Решение #2836680 economic_new

****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН Ҳ А Л Қ И Л У В Қ А Р О Р И Жиззах шаҳри **** йил 9 декабрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида, судьяёрдамчиси **** котибалигида, Жиззах шаҳар адлия бўлиминингдаъвогар “ ti r-Sh hb z” хусусий **** манфаатида жавобгар Жиззах шаҳар тиббиёт бирлашмасига нисбатан берган даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодийишни адлия органи вакили **** (бўлим бошлиғи), даъвогар вакили **** (ишончномага асосан), жавобгар вакиллари **** ва ****қулов(ишончномага асосан), прокуратура вакили **** иштирокида, ўз биносида,очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Жиззах шаҳар адлия бўлими (бундан буён матнда адлия органи деб юритилади)“ ti r-Sh hb z” хусусий **** (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)манфаатида Жиззах туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, Жиззах шаҳартиббиёт бирлашмаси (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан 91 **** **** сўм кўрсатилган телехизматлар **** ундириб беришнисўраган. Суд **** иштирок этган адлия органи вакили жавобгар билан тузилган шартномага асосан жавобгарга телевидение хизматлари кўрсатилганлигини, кўрсатилган хизматлар бўйича барча ҳужжатлар расмийлаштирилганлигини, жавобгар кўрсатилган хизматлар **** бугунги кунга қадар тўлаб бермаётганлигини, шартномалар ғазначилик хизматидан рўйхатдан ўтмаганлиги сабабли **** эмаслигини, шу сабабли Фуқаролик кодекси ****моддасинингиккинчи қисмига асосан битимнинг **** эмаслик оқибатини қўллаб, кўрсатилганхизматларқийматини ундиришга даъво киритилганлигини маълум қилиб, даъво аризасини тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъво талабларини қўллабқувватлаб, даъво аризасини тўлиқ қаноатлантиришни сўради ҳамда судга шартномаларнинг ва ҳисоб-фактураларнинг асл нусхаларини, даъвогар томонидан кўрсатиладиган телехизматлар прайлистини, кўрсатилган телехизматларнинг видеоёзувларини электрон шаклда флешкада **** қилди. Суд **** иштирок этган жавобгар вакиллари даъвогар билан шартнома тузилган бўлсада, шартнома ғазначиликдан рўйхатдан ўтмаганлиги сабабли тузилмаган ҳисобланишини, ушбу даъво билан адлия органи олдин ҳам судга мурожаат қилганлигини, Жиззах туманлараро иқтисодий судининг ****-сонли иши бўйича **** йил 25 февралда қабул қилинган ҳал қилув қарори билан ўша даъво аризаси тўлиқ қаноатлантирилганлигини, ҳал қилув қарори Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати кассация инстанциясининг **** йил 22 майдаги қарори билан ўзгаришсиз қолдирилганлигини, лекин ҳал қилув қарори ва кассация инстанцияси қарори Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати тафтиш инстанциясининг **** йил 6 октябрдаги қарори билан бекор қилиниб, даъво аризасини қаноатлантириш рад этилганлигини маълум қилишиб, даъво талабини қаноатлантиришни рад этишни сўрашди. Суд **** иштирок этган прокуратура вакили даъвогар ва жавобгар ўратасида тузилган шартномалар ғазначилик бўлимида рўйхатдан ўтмаганлиги сабабли тузилмаган ҳисобланиши, шунга ўхшаш даъво билан адлия органи даъвогар манфаатида олдин ҳам судга мурожаат қилганлиги, бироқ Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати тафтиш инстанциясининг **** йил 6 октябрдаги қарори билан даъво аризасини қаноатлантириш рад этилганлиги, даъвогар ушбу даъво аризасида даъвонинг асосини нотўғри келтирганлиги, яъни ўзи аслида тузилмаган шартномаларнинг **** эмаслиги оқибатини қўллаб кўрсатилган хизматлар **** ундиришга чиққанлиги сабабли даъво янглиш киритилганлиги тўғрисида фикр билдириб, даъво талабини қаноатлантиришни рад этишни сўрашди. Жавобгар бюджет маблағларидан молиялаштириладиган давлат ташкилоти бўлганлиги сабабли, ишга Жиззах вилояти Иқтисодиёт ва молия бош бошқармаси ва Жиззах вилояти Ғазначилик хизмати бошқармаси низонинг предметига нисбатан**** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахслар сифатида жалб қилинган. Учинчи шахсларга суд **** **** ва жойи тўғрисидаги суднинг **** уларнинг почта манзилига етказилганлиги тўғрисидаги гибрид почта маълумоти иш ҳужжатларида мавжуд.Ғазначилик хизмати бошқармаси суднинг ****/****-сонли иши бўйича судга маълумотнома **** қилиб, маълумотномада тарафлар ўртасида имзоланган шартномалар ҳазначилик бўлимида рўйхатдан ўтмаганлигини маълум қилган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра, агар суд иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси ўзига юборилган **** кўчирма нусхасини олганлиги ёки ушбу Кодексда назарда тутилган бошқа усулда хабардор қилинганлиги тўғрисида суд **** бошлангунига қадар маълумотларга эга бўлса, ушбу иштирокчи тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. ИПКнинг ****-моддаси учинчи қисмига асосан иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар, ишда иштирок этувчи бошқа шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилинишимумкин. Мазкур ҳолатда суд ИПКнинг **** ва ****-моддаларига асосан ишни учинчи шахслар вакиллари иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Суд ишда иштирок этувчи шахслар вакилларининг тушунтиришлари, ****,эътирозлари ва фикрларини эшитиб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб,қуйидагиларга асосан даъво талабини қаноатлантиришни рад этишни ҳамда ишникўриш билан боғлиқ суд **** даъвогар зиммасига юклашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига асосан ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****.Ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг иккинчи қисмига асосан, **** – шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқиши назарда тутилган. Мазкур низо тарафлар ўртасида имзоланган **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномаларидан вужудга келган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, **** эвазига хизмат кўрсатишшартномаси бўйича ижрочи буюртмачининг топшириғи билан ашёвий шаклда бўлмаган хизматни **** (муайян ҳаракатларни қилиш ёки муайян фаолиятни амалга ошириш), буюртмачи эса бу хизмат учун **** тўлаш **** олади. Иш ҳужжатларидан аниқланишича, тарафлар ўртасида **** йил 5 январда телехизмат кўрсатиш тўғрисида 27-сонли ва **** йил 3 январда 7-сонли шартномалар (бундан буён матнда шартномалар деб юритилади) имзоланган. Шартномаларга асосан, даъвогар (ижрочи) жавобгар (буюртмачи)нинг буюртмасига кўра телехизматлар кўрсатиш, жавобгар эса кўрсатилган хизматлар учун **** тўлаш **** олган. **** йил 5 январдаги 27-сонли шартноманинг 1.2-бандига кўра кўрсатиладиган телехизматнинг 1 минути учун **** сўмдан, **** йил 3 январдаги 7-сонли шартноманинг 1.2-бандига кўра кўрсатиладиган телехизматнинг 1 минути учун **** сўмдан **** тўлашга келишилган. Жиззах вилоят Ғазначилик хизмати **** қилган маълумотномага кўра шартномалар ғазначиликдан рўйхатдан ўтмаган. Иш ҳужжатларидан кўринишича, **** йил 5 январдаги 27-сонли шартномага асосан ўзаро тасдиқланган **** йил 31 мартдаги 1-сонли ҳисоб-фактура ва далолатномага кўра **** **** сўмлик, **** йил 11 октябрдаги 2-сонли ҳисобфактура ва далолатномага кўра **** **** сўмлик телехизматлар кўрсатилганлиги қайд қилинган. **** йил 3 январдаги 7-сонли шартномага асосан ўзаро тасдиқланган **** йил 29 февралдаги 1-сонли ҳисоб-фактура ва далолатномага кўра **** **** сўмлик, 2сонли ҳисоб-фактура ва далолатномага кўра **** **** сўмлик, 3-сонли ҳисобфактура ва далолатномага кўра **** **** сўмлик, **** йил 19 мартдаги 4-сонли ҳисоб-фактура ва далолатномага кўра **** **** сўмлик, 5-сонли ҳисоб-фактура ва далолатномага кўра 4 **** **** сўмлик, **** йил 30 апрелдаги 6-сонли ҳисобфактура ва далолатномага кўра **** **** сўмлик, 7-сонли ҳисоб-фактура ва далолатномага кўра 2 **** **** сўмлик, **** йил 29 июндаги 8-сонли ҳисоб-фактура ва далолатномага кўра **** **** сўмлик, **** йил 30 августдаги 10-сонли ҳисобфактура ва далолатномага кўра **** **** сўмлик телехизматлар кўрсатилганлиги қайд қилинган. Иккита шартнома бўйича жами **** **** сўмтелехизматлар кўрсатилганлиги қайд қилинган. Далолатномаларга ва ҳисоб фактураларга жавобгар томондан ким имзо қўйганлиги маълум эмас, лекин баъзиларига жавобгарнинг гербли муҳри,баъзиларига эса “маълумотнома ва касаллик **** учун” деган муҳр босилган.Жиззах шаҳар адлия бўлими олдин ҳам айни бир шахслар ўртасидаги низо бўйича юоқридаги қайд қилинган шартномаларга асосан даъво билан Жиззах туманлараро иқтисодий судига мурожаат қилиб, жавобгардан даъвогар фойдасига **** **** **** сўм кўрсатилган телехизматлар **** ундириб беришни сўраган. Жиззах туманлараро иқтисодий судининг ****-сонли иши бўйича **** йил 25 февралда қабул қилинган ҳал қилув қарори билан даъво аризаси тўлиқ қаноатлантирилган.Ҳал қилув қарори устидан берилган кассация шикояти Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати кассация инстанцияси суди томонидан кўрилиб, суднинг **** йил 22 майдаги қарори билан ўзгаришсиз қолдирилган.Лекин ҳал қилув қарори ва кассация инстанцияси қарори устидан берилган тафтиш шикояти Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати тафтиш инстанцияси суди томонидан кўрилиб, суднинг ****5 йил 6 октябрдаги қарори билан **** йил 25 февралдаги ҳал қилув қарори ва кассация инстанцияси судининг **** йил 22 майдаги қарори бекор қилиниб, даъво аризасини қаноатлантириш рад этилган.Тафтиш инстанцияси суднинг **** йил 6 октябрдаги қарорининг асослантирувчи қисмида шартномалар ғазначилик бўлимларида рўйхатдан ўтмаганлиги боис тузулмаган ҳисобланиши, тузилмаган шартнома тарафларда **** келтириб чиқармаслиги сабабли даъвогарнинг **** ишлар қийматини ундириш талаби асоссиз эканлиги кўрсатилган. Мазкур иш бўйича **** қилинган даъво аризасида даъвогар юқорида қайд қилинган шартномалар тузилмаган шартнома деб ҳисобланганлигини кўрсатган бўлсада, лекин даъво талабининг асоси сифати шартноманинг **** эмаслигини **** қилиб (қандай асосда ****й эмаслиги, ўз-ўзидан **** эмасми ёки низоли битимми асосланмаган), битимнинг **** эмаслиги оқибатини ФК ****моддасининг иккинчи қисмига асосан қўллаб, кўрсатилган телехизматлар қийматинипул билан тўлаб беришни сўраган. Даъво аризасида, шунингдек, ФКнинг **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномасини тартибга солувчи ****, ****, ****моддаларига асосланилган.Даъво аризасида ва даъвогар вакили тарафидан тузилмаган шартноманинг оқибати бўйича ҳеч қандай **** келтирилмаган. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 28 ноябрдаги ****-сонли “Иқтисодий судлар томонидан битимларни **** эмас деб топиш тўғрисидаги фуқаролик қонунчилиги нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги қарори 11-банди тўртинчи хатбошисида судлар шуни назарда тутишлари лозимки, бюджет ташкилотлари ва бюджет маблағлари олувчиларга нисбатан товарларни (ишларни, хизматларни) етказиб берганлик учун **** ундириш тўғрисидаги даъволар кўрилаётганда шартнома Ўзбекистон Республикаси Бюджет кодекси ****-моддасининг учинчи қисмида белгиланган тартибда рўйхатдан ўтказилмаганлиги, шартноманинг ўз-ўзидан **** эмаслигига олиб келмайди. Бундай ҳолатда шартнома тузилмаган деб ҳисобланади, деб тушунтириш берилган. Тузилмаган шартнома **** бўлмаган битимдан фарқланади ва тузилмаган шартнома **** бўлмаган битимнинг оқибатларини келтириб чиқармайди.Шартнома тузилмаган бўлса шартномадан ташқари **** тартибга солувчи қоидалар қўлланилади. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ИПК 68-моддасининг биринчи қисмига асосан, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлашикерак. ИПК 73-моддасининг иккинчи қисмига кўра, иқтисодий суднинг илгари кўрилган иш бўйича қонуний кучга кирган ҳал қилув қарори билан аниқланганҳолатлар суд худди шу шахслар иштирок этаётган бошқа ишни кўраётганида янгиданисбот қилинмайди. ИПКнинг 74-моддасига кўра, суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради. Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаи назаридан, далилларнинг йиғиндиси эса, етарлилиги нуқтаи назаридан баҳоланишилозим. Агар текшириш натижасида далилнинг ҳ**** тўғри келиши аниқланса, у ишончли деб тан олинади. Аниқланган иш ҳолатлари ва қайд қилинган қонунчилик нормаларига асосан суд даъвогар даъво аризасида аслида мавжуд бўлмаган шартномаларнинг **** эмаслигини даъвонинг асоси сифатида кўрсатганлиги ҳамда даъвонинг предмети сифатида битимнинг **** эмаслиги оқибатини қўллаб, кўрсатилган телехизматларнинг **** ФК ****-моддасининг иккинчи қисмига асосан ундириб беришни сўраганлиги боис даъво талабини асоссиз деб ҳисоблайди ва шунга кўра, даъво аризасини қаноатлантиришни рад этишни лозим деб топади. ИПКнинг 118-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.Давлат божи тўлашдан озод қилинган давлат органлари ҳамда бошқа шахслар томонидан юридик шахсларва фуқароларнинг манфаатларини кўзлаб **** этилган даъво талабларини қаноатлантириш рад этилган ёки улар қисман қаноатлантирилган ****, давлат божи манфаатлари кўзланиб даъво **** этилган шахслардан даъво талабларининг қаноатлантирилиши рад этилган қисмига мутаносиб равишда ундирилади. Шунга кўра суд даъвогар томонидан олдиндан тўлаб чиқилган 41 **** сўм почта **** ўзининг зиммасида қолдиришни, даъвогардан Республика бюджетига **** сўм давлат божи ундиришни лозим деб топади. Юқоридагиларни инобатга олиб, ИПКнинг 68, 73, 74, ****, ****, ****, ****моддалари, ФКнинг ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л д и: Даъво аризасини қаноатлантириш рад этилсин. Даъвогар “ ti r-Sh hb z” хусусий **** томонидан олдиндан тўлаб чиқилган **** сўм почта **** ўз зиммасида қолдирилсин. Даъвогар “ ti r-Sh hb z” хусусий **** ҳисобидан Республикабюджетига **** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан бир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида шикоят қилиш (протест келтириш)ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, олти ой ичида кассация тартибида шикоят қилиш (протест келтириш) мумкин. Судья ****