мәпиндежуўапкер **** Республикасы салық басқармасы арқалы бюджет есабынан ****сомды қайтарып бериўди сорағандаўа арзасы бойынша қабыл етилген **** районлар аралық экономикалық судының**** жыл 20 декабрь күнги шешиўши қарарына ҳәм**** Республикасы судының экономикалық ислер бойынша судлаў коллегиясы кассация инстанциясының ****-жыл 15-март күнги қарарына наразы болып жуўапкер **** Республикасы салық басқармасының берген ревизия тәртибиндеги шағымы тийкарында исти суд имаратында ашық суд мәжилисинде көрип шығып, төмендегилерди а н ы қ л а д ы: Өзбекстан Саўда-санаат палатасы **** Республикасы басқармасы (кейинги орынларда -Палата депжүргизиледи) **** акционерлик жәмийети (кейинги орынларда -даўагер деп жүргизиледи)ниң мәпинде экономикалық судына даўа арзасы менен мүрәжат етип **** Республикасы салық басқармасы (кейинги орынларда -жуўапкер деп жүргизиледи) арқалы бюджет есабынан****сомды қайтарып өндирип бериўди сораған. Биринши инстанция судының ****-жыл 3-декабрь күнги уйғарыўы менен **** Республикасы Экономика ҳәм финанс министрлиги ҳәм Өзбекстан Республикасы Экономика ҳәм финанс министрлиги жанындағы Ғазнашылық хызмети комитети **** Республикасы бойынша Ғазнашылық хызмети басқармасы даўа предметине ғәрезсиз талаплар мененарыз қылмайтуғын үшинши шахс сыпатында иске тартылған. **** районлар аралық экономикалық судының****-жыл 20-декабрь күнги шешиўши қарары менен даўа арзасы қанаатландырылып, жуўапкер 2 арқалы бюджет системасы есабынан даўагердиң пайдасына ****сом қайтарылып, жуўапкердиң есабынан даўагер пайдасына алдыннан төленген 37.****сом почта қәрежети өндирилген. Жуўапкер биринши инстанция судының шешиўши қарарына наразы болыпкасациялық шағымын берген ҳәм**** Республикасы судының экономикалық ислер бойынша судлаў коллегиясы кассация инстанциясының ****-жыл 15-март күнги қарары менен шешиўши қарары өзгериссиз қалдырылған. **** Республикасы салық басқармасы суд ҳүжжетлеринен наразы болып ревизиялық шағымын берген ҳәм шағымда даўа жуўапкердиң Өзбекстан Республикасы Президентиниң **** жыл 6 март күнги “**** Республикасында киши санаат зоналарын шөлкемлестириў ис-**** ****”ғы ПҚ-****-санлы қарары менен өзине берилген жеңилликтен өз **** пайдаланбағанлығынан келип шыққанлығын, ****-жылғы **** районы ҳәкимлигине тапсырылған имарат ҳәм қурылмалардың баланс қалдық баҳасы **** сомды қурайтуғынлығын билдирип, биринши инстанция судының шешиўши қарарын бийкар етиўди сораған. Суд мәжилисинде қатнасқан жуўапкер ўәкили ревизиялық шағымын қоллап-қуўатлап,****-жылғы **** районы ҳәкимлигине тапсырылған имарат ҳәм қурылмалардың баланс қалдық баҳасы **** сомды қурайтуғынлығын, бул ****салық органына есабатларында көрсетилгенлигин билдирип, судлаў коллегиясына жуўапкердиң ****-жыл жуўмағы бойыншасалық инспекциясына тапсырылған есабаты нусқасын усынып, ревизиялық шағымын қанаатландырыўды, суд ҳүжжетлерин бийкар етиўди сорады. Суд мәжилисинде қатнасқан даўагер ўәкили салық инспекциясына салық суммасын қабыл етилген мүлктиң қалдық баҳасы бойынша бир неше мәрте мүрәжат еткенлигин, **** мүрәжатларға жуўап берилмегенлигин, салық суммасы кемейтирилмегенлигин, өзлериндеги мағлыўматлар бойынша ****жыл 1-январь күнги **** районының 4 имәрат ҳәм қосымша 14 имәраттың мағлыўматларын бергенлигин, басланғыш баҳасы Өзбекстан ****ңесиниң қарарлары, ****-жылда ****-жылда толық базар баҳасында баҳаланғанлығын, бул индексация менен 10% ға көтерилетуғынлығын, соң ескириў есапланатуғынлығын, баланста турған 9 гектар болса, соның 3 гектарын ҳәкимият алғанлығын, бул айтылып атырған есабатты ****-жылы бергенлигин, **** қабыл қылып алыў актинде мүлктиң баҳасы****сомды қурайтуғынлығы көрсетилгенлиги, **** ****-жылдың 30-март сәнесине исленген есабатларда бул мүлктиң баҳасы ****сом екенлиги сәўлелендирилгенлигин бидирип, судлаў коллегиясына бул **** есабатларын усынып, суд ҳүжжетлерин өзгериссиз, ревизиялық шағымын қанаатландырыўсыз қалдырыўды сорады. Прокурор суд мәжилисинде суд ҳүжжетлерин өзгериссиз, ревизиялық шағымын қанаатландырыўсыз қалдырыўды сорады. Палата ҳәмде үшинши шахслар**** Республикасы Ғазнашылық хызмети басқармасы ҳәм **** Республикасы Экономика ҳәм Финанс министрлиги суд мәжилисиниң орны ҳәм **** **** хабардар қылынған, ****, 3 суд мәжилисине келмеди. **** Республикасы Ғазнашылық хызмети басқармасысудлаў коллегиясына ****-жыл 2-декабрь күнги ****-****-санлы хаты менен исти өзлериниң ўәкилиниң қатнасыўысыз көрип шығыўды сораған. Өзбекстан Республикасы Экономикалық процессуаллық кодекси (кейинги орынларда - ЭПК деп жүргизиледи)ниң ****-статьясының биринши бөлимине муўапық, ревизия тәртибинде шағым (протест) берген шахс, сондай****, исте қатнасыўшы шахслар исти көриў ҳәм орны **** усы Кодекстиң ****-статьясында нәзерде тутылған тәртипте хабардар қылынады.Суд додалаўын өткериў **** ҳәм орны **** тийисли тәризде хабардар қылынған усы шахслардың келмегенлиги исти олардың қатнасыўысыз көриўге тосқынлық қылмайды. Сонлықтан, судлаў коллегиясы истиүшинши шахс ўәкилиниңқатнасыўысызкөрип шығыўдылазым тапты. Судлаў коллегиясы исте қатнасыўшы шахслардыңўәкиллериниң түсиндирмелерин, прокурордың пикиринтыңлап ҳәм истеги ҳүжжетлерди үйренип шығып, төмендегилерге тийкар биринши инстанция судының шешиўши қарарын ҳәмкассация инстанциясысудының қарарын өзгериссиз қалдырыўды лазым тапты. Өзбекстан Республикасы Президентиниң ****-жыл 6-март күнги“**** Республикасында киши санаат зоналарын шөлкемлестириў ис-**** ****”ғыПҚ-****-санлы қарарының (кейинги орынларда -Қарар депжүргизиледи) 2-бәнтинемуўапық, Өзбекстан Республикасы Меншиклестирилген кәрханаларға көмеклесиў ҳәм бәсекиликти **** мәмлекетлик комитетине, Финанс министрлиги, Мәмлекетлик салық комитети қызығыўшы мәмлекет ҳәм хожалық басқарыўы органлары менен биргеликте пайдаланылмай атырған ислеп шығарыў майданлары ҳәм мәмлекетлик мүлки объектлериниң бир ай мүддетте **** ****ңесине белгиленген тәртипте өткизилиўин тәмийинлеў, сондай-****, пайдаланылмай атырған ислеп шығарыў майданлары ҳәм объектлерин бюджет ҳәмде бюджеттен тысқары қорлар алдындағы салық бойынша қарызларын берилетуғын активлердиң қалдық (баланс) баҳасы суммасына кемейттириў есабынан усы қарардың 1-қосымшасына муўапық **** ****ңесине бериў мәселесин мәмлекет үлеси бар болған хожалық жәмийетлериниң басқарыў органлары мәжилислеринде көрип шығыў тапсырылған. Қарардың 1-қосымшасына муўапық, **** тийисли “****”филиалының имарат-қурылыслары тийкарында **** районы киши санаат зонасын шөлкемлестириў белгиленген. Бул Қарар**** ****ңесиниң ****-жыл 9-март күнги ****-санлы қарары менен басшылыққа алыўҳәм орынлаў ушын қабылетилген. **** районы Ҳәкиминиң ****-жыл 30-март күнги ****-санлы қарары менен **** акционерлик жәмийетиниң ****ниң 3,18 гектар ҳәм ****,57кв.м. майдандағы имаратларды тапсырыў-қабыл қылыў комиссиясының ****-жыл 30-март күнги акти мағлыўмат ушын қабыл етилген ҳәмде районлық Жер дүзиў ҳәм көшпес мүлк кадастр филиалына кадастр дизиминен өткериў 4 тапсырылған. Даўагер тәрепинен Қарарға муўапық **** районы ҳәкимлиги балансына тапсырылған мүлк суммасын салық қарыздарлығы есабынан кемейттириў бойынша салық органына 2024-жылдың 23-февраль күни****-санлы ҳәм ****4-жылдың 11-ноябрь күни****-санлы хатлары менен мүрәжат етилген болсада, мүрәжат қанаатландырылмаған, тапсырылған мүлк суммасы муғдарындағы салық қарыздарлығын кемейтириў шаралары көрилмеген. Ис ҳүжжетлерине қосылған****-жыл 30-март күнги объектлерди тапсырыў-қабыл қылыў исши топары актинде **** районы ҳәкимлиги балансына өткерилген имарат ҳәм қурылыслардың баҳасы ****сом екенлиги көрсетилген. Сондай-****, истеги **** ҳүжжетлерине қарағанда, даўагер тәрепинен ****-жылларда жәми 3******** ****сом муғдарындағы салық төлемлери әмелге асырылған. Сонлықтан, жуўапкер тәрепинен Қарар бойынша **** районы ҳәкимлигине тапсырылған мүлк есабынан даўагердиң салық ҳәм мәжбүрий төлемлерден қарыздарлығы кемейтирилмегенлиги себепли Палата даўагер мәпинде судқа даўа арзасы менен мүрәжат еткен. Өзбекстан Республикасы Жоқарғы суды Пленумының ****-жыл 20-февраль күнги «Судлар тәрепинен салық нызамшылығын қоллаўдың айырым мәселелери ****”ғы 4-санлы қарарының 15-бәнти биринши хат басысында салық нызамшылығына муўапық, салық төлеўшилерден өндирилген салықлар ҳәм жыйымлар белгиленген тәртипте бюджет системасына (бюджетке ҳәм мәмлекетлик **** қорларына) жөнелтирилиўи себепли, артықша төленген яки артықша өндирилген салықларды қайтарыў яки өндириў **** даўа қанаатландырылғанда шешиўши қарарында өндирилетуғын сумма бюджет системасынан қайтарылыўы көрсетилиўи лазымлығы **** түсиник берилген. Судлаў коллегиясы бул жағдайда биринши инстанция суды даўаның талабын қанаатландырыўҳәмде****сомды жуўапкер арқалы бюджет системасы есабынан даўагерге қайтарыў**** дурыс шешимге келген деп есаплайды. Жуўапкердиң кассациялық шағымындаӨзбекстан Республикасы Салықкодексиниң 88-статьясына муўапық даўа мүддетин қоллаўды сораған. Өзбекстан Республикасы Салық кодексиниң 88-статьясы биринши, екинши бөлимлерине тийкар, салық органы ямаса басқа ўәкилликли орган салық тексериўин өткериўге, тексериў нәтийжелери бойынша салық төлеўшиге салық қарызын үзиў****талапнама жибериўге ямаса салық****нызамшылыққа муўапық төлениўи керек болған салықлар муғдарын қайта көрип шығыўға **** болған мүддет салық миннетлемеси бойынша даўа қылыў мүддети есапланады. Егер усы Кодексте басқаша қағыйда белгиленбеген болса, салық миннетлемеси бойынша даўа қылыў мүддети, нәтийжелерине муўапық салық миннетлемеси анықланатуғын салық дәўири тамамланғаннан кейин үш жылды қурайды.Егер салық миннетлемесиниң жүзеге келиўи белгили бир 5 **** ямаса ҳәрекет пенен байланыслы болса, егер усы Кодексте басқаша қағыйда белгиленбеген болса, салық миннетлемеси бойынша даўа қылыў мүддети сол **** ямаса ҳәрекет жүз берген **** баслап үш жылды қурайды. Өзбекстан Республикасы Жоқары хожалық суды Пленумының ****-жыл 19-июнь күнги “Экономикалық судлар тәрепинен пуқаралық нызам ҳүжжетлериниң даўа мүддетине байланыслы нормаларын қоллаўдыңайырым мәселелери ****”ғықарарының 9-бәнтиниң биринши хатбасысындадаўа мүддетин қоллаў **** арза тек ғана биринши инстанция суды тәрепинен исти көриў жуўмағы бойынша суд ҳүжжети қабыл етилгенге шекем берилиўи мүмкинлиги, егер бундай арза исти апелляция, кассация ҳәмревизияинстанциясы судларында көриў процессинде берилсе, ол қанаатландырылмаслығыҳәм бул **** суд ҳүжжетиниң тийкарлаўшы бөлиминде көрсетилиўи, апелляция ямаса кассация инстанциялары тәрепинен исти биринши инстанция судында ис жүргизиў қағыйдалары бойынша көриў жағдайы буннан тысқарыекенлиги ****түсиник берилген. Сонлықтан, ревизия инстанциясысудлаў коллегиясыкассация инстанциясы судыбиринши инстанция судының шешиўши қарары қабыл қылынғанға шекем жуўапкер тәрепинендаўа мүддетин қоллаў **** арзаберилмегенлигин инабатқа алып,жуўапкердиң кассациялық шағымындағы даўа мүддетин қоллаў **** илтимаснамасын қанаатландырмаў**** дурыс шешимге келген деп есаплайды. Баян етилгенлерден келип шығып, судлаў коллегиясы, бул жағдайдаревизиялықшағымды қанаатландырыўға тийкарлар жоқдеп есаплайды. ЭПК****7-статьясы биринши бөлиминиң 1-бǝнтине муўапық, исти ревизия тәртибинде көретуғын суд ревизия тәртибиндеги шағымды (протестти) көриў нәтийжелери бойынша шешиўши қарарды, қарарды өзгериссиз қалдырыўға ****. ЭПК ****-статьясының биринши бөлимине тийкар, суд қәрежетлери исте қатнасыўшы шахслардың қанаатландырылған даўа талаплары муғдарына сәйкесрәўиште олардың мойнына жүклетиледи. Өзбекстан Республикасының ****-жыл 6-январь күнги “Мәмлекетлик ********”ғы ЎРҚ-****-санлы Нызамының 9-статьясы биринши бөлими12бәнтине тийкармәмлекетлик салықхызмет органлары, финанс ҳәм **** органлары – барлық ислер ҳәмде ҳүжжетлер бойынша, сондай-****,өз алдына жүргизилетуғын ислер бойынша судқа арзалар бергенлиги ушынмәмлекетлик **** төлеўден азат етилген. Баян етилгенлерден келип шығып, судлаў коллегиясы биринши инстанция судының шешиўши қарарын ҳәм кассация инстанциясының қарарын өзгериссиз, ревизиялық шағымын қанаатландырыўсыз қалдырыўды, жуўапкер тәрепинен ревизиялық шағымын бериўде алдыннан төленген **** сом почта қәрежетин жуўапкердиң мойнында қалдырыўды, жуўапкер мәмлекетлик **** төлеминен азат етилгенлигин итибарға алып, ревизиялық шағым ушын мәмлекетлик **** өндирмеўди лазым табады. Жоқарыдағыларға тийкарланып ҳәмде ӨзбекстанРеспубликасы 6 Экономикалық процессуаллық кодексиниң****,****7,****9-статьяларын қолланып, ревизия инстанция суды қ а р а р е т т и: **** районлар аралық экономикалық судының****-жыл 20-декабрь күнги шешиўши қарары ҳәм**** Республикасы судының экономикалық ислер бойынша судлаў коллегиясы кассация инстанциясының****-жыл 15-март күнги қарары өзгериссиз қалдырылсын. Ревизиялық шағым қанаатландырыўсыз қалдырылсын. Ревизиялық шағымын бериўде алдыннан төленген ****сом почта қәрежети **** Республикасы салық басқармасының мойнында қалдырылсын. Қарар қабыл етилген күннен баслап нызамлы күшине киреди. Қарарға наразы тәреп қарар үстинен Өзбекстан Республикасы Жоқарғы судына ревизия тәртибинде шағым етиўге (протест келтириўге) ****. Басшылық етиўши: **** коллегия ағзалары: **** ****