Решение #2836708 Экономические

4-1705-2502/2928-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Қўрғонтепа тумани 2025 йил 9 декабрь Қўрғонтепа туманлараро иқтисодий судининг судьяси Н.М.Ахматбеков раислигида, судья ёрдамчиси А.Ҳалимжоновнинг котиблигида, даъвогарЎзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатаси Андижон вилояти ҳудудий бошқармасининг “Ўзагролизинг” акциядорлик жамияти манфаатида жавобгар - “НИХОЛ-2” фермер хўжалиги ҳисобидан 89 317 554 сўм асосий қарз, 17 058 053 сўм пеня ва суд харажатларини ундириш тўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган иқтисодий ишни даъвогар вакили – Б.Тешабоев (2025 йил 3 январдаги 11-06/14 –сонли ишончнома), жавобгар вакили О.Қаюмов (2025 йил 9 декабрдаги ишончнома)ларнинг иштирокида, Қўрғонтепа туманлараро иқтисодий суди биносида очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: даъвогар-Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатаси Андижон вилояти ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда “палата” деб юритилади) “Ўзагролизинг” акциядорлик жамияти (бундан буён матнда “даъвогар” деб юритилади) манфаатида Қўрғонтепа туманлараро иқтисодий судига мурожаат қилиб, “НИХОЛ-2” фермер хўжалиги (бундан буён матнда “жавобгар” деб юритилади) ҳисобидан 89 317 554 сўм асосий қарз, 17 058 053 сўм пеня ва суд харажатларини ундиришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатаси Андижон вилоят ҳудудий бошқармаси ишни ўзининг иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Шу сабабли суд, ИПКнинг 170-моддасига мувофиқ, палата иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд мажлисида иштирок этган даъвогар вакили - даъвони қўллаб-қувватлаб, жавобгар томонидан шартномага кўра тўловлар ўз вақтида тўланмаганлиги сабабли қарздорлик юзага келганлигини, бироқ жавобгар томонидан суд мажлисига қадар қисман 11 000 000 сўм тўлов амалга оширилганлигини маълум қилиб, жавобгар тўлашга харакат қилаётганлигини сабабли унга нисбатан ҳисобланган пеняни энг кам миқдорини қўллашни сўради. Суд мажлисида иштирок этган жавобгар хўжалик вакили ўз кўрсатмасида –даъвони асосий қарздорлик қисмини тан олиб, қисман тўлов амалга оширганлигини маълум қилиб, ҳисобланган пеня ундириш талабини ваколат доирасида камайтириб беришни сўради. Суд, ишда иштирок этган тарафлар вакилларининг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги мавжуд ҳужжатлар билан танишиб, қуйидаги асосларга кўра даъвогарнинг даъво талабларини қисман қаноатлантиришни, суд харажатларини эса жавобгар зиммасига юклашни лозим топади: Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси(бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг 234-моддаси иккинчи қисмига асосан, мажбуриятлар – шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқиши назарда тутилган. Мазкур ҳолатда тарафлар ўртасидаги мажбуриятлар лизинг шартномаси шартларидан юзага келган. ФКнинг 587-моддасига кўра, лизинг шартномаси бўйича лизинг берувчи лизинг олувчининг топшириғига биноан сотувчи учинчи тараф билан ундан лизинг олувчи учун мол-мулк сотиб олиш ҳақида келишиш мажбуриятини олади, лизинг олувчи эса бунинг учун лизинг берувчига лизинг тўловларини тўлаш мажбуриятини олади. ФКнинг 590-моддасига асосан, лизинг тўлови лизинг берувчига лизинг объекти қийматининг лизинг олувчи томонидан қопланишидан, шунингдек лизинг берувчининг фоизли даромадидан иборат бўлади. Иш ҳужжатларидан кўринишича, “Ўзагролизинг” акциядорлик жамияти ва “НИХОЛ-2” фермер хўжалиги ўртасида тузилган 2022 йил 1 февралда 22/02-443-сонли лизинг шартномасига кўра, 1 дона “B l rus 80 ” русумидаги трактор, 2024 йил 24 октябрдаги 24/02-4-676-сонли лизинг шартномасига кўра, 1 дона “ l nm m h 3-1” русумидаги минерал огит сепгич, 2024 йил 25 октядаги 24/02-4-677-сонли лизинг шартномасига кўра, 1 дона “Disk v b r n 3,.2м” русумидаги борона, 2024 йил 16 декабрдаги 24/02-4-739-сонли лизинг шартномасига кўра, 1 дона “Z mli n RG 2004” русумидаги тракторларни лизинг асосида етказиб берган. Жавобгар белгиланган муддатларда тўловларни амалга оширмасдан, шартнома мажбуриятларини бажармаган. Шунингдек, жавобгарнинг 2025 йил 30 октябрь ҳолатига жавобгарнинг даъвогар олдидаги лизинг шартномалари жами қарздорлиги 89 317 554 сўмни ташкил этган. Даъвогар томонидан жавобгарга мавжуд қарздорлигини тўлаб бериш тўғрисида талабнома юборилган лекин мазкур талабнома жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. ФКнинг 244-моддаси биринчи хатбошисида агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, мажбуриятни бажаришни кечиктиришга ёки уни бўлиб-бўлиб бажаришга йўл қўйилмайди. ФКнинг 597-моддасида агар лизинг шартномасида бошқача тартиб белгиланган бўлмаса, лизинг олувчи лизинг тўловларини ўз вақтида тўлаши, мол-мулкдан уни етказиб бериш шартларига мувофиқ фойдаланиши, уни соз ҳолда сақлаши, ўз ҳисобидан жорий таъмирлаш ишларини бажариши, сақлаш бўйича бошқа харажатларни амалга ошириши шартлиги белгилаб қўйилган. Шу сабабли, даъвогар жавобгардан лизинг бўйича қарздорликларни ундиришни сўраган. Мазкур ҳолатда даъвогарнинг асосий қарздорликни ундириш ҳақидаги талаби асосли эканлиги, бироқ, жавобгар томонидан 2025 йил 28 ноябрда 11 000 000 сўм тўлаганлиги сабабли даъвони қисман 78 317 554 сўмга қаноатлантириш лозим бўлади. Шунингдек, даъвогар жавобгардан 17 058 053 сўм пеня ундиришни сўраган. Лизинг шартномасининг 8.3-бандида лизинг тўлови ушбу шартноманинг 1-иловасида кўрсатилган миқдор ва муддатларда амалга оширилмаса, лизинг олувчи тўлов муддати ўтказиб юборилган ҳар бир кун учун кечиктирилган тўлов суммасининг 0,4 фоизи миқдорида, аммо кечиктирилган тўлов суммасининг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда пеня тўлаши белгилаб қўйилган. Мазкур ҳолатдан келиб чиқиб даъвогарнинг пеня ундириш талаби асосли. Бироқ, ФКнинг 326-моддасига кўра, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг мажбуриятини бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ҳақли. Бунда қарздор мажбуриятни қай даражада бажарганлиги, мажбуриятда иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторларнинг манфаатларини эътиборга олиниши керак. Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторларнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг 2007 йил 15 июндаги 163-сонли “Мажбуриятларни бажармаганлик ёки лозим даражада бажармаганлик учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ҳақида”ги қарорининг 4-бандида ФКнинг 326-моддасига мувофиқ суд қарздор томонидан мажбуриятларнинг бажарилиш даражасини, мажбуриятда иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ҳақли эканлиги белгиланган. Мазкур ҳолатда ундирилиши сўралган пеня суммасини суд жавобгарнинг мажбуриятини бузиш оқибатларига номутаносиб деб ҳисоблайди ва шунинг учун унинг миқдорини 2 127 512,14 сўмга қадар камайтиришни лозим топади. Шунга кўра суд, даъво талабларини қисман қаноатлантириб, жавобгардан даъвогар фойдасига 78 317 554 сўм сўм асосий қарз, 2 388 127,42 сўм пеня, 41 200 сўм почта харажати, Республика бюджетига 2 127 512,14 сўм давлат божини ундиришни лозим топади. Юқоридагилардан келиб чиқиб ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий протсессуал кодексининг 118, 170, 176-180, 186-моддаларини қўллаб, ҚАРОР Қ И Л А Д И: “Ўзагролизинг” акциядорлик жамиятининг даъво талаблари қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар -“НИХОЛ-2” фермер хўжалиги ҳисобидан: -даъвогар - “Ўзагролизинг” акциядорлик жамияти фойдасига 78 317 554 сўм асосий қарз, 2 388 127,42 сўм пеня, 41 200 сўм почта харажати; -Республика бюджетига 2 127 512,14 сўм давлат божи ундирилсин. Даъвони қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро варақалари берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан қонунда белгиланган муддат ва тартибда шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи Н.М.Ахматбеков 4-1705-2502/2928-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ (ХУЛОСА ҚИСМ) Қўрғонтепа тумани 2025 йил 9 декабрь Қўрғонтепа туманлараро иқтисодий судининг судяси Н.М.Ахматбеков раислигида, судя ёрдамчиси А.Ҳалимжоновнинг котиблигида, даъвогарЎзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатаси Андижон вилояти ҳудудий бошқармасининг “Ўзагролизинг” акциядорлик жамияти манфаатида жавобгар - “НИХОЛ-2” фермер хўжалиги ҳисобидан 89 317 554 сўм асосий қарз, 17 058 053 сўм пеня ва суд харажатларини ундириш тўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган иқтисодий ишни даъвогар вакили – Б.Тешабоев (2025 йил 3 январдаги 11-06/14 –сонли ишончнома), жавобгар вакили О.Қаюмов (2025 йил 9 декабрдаги ишончнома)ларнинг иштирокида, Қўрғонтепа туманлараро иқтисодий суди биносида очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий протсессуал кодексининг 112-113, 118, 176-179моддаларига асосланиб, суд ҚАРОР Қ И Л А Д И: “Ўзагролизинг” акциядорлик жамиятининг даъво талаблари қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар -“НИХОЛ-2” фермер хўжалиги ҳисобидан: -даъвогар - “Ўзагролизинг” акциядорлик жамияти фойдасига 78 317 554 сўм асосий қарз, 2 388 127,42 сўм пеня, 41 200 сўм почта харажати; -Республика бюджетига 2 127 512,14 сўм давлат божи ундирилсин. Даъвони қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро варақалари берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан қонунда белгиланган муддат ва тартибда шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи, Судя Н.М.Ахматбеков