Решение #2836710 economic_new

****2-****/****-санлы экономикалық ис Биринши инстанцияда исти көрген судья –**** Апелляция инстанциясында баянатшы судья– **** **** РЕСПУБЛИКАСЫ СУДЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ИСЛЕРИ БОЙЫНША СУДЛАЎ КОЛЛЕГИЯСЫ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСЫНЫҢ ҚАРАРЫ Нөкис қаласы **** жыл09 декабрь **** Республикасы судының экономикалық ислери бойынша судлаў коллегиясысудьясы****ң басшылығында, коллегия ағзалары **** ҳәм****лардан ибарат қурамда,судья аға жәрдемшиси ****ңхаткерлигинде, даўагер ўәкиллери– басқарма юристи **** (**** жыл 09 декабрь күнги ****санлы исеним хаттийкарында),бас есапшысы ****(**** жыл22 сентябрькүнги01/10-****-санлы исеним хат тийкарында),жуўапкерўәкили–****(**** жыл 2 декабрькүнги36-санлы исеним хат тийкарында)лардыңқатнасыўында, даўагер" **** орайы" мәмлекетлик мәкемесиниң жуўапкер "****" өндирислик кооперативинен **** сом тийкарғы қарыз, **** сом **** процентинөндириўди сораған даўа арзасы бойынша қабыл етилгенБерунийрайонлар аралық экономикалық судының ****5жыл3 октябрькүнги шешиўши қарарына жуўапкер"****" өндирислик кооперативиниңнаразы болып берген апелляциялықшағымытийкарында исти суд имәратында, видеоконференциялық байланыс режиминдегиашық суд мәжилисинде көрип шығып, төмендегилерди А Н Ы Қ Л А Д Ы: Даўагер" **** орайы" мәмлекетлик мәкемеси (буннан кейин тексттедаўагер депжүритиледи)судқа даўа арза менен мүрәжат етип,жуўапкер "****" өндирислик кооперативи(буннан кейин текстте - жуўапкер деп жүритиледи)нен **** сом тийкарғы қарыз, **** сом **** процентинөндириўди сораған. Берунийрайонлар аралық экономикалық судының ****5жыл 3 октябрь күнгишешиўши қарары менен даўа арза қысман қанаатландырылып, жуўапкерден даўагер пайдасына**** сом тийкарғы қарыз, **** сом процент, **** сом почта қәрежети, **** сом мәмлекетлик ****ҳәм **** сом суд қәрежетинөндириў белгиленген. Жуўапкершешиўши қарарға наразы болып апелляциялықшағымберген. Шағымда қарыздарлық бар екенлигин, **** қарыздарлықты **** сом пул қаржылары**** жылы төленгенлиги есапқа алынбастан тийкарсыз **** проценти ҳәм мәмлекетлик **** есапланғанлығынкөрсетип, шешиўши қарарды бийкар етиўди сораған. Суд мәжилисинде қатнасқанжуўапкер ўәкилиапелляциялықшағымдықоллап-қуўатлайтуғынлығын,****-жыл жетистирилген туқымлық шигит ушын үстеме ******** сомартықша төленгенлигин, даўагер тәрепинен бул қаржылары есапқа алынбастан даўа арзада көрсетилгенлигин,сол себепли **** проценти ҳәм мәмлекетлик **** артықша есапланғанлығын билдирип,апелляциялықшағымдықанаатландырыўды сорады. Суд мәжилисинде қатнасқанжуўапкер ўәкиллери шағымдағыўәжлерди тән алатуғынлығын,****-жыл жетистирген туқымлық шигит ушын үстеме **** жуўапкер тәрепинен **** жыл 18 март күни **** сом келип түскенлигин, **** даўа арзада бул қаржылар шегирилместенартықша көрсетилгенлигин, судтың шешиўши қарарында бул қаржылар шегирилип, қалған қарыздарлықты өндириў белгиленгенлигин билдирип, нызамлы шешим қабыл етиўди сорады. Судлаў коллегиясы тәреплердиң ис бойынша түсиндирмелерин, баянатшы судьяның баянатын тыңлап, апелляциялықшағымда билдирилген ўәжлерди ис ҳүжжетлери менен бирге үйренип шығып, төмендегилерге тийкар биринши инстанция судының шешиўши қарарын өзгертиўди, апелляциялықшағымдықысман қанаатландырыўды лазым тапты. Өзбекстан ****ң **** жыл 2 январьдағы 2-санлы қарары менен тастыйықланған«Республика **** пахта-тоқымашылық өндирислери ҳәм кластерлери шөлкемлестириўшилерине берилген майданларда туқымлық пахта шийки затын жетистириўди қаржыландырыў тәртиби **** режени тастыйықлаў ****»ғыРежениң 14-бәнтине тийкарланып туқымлық пахта шийки затына нызамшылық ҳүжжетлерине тийкарланып жетистирилген туқымлық пахта шийки затынан таярланған туқымлық шигит Өзбекстан Республикасы Мәмлекетлик стандарты (O'zDSt-****"Тухымлық шигит.Техникалық шәртлер") талапларына муўапық болғанда, пахта шийки затының баҳасына салыстырғанда суперэлита ҳәмэлита туқымлық шигит ушын 50 процент,Iәўлад (Р1) ушын 35 процент,IIәўлад (Р2) ушын 25 процент ҳәмIIIәўлад (Р3) ушын 15 процент муғдарында үстемелер есапланады. Усы Режениң 16-бәнтине муўапық үстемелер жетистирилген туқымлық пахта шийки заты муғдарына есапланады ҳәм төмендеги тәртипте еки басқышта есап-китап әмелге асырылады: а) пахта-тоқымашылық кластерлеринде: биринши басқышта - туқымлық пахта шийки затын жеткерип бериўши тәрепинен жетистирилген туқымлық пахта шийки заты ушын есапланған үстемениң 50 проценти пахта-тоқымашылық кластерлериниң ықтыярында қалдырылады; екинши басқышта - туқымлық шигит егилгеннен (сатылғаннан) кейин үстемениңқалған бөлеги **** процент деп есапланып, соннан 50 проценти пахтатоқымашылық кластерлериниң ықтыярында қалдырылады, қалған 50 проценти Өзбекстан Республикасы Аўыл хожалығы министрлиги жанындағы " **** орайы" мәмлекетлик унитар кәрханасының есабына өткериледи ҳәм төмендегише бөлистириледи: « **** орайы»мәмлекетлик унитар кәрханасына ҳәм оның ўәлаятлық **** басқармаларына ҳәмэлита туқымгершилиги лабораторияларына - 20 процент; сорт оригинаторлары, институтлар, селекционер ҳәм туқымгершиликте қатнасыўшыбасқа субектлерге - 30 процент. б) пахта-тоқымашылық өндирислеринде: биринши басқышта - тапсырылған туқымлық пахта шийки заты ушын есапланған үстеменин 50 проценти муғдарында пахта-тоқымашылық ислеп шығарыўлары қурамына кириўши туқымгершилик хожалықларына пахта шийки затын тапсырған ****; екинши басқышта - туқымлық шигит егилгеннен (сатылғаннан) кейин үстемениң қалған 50 процент бөлеги **** процент деп есапланып, соннан 10 проценти пахта-тоқымашылық өндирислериниң ықтыярында қалдырылады, 40 проценти олардың қурамына киретуғын туқымгершилик фермер хожалықларының ықтыярында қалдырылады; " **** орайы" мәмлекетлик унитар кәрханасының есап бетине өткерилетуғын үстемелерди төлеў бойынша туқымлық шигит таярлаўшы шөлкемлер арасында шәртнамалар дүзиледи. Үстемелердиң есабы усы Режениң2-қосымшасында келтирилген есабат формалары тийкарында есапланады ҳәм төленеди. Қалған 50 проценти Өзбекстан Республикасы Аўыл хожалығы министрлиги жанындағы " **** орайы" мәмлекетлик унитар кәрханасының есап бетине өткериледи ҳәм төмендегише бөлистириледи: " **** орайы" мәмлекетлик унитар кәрханасына ҳәм оның ўәлаятлық **** басқармаларына ҳәмэлита туқымгершилиги лабораторияларына - 20 процент; сорт оригинаторлары, институтлар, селекционер ҳәм туқымгершиликте қатнасыўшыбасқа субектлерге - 30 процент. Усы Режеге муўапық, үстемелердиң есабы усы Режениң2қосымшасындакелтирилген есабат формалары тийкарында есапланады ҳәм төленеди. Топланған исҳүжжетлериҳәм суд процесинде анықланған жағдайларданқарағанда,жуўапкер тәрепинен ****-жыл өниминен алынған туқымлық шигит55-ХLесабатыы тастыйықланған ҳалда даўагерге усынылған. Усы есап-китап актине тийкар жуўапкер **** сом үстеме қаржыларды даўагергеРежениң16-бәнтине тийкар өткерип бериўи керек болған. ****, жуўапкер тәрепинен қарыздарлыққысмантөленип,қалған **** сом үстеме қаржылар даўагерге төлеп берилмеген. Бул жағдайлар истеги****районы аўыл хожалық бөлими, даўагер ҳәм жуўапкер тәрепинен ****-жыл зүрәәтинен алынған туқымлық шигит 55-ХL есабаты, тәреплердиң ўәкиллериниң суд мәжилисиндеги көрсетпелери, даўагер тәрепинен тастыйықланған салыстырыў акти менен тастыйықланады Биринши инстанция суды даўагердиң тийкарғы қарыз өндириў талабынқысмантийкарлы деп********сом үстеме өндириў ****дурыс **** келген болса да, есапланған**** процентиниң муғдарын тийкарлы деп таўып,онықанаатландырыў **** надурыс **** келген. Себеби,жуўапкертәрепинен**** жыл 18 март күни **** сом үстеме даўагердиң есап бетине өткерип берилген. Биринши инстанция суды тәрепиненқаншатөленген үстеме қашан төленгенлиги, **** процентиниң дурыс есапланғанлығынаанықлық киритилместен, даўагердиңпайдасына **** сом өндириў ****асығыслық пенен**** келинген. Себеби,даўагер**** процентин төленген **** сомды шегирген ҳалда,****5жыл1 январькүнинен**** жыл 25 мюнь күнине шекемесаплаўы лазым едим.Яғный даўагертөлемкешиктирилген****күн ушын(кешиктирилген қарыздарлық*****14%=****,7сом/****күн=1 күнги **** сом***** күни=) ****,95 сом**** процентиесапланыўы лазым еди. Ɵзбекстан Республикасы Экономикалық процессуллық кодекси (буннан кейин текстте - ЭПК деп жүритиледи)ниң****-статьясыныӊ биринши бөлимине муўапық, суд қәрежетлери исте қатнасыўшы шахслардың қанаатландырылған даўа талаплары муғдарына сәйкес түрде олардың мойнына жүклетиледи. Усы статьяның тоғызыншы бөлимине тийкар, исте қатнасыўшы шахслардың апелляция, кассация ҳәм ревизия шағымын бериў менен байланыслы қылған суд қәрежетлери усы статьяда баян етилген қағыйдаларға муўапық бөлистириледи. ЭПК ****-статьясының үшинши бөлимине муўапық, суд қәрежетлерин бөлистириў мәселесиниң шешилмегенлиги ямаса надурыс шешилиўи судтың шешиўши қарарын бийкар етиў яки өзгертиў ушын тийкар болмайды.Бундай жағдайда қарардың **** бөлиминде суд қәрежетлери усы Кодекстиң ****статьясында нәзерде тутылған тәртипте бөлистирилиўи көрсетиледи. Сонлықтан, судлаў коллегиясысуд қәрежетлерин қайта бөлистириўди, ис биринши инстанция судында көрилиўи менен байланыслы даўаның тийкарлы бөлеги бойынша (****сомүстеме+****,95 сом процент= ****,95*2%=) 5 **** ****,**** сом мәмлекетлик ****жуўапкерден даўагер пайдасына, даўаның қанаатландырыўсыз қалдырылған бөлеги бойыншатөленген(28 **** ****,05 сом *2%=) **** ****,9 сом мәмлекетлик ****даўагердиң мойнында қалдырыўды,ис апелляция инстанциясында көрилиўи менен байланыслы****,18сом мәмлекетлик **** даўагерденжуўапкер пайдасына,қалған2 **** ****,82сом мәмлекетлик ****жуўапкердиң мойнында қалдырыўдылазым табады. ЭПК ****-статьясы биринши бөлими 1ҳәм 2-бәнтлерине тийкар,ис ушын әҳмийетли жағдайлардың толық анықланбағанлығы,суд анықланған деп есаплаған, ис ушин әҳмийетли болған жағдайлардың дәлилленбегенлиги,биринши инстанция судыныңшешиўшиқарарын өзгертиў ямаса бийкарлаў ушынтийкар болады. ЭПК ****-статьясының биринши бөлими 3-бәнтине муўапық апелляция инстанциясы суды апелляциялықшағымды(протестин) көрип шығыў нәтийжелери бойынша шешиўши қарарын өзгертиўге ****. Баян етилгенлерден келип шығып, апелляцияинстанциясысудлаў коллегиясы биринши инстанция судының шешиўши қарарын өзгертиўди, шешиўши қарарының жуўапкерден даўагер пайдасына****сом**** процентинөндириў бөлегин****,95сом деп өзгертиўди, шешиўши қарарының қалған бөлегин өзгериссиз қалдырыўды, апелляциялықшағымдықысман қанаатландырыўды, суд қәрежетлерин қайта бөлистириўди, ис биринши инстанция судында көрилгенлиги менен байланыслыжуўапкердендаўагер пайдасына төленген ****,64соммәмлекетлик өндириўди,даўагер тәрепинен төленген**** ****,36сом мәмлекетлик **** өның мойнында қалдырыўды,истиң апелляция инстанциясында көрилиўименен байланыслы даўагердан жуўапкер пайдасына ****,18 сом мәмлекетлик **** өндириўди, қалған суд қәрежетлерин жуўапкердиң мойнында қалдырыўды,истиң видеоконференциялық байланыс режиминде көрилиўи менен байланыслы **** сом суд қәрежетин жуўапкерден Ɵзбекстан Республикасы Жоқарғы суды депозитине өндириўдилазым тапты. Жоқарыдағыларға тийкарланып ҳәмде Өзбекстан Республикасы Экономикалық процессуаллық кодексиниң****,****-статьяларын қолланып, апелляция инстанция суды ҚАРАР ЕТТИ: Берунийрайонлар аралық экономикалық судының ****5жыл3 октябрькүнги шешиўши қарары өзгертилсин. Шешиўши қарарының жуўапкер"****" өндирислик кооперативинендаўагер" **** орайы" мәмлекетлик мәкемесиниңпайдасына “****сом**** проценти”өндириў бөлеги “****,95сом**** проценти” деп өзгертилсин. Шешиўши қарарының қалған бөлеги өзгериссиз қалдырылсын. Апелляциялықшағым қысман қанаатландырылсын. Суд қәрежетлери қайта бөлистирилсин. Жуўапкер"****" өндирислик кооперативинен: -даўагер " **** орайы" мәмлекетлик мәкемесиниңпайдасына****,64сом мәмлекетлик ****; - Ɵзбекстан Республикасы Жоқарғы суды депозитине **** сом суд қәрежети өндирилсин. Даўагер" **** орайы" мәмлекетлик мәкемесинен жуўапкер"****" өндирислик кооперативипадасына ****,18сом мәмлекетлик ****өндирилсин. Қарарға тийкар орынлаў хатлары берилсин. Қарар қабыл етилген күннен баслап нызамлы күшине киреди. Қарарға наразы тәреп қарар үстинен **** Республикасы судының экономикалық ислери бойынша судлаў коллегиясына ревизия тәртибинде шағым етиўге (протест келтириўге) ****. Басшылық етиўши: **** ағзалары: **** ****