Решение #2837343 Экономические

****/****-сонли иш Судья:**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Андижон шаҳар **** йил5 декабрь Андижон туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси **** суд **** котиблигида, даъвогар “M vi Gumb z b liql ri” фермер хўжалигининг, жавобгар ****ўл туман Хокимлигига нисбатан тарафлар ўртасида**** йил 7 августдаги“M vi Gumb z b liql ri” фермер хўжалигитомонидан ер участкасини узоқ йил муддатга ижарага олиш ****”ги 75-сонли ижара шартномасини бекор қилиш тўғрисидаги**** йил 3 июлда тузилган 75-сонли келишув шартномасини **** эмас деб топиш ва уни оқибатларини қўллаш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий даъвогар вакили **** (паспорт асосида), жавобгар вакили **** (**** йил 10 апрель кунги ишончнома асосида)ва Кадастрлар палатаси Олтинкўл туман бўлими вакили **** (паспорт асосида)ларнинг иштирокида, суд биносидавидеоконференцалоқа режимидаочиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: Даъвогар-“M vi Gumb z b liql ri” масъулияти чекланган жамияти иқтисодий судга даъво ариза киритиб, жавобгар ****ўл туманҳокимлигига нисбатан тарафлар ўртасида**** йил 7 августдаги“M vi Gumb z b liql ri” фермер хўжалигитомонидан ер участкасини узоқ йил муддатга ижарага олиш ****”ги 75-сонли ижара шартномасини бекор қилиш тўғрисидаги**** йил 3 июлда тузилган 75-сонли келишув шартномасини **** эмас деб топиш ва уни оқибатларини қўллашни сўраган. Суднинг **** билан ишга низо предметига **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида Кадастрлар палатаси Олтинкўл туман бўлими ва гувоҳ сифатида **** жалб қилинган. Суд **** даъвогар вакили иштирок этиб,тарафлар ўртасида **** йил 7 августдаги“M vi Gumb z b liql ri” фермер хўжалигитомонидан ер участкасини узоқ йил муддатга ижарага олиш ****”ги 75-сонли ижара шартномасини бекор қилиш тўғрисидаги**** йил 3 июлда тузилган 75-сонли келишув шартномасини имзоламаганлигини, ҳозирги кунда ушбу ер майдони юзасидан солиқ тўловлари чиқаётганлигини, демак ер майдони фермер хўжалиги эгалигида эканлигини, лекин ҳозирда ушбу ер майдонига кадастр ҳужжатлари мавжуд эмаслиги билдириб, даъвони тўлиқ қаноатлантириб беришни сўради. Жавобгар вакили суд **** иштирок этиб, туман ҳокимининг **** йил 26 январдаги ****-к-сонли қарорига асосан даъвогарга тегишли ер майдонлари туман захира ерлари ҳисобига қайтралиганлиги ва тарафлар ўртасида тузилган ер ижара шартномаси муддатидан аввал бекорқилинганлигини, ушбу қарор устидан судларга шикоят берилмаганлигини, ҳозирги кунда қарор қонуний кучда эканлигини, даъвогар томонидан сўралгантарафлар ўртасида**** йил 7 августдаги“M vi Gumb z b liql ri” фермер хўжалигитомонидан ер участкасини узоқ йил муддатга ижарага олиш **** 75-сонли ижара шартномасининг ўзи мавжуд эмаслигини, шу сабаблитарафлар ўртасида**** йил 7 августдаги“M vi Gumb z b liql ri” фермер хўжалигитомонидан ер участкасини узоқ йил муддатга ижарага олиш **** 75-сонли ижара шартномасини бекор қилиш тўғрисидаги**** йил 3 июлда тузилган 75-сонли келишув шартномасиҳам ўз-ўзидан **** эмаслигини билдириб, даъвони қаноатлантиришни рад этишни сўради. Кадастрлар палатаси Олтинкўл туман бўлими вакили суд **** иштирок этиб,ҳозирги кунда даъвогар эгалигида ер майдони мавжуд эмаслигини,чунки тарафлар ўртасида фермер хўжалиги 1.7 га ер майдонини узоқ муддатга ижарага олиш шартномаси ҳам тарафлар ўртасида имзоланмаганлигини,нега солиқлар чиқаётганлигини билмаслигини, ушбу масалада солиқ органларига мурожаат қилиши лозимлигини билдириб, қонуний қарор қабул қилишни сўради. Ишга гувоҳ сифатида жалб қилинган фуқаро **** суд **** бетоблиги боис келмади. Шу сабабли, суд ишни унинг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд, тарафларнинг тушунтиришларини ва музокара сўзларини эшитиб, ишла тўпланган ҳужжатлар билан батафсил танишиб чиқиб, уларни таҳлил қилиб, атрофлича муҳокама қилиб, қайидаги асосларга кўра даъвогарнинг даъво аризасиниқисманқаноатлантиришни лозим топди. Иш ҳужжатларидан аниқланишичава даъво аризада кўрсатилишича,Олтинкўл туман ҳокимлигининг **** йил 28 апрелдаги ****-ксонли қарорига асосан Намуна массиви ҳудудидаги туман захираси ерларидан 2.5 га ер майдони фуқаро **** 49 йилга ижара шартномаси асосида берилган. **** томонидан **** йил 23 июлда ****-сонли реестр **** билан“M vi Gumb z b liql ri” фермер хўжалигиташкил этилган. Фермер хўжалиги раҳбари **** кексалиги ва **** чиққанлиги сабабли мазкур ер участкасини узоқ муддатли ижарага олиш билан ўғил набираси **** туман ҳокимлигининг **** йил 5 августдаги ****-сонли қарори билан ўтказиб берилган. Бироқ, даъвогар фермер хўжалиги ер майдонини Андижон вилояти Давлат кадасирлар палатаси Олтинкўл туман филиалида “ўз кард” дастурига киритиш **** мурожаат қилинганда, **** йил 3 июлдаги 75-сонли келишув шартномасига асосан фермер хўжалигига 49 йилга ижарага берилган Намуна массивидаги 2.5 га ер майдони туман захирасига қайтариб олинганлиги маълум бўлган. Мазкур келишув шартномаси билан даъвогар ва жавобгар ўртасида тузилган **** йил 7 сентябрдаги 75-сонли Фермер хўжалиги томонидан ер участкасини узоқ йил муддатга ижарага олиш ****”ги 75-сонли шартномаси бекор қилинган. Бироқ, ушбу тузилган келишувда фермер хўжалиги раҳбари сифатида **** имзолаган деб кўрсатилган бўлсада, мазкур имзо **** тегишли эмас, бундан ташқари келишув фермер хўжалигимуҳри билан тасдиқланмаган. Шу сабабли, даъвогар судга мурожаат қилиб, ушбу келишувни **** эмас деб топишни ва унинг оқибатини қўллаган ҳолда ер майдонини қайтаришни сўраган. Зеро,Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасида, ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****.Ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади.Ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади деб белгиланган. Ўзбекистон Респбликаси Фуқаролдик кодекси (кейинги матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига асосан,Битим ушбу Кодексда ва бошқа қонунларда белгилаб қўйилган асосларга кўра, суд **** эмас деб топганлиги сабабли (низоли битим) ёки бундай деб топилишидан қатъи назар, **** эмас деб ҳисобланади (ўз-ўзидан **** бўлмаган битим). Ўз-ўзидан **** бўлмаган битим **** эмаслигининг оқибатларини қўлланиш тўғрисидаги талабни ҳар қандай манфаатдор шахс қўйиши мумкин.Суд бундай оқибатларни ўз ташаббуси билан қўллашга ****. ФКнинг ****-моддасига мувофиқБитим **** бўлмаганида тарафларнинг ҳар бири бошқасига битим бўйича олган ҳамма нарсани қайтариб бериши, олинган нарсани аслича (шу жумладан олинган нарса мол-мулкдан фойдаланиш, **** иш ёки кўрсатилган хизмат билан ифодаланганда) қайтариб бериш мумкин бўлмаганида эса, агар битим **** эмаслигининг бошқа оқибатлари қонунда назарда тутилган бўлмаса, унинг қийматини пул билан тўлаши шарт. ФКнинг****-моддасига кўра, қонунчиликнинг талабларига мувофиқ келмайдиган мазмундаги битим, шунингдек ҳуқуқ-тартибот ёки ахлоқ асосларига атайин қарши **** тузилган битим ўз-ўзидан **** эмасдир. Суд **** аниқландики,тарафлар ўртасида**** йил 7 августдаги“M vi Gumb z b liql ri” фермер хўжалигитомонидан ер участкасини узоқ йил муддатга ижарага олиш **** 75-сонли ижара шартномаси аслида тузилмаган.Чунки ушбу битимни жавобгар ва Кадастрлар палатаси Олтинкўл туман бўлими вакиллари тузилмаганлигини ва иш ҳужжатларида мавжуд эмаслигини маълум қилишган.Шунингдек ушбу битимни тарафлар судга **** этиша олмади. Бундан кўринадики, агартарафлар ўртасида**** йил 7 августдаги“M vi Gumb z b liql ri” фермер хўжалигитомонидан ер участкасини узоқ йил муддатга ижарага олиш **** 75-сонли ижара шартномаси тузилмаган бўлса, демакуни бекор қилиш тўғрисидаги**** йил 3 июлда тузилган 75-сонли келишув шартномасиўз-ўзидан **** эмасдир. Бундан ташқари, Олтинкўл туман ҳокимининг**** йил 26 январдаги ****-к-сонли қарори билан“M vi Gumb z b liql ri” фермер хўжалигига тегишли 2.7 гектар шундан 1.70 гектар сув ости ерлари, 1.0 гектар қишлоқ хўжалигила фойдаланилмайдиган ерлар туман захира ерлари ҳисобига қайтралиганлиги ва тарафлар ўртасида тузилган ер ижара шартномаси муддатидан аввал бекор қилинган.Ушбу қарор қабул қилиниши муносабати билан Намуна массивидаги“M vi Gumb z b liql ri” фермер хўжалигиер майдони жами 1.7 гектар, шундан 0,70 гектар сув ости ерлар 1.0 гектар қишлоқ хўжалигида фойдаланилмайдиган ерлардан иборат ер майдонлари этиб белгиланган.Мазкур қарор устида шикоят қилинмаган ёки суд томонидан бекор қилинмаган. Бироқ, ушбу 1.7 гектар ер участкасини узоқ муддатли ижарга олиш шартномаси даъвогар томонидан имзоланмаган. Юқоридагиларни инобатга олиб,даъвогарнинг“M vi Gumb z b liql ri” фермер хўжалигининг, жавобгар ****ўл туман Хокимлигига нисбатан тарафлар ўртасида**** йил 7 августдаги“M vi Gumb z b liql ri” фермер хўжалигитомонидан ер участкасини узоқ йил муддатга ижарага олиш **** 75сонли ижара шартномаситузилмаганлиги боис, ушбу шартноманибекор қилиш тўғрисидаги**** йил 3 июлда тузилган 75-сонли келишув шартномасини **** эмас деб топишталабини қаноатлантиришни, бироқ Олтинкўл туман ҳокимининг **** йил 26 январдаги ****-к-сонли қарори билан“M vi Gumb z b liql ri” фермер хўжалигига тегишли 2.7 гектар,шундан 1.70 гектар сув ости ерлари, 1.0 гектар қишлоқ хўжалигила фойдаланилмайдиган ерлар туман захира ерлари ҳисобига қайтралиганлиги сабабали даъвогарнинг **** эмаслик оқибатини қўллаб ер майдонини даъвогарга қайтариш талабини қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Суд, ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ суд **** ундириш масаласини муҳокама қилган ҳолда суд **** жавобгардан ундиришни лозим топди. Чунки, ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисмига асосан, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ўзбекистон Республикасининг “Давлат божи тўғрисида”ги қонунида кўрсатилган талаблар бўйича номулкий тусдаги даъво аризаларидан - базавий ҳисоблаш миқдорининг ўн баробари миқдорда давлат божи ундирилади деб кўрсатилган. Суд, жавобгар ҳисобидан Республика бюджетига****сўм давлат божиОлий суд депозитига **** сўм видеоконференцалоқа ****ва даъвогар фойдасига олдиндан тўлаб чиқилган****сўм почта **** ундиришни лозим топди. Бинобарин суд, Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик Кодексининг ****, ****-моддалари, Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****моддаларини қўллаб, ҚАРОРҚИЛАДИ: Даъво аризасиқисманқаноатлантирилсин. **** йил 7 августдаги“M vi Gumb z b liql ri” фермер хўжалигитомонидан ер участкасини узоқ йил муддатга ижарага олиш **** 75сонли ижара шартномасини бекор қилиш тўғрисидаги**** йил 3 июлда тузилган 75-сонли келишув шартномаси **** эмас деб топилсин. “M vi Gumb z b liql ri” фермер хўжалигининг **** эмаслик оқибатини қўллаб ер майдонларини“M vi Gumb z b liql ri” фермер хўжалигига қайтариш талабини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар-Олтинкўл туман ҳокимлигиҳисобидан: -Республика бюджетига****сўм давлат божи; - Олий суд депозитига **** видеоконференцалоқа ****; -“M vi Gumb z b liql ri” фермер хўжалигига **** сўм почта **** ундирилсин. Ҳал қилув қарори кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қароридан норози тараф бир ойлик муддат ичида шу суд орқали апелляция тартибида шикоят қилиш (протест келтириш) мумкинлиги тушунтирилсин. Раислик қилувчи, судья ****